Agriculture stories in Mararthi, konkan news butterfly atlas moth | Agrowon

उद्धर येथे सापडले दुर्मिळ व जगातील सर्वात मोठ्या पतंगापैकी एक "ऍटलास मॉथ"
अमित गवळे
रविवार, 3 सप्टेंबर 2017

 "ऍटलास मॉथ" हां पतंग अतिशय मोहक आहे. दुर्मिळ असलेला हा पतंग सहज दिसत नाही. पच्छिम घाटात हे पतंग दिसतात. हा पर्यावरणातील अतिशय महत्वाचा घटक आहे.

पाली, जि. रायगड : जगातील सर्वात मोठ्या पतंगापैकी एक असलेले "ऍटलास मॉथ" सुधागड तालुक्यातील उद्धर येथे सापडले. येथे राहणारे तुषार केळकर यांच्या घरासमोरील झाडावर हे पतंग (फुलपाखरु) काही काळ विसावले होते.

जगातील सर्वात मोठ्या पतंगांमध्ये "ऍटलास मॉथ" ची गणती होते. त्याचा रंग आकर्षक बदामी-तपकिरी व किंचित लालसर असतो. पंखावर नकाशाप्रमाणे मोठे पांढरे ठिपके असतात. त्यामुळेच  त्याला  "ऍटलास पतंग" म्हणतात. याच्या पंखांची लांबी साधारणपणे 11 ते 12 इंच किंवा 25 सेमी इतकी असते. याचे खास वैशिष्ट म्हणजे याला तोंड किंवा पचनसंस्था नसते. सुरवंट (आळी) असतांनाच भरपूर खाऊन घेतलेले असते. या पतंगाचे आयुष्य जेमतेम पाच ते सात दिवसांचे असल्याने तोंड आणि पचन संस्थेची गरज भासत नाही. या अल्प कालावधीतच प्रणय करून आपला वारसा (अंडी घालून) मागे ठेवून हे पतंग मरतात. अशा नैसर्गिक आश्चर्याने भरलेले हा जिव शक्यतो दक्षिण-पूर्व आशियात आढळतो. महाराष्ट्रात भीमाशंकर आणि बोरिवली नॅशनल पार्क तसेच इतर काही जंगलांमध्ये "ऍटलास मॉथ" सापडतो. सुधागड तालुक्यात उद्धर सारख्या गावात हा वैशिष्ठपूर्ण पतंग आढळल्याने समाधान होत असल्याचे तुषार केळकर यांनी सकाळला सांगितले. 

"ऍटलास मॉथ" चा जीवन प्रवास
 हां पतंग दालचीनी, लींबू, जांभुळ, पेरू व लींबू वर्गीय झाडांवरच आढळतो. तिथेच त्याचे प्रणय व अंडी घालणे या क्रिया होतात. मादी एका वेळेस 100 ते 200 अंडी घालते. अंडी दहा ते चौदा दिवसांत उबवून त्यातून सुरवंट (आळी) बाहेर येते. हे सुरवंट 35 ये 40 दिवस सतत झाडांची पाने खातच राहते. त्यानंतर त्याचे कोशात रूपांतर होते. एकविस दिवसांनंतर कोशातून पतंग बाहेर येते. हे पतंग (फुलपाखरु) अवघे आठवडाभर जगते. या दरम्यान प्रणय करून अंडी घालणे हा या पतंगाचा शेवटचा जीवन प्रवास असतो.

मानवी वस्तीत आलेल्या कोणत्याही प्राणी व किटकास ईजा करू नये. त्याला त्याच्या नैसर्गिक आधिवासात मुक्त संचार करू द्यावा. आमच्या झाडावर आलेल्या या पतंगास कोणतीही ईजा न होऊ देता त्याला निसर्गात मुक्त फिरू दिले.
- तुषार केळकर, उद्धर, प्राणीमित्र

हां पतंग अतिशय मोहक आहे. दुर्मिळ असलेला हा पतंग सहज दिसत नाही. पच्छिम घाटात हे पतंग दिसतात. हा पर्यावरणातील अतिशय महत्वाचा घटक आहे. नरापेक्षा मादी मोठी असते. नराला जास्त आच्छादन असलेला ऐंटेना असतो. तर मादीला पातळ आच्छादन असलेला ऐंटेना असतो. मादी फेरोमोन्स नावाचे एक द्रव्य हवेत सोडते आणि नराला प्रणय करण्यासाठी आकर्षित करते. नराला काही किलोमीटरवरून सुद्धा  फेरोमोन्सचा गंध येतो. अशाप्रकारे आपल्या उण्यापुऱ्या 5 ते 7 दिवसांच्या आयुष्यात हे पतंग आपला वारसा ठेवून जातात.
- रामेश्वर मुंढे, पर्यावण अभ्यासक

इतर ताज्या घडामोडी
नजरा गुजरातच्या विधानसभा निकालाकडेगुजरात निकाल पुढच्या 48 तासात घोषित झालेला असेल....
सौंदर्यवती "पद्‌मा' दोन कोटींना... सारंगखेडा (जि. नंदुरबार) - दररोज पंधरा लिटर...
पानवेल पीक सल्लापानवेल या पिकास आर्द्रता, सावली, जमिनीतील पुरेसा...
औरंगाबादेत गाजर प्रतिक्विंटल १००० ते...औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
परभणीत दोडका प्रतिक्विंटल २००० ते ३०००...परभणी : कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत फळे-...
मराठवाड्यात वीस कारखान्यांनी केले २१...औरंगाबाद : प्रादेशिक साखर सहसंचालक कार्यालय...
नगर जिल्ह्यातील भूजलपातळीत यंदा सात...नगर ः जलयुक्त शिवार योजनेसह अन्य योजनांतून...
सांगली जिल्ह्यात तुरीची काढणी सुरू सांगली ः जिल्ह्यात खरीप हंगामातील पेरणी...
सोलापूर बाजार समितीत कांद्याची उच्चांकी...सोलापूर : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत शनिवारी...
जळगाव जिल्ह्यातील केंद्रांवर ६५०... जळगाव : जिल्ह्यातील शासकीय सोयाबीन खरेदी...
नवं तंत्र, पूरक उद्योगामुळे उत्पन्नात...उत्तर पूर्वेकडील राज्याच्या दक्षिण गोरो ...
देशातील रब्बी पेरणी ५१४ लाख हेक्टरांवरनवी दिल्ली : देशभरात शुक्रवारअखेर (ता. १५) रब्बी...
नापीक जमिनी कार्यक्षमतेसाठी दक्षिण...सोलापूर ः नापीक शेतजमिनींच्या पुनर्वापराची...
केंद्राच्या निधीअभावी ‘फिरते’ मत्स्य...अकोला ः दोन वर्षांपूर्वी मोठा गाजावाजा व मत्स्य...
काँग्रेसचा प्रेरणादायी इतिहास आणि...काँग्रेस पक्षाच्या अध्यक्षपदाची सोनिया गांधींची...
आंबा, संत्रा, मोसंबी फळबाग सल्लासद्यस्थितीत पावसाळा संपल्याने फळबागेला योग्य...
योग्य प्रकारे करा रेशीम अंडीपुंजांची...हॅचिंग तारखेच्या किमान पंधरा दिवस अगोदर आपल्या...
कर्करोगोत्तर आहारात हवे सोया पदार्थ,...स्तनाच्या कर्करोगासाठी कराव्या लागणाऱ्या...
फुलशेती सल्लासद्यस्थितीत फुलशेती पिकांमध्ये थंडीमुळे कीड-...
बचत गटातून मत्स्यपालनाला मिळाली चालनाग्रामीण भागातील महिलांच्यापर्यंत पूरक उद्योगाचे...