Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on agroclimatic atlas | Agrowon

नकाशा दाखवेल योग्य दिशा
विजय सुकळकर
सोमवार, 4 डिसेंबर 2017

सध्याच्या अति अनिश्चित पाऊसमानाच्या काळात बदलत्या पीक पद्धतीबाबतचा आढावा तालुका, गावपातळीवर घेऊन त्यानुसार शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन झाले तर ते अधिक फायदेशीर ठरेल. 

जागतिक तापमानवाढीमुळे बदललेल्या हवामानाच्या समस्येने आता गंभीर रूप धारण केले आहे. आपल्या देशात, राज्यात तर मागील काही वर्षांपासून ऋतूचक्र बदलाचा अनुभव येतोय. पूर्वी पावसाळा, हिवाळा आणि उन्हाळा हे तीन ऋतू वर्षात प्रत्येकी चार महिने असे बरोबर विभागले गेले होते. आता तसे राहिले नाही. पावसाळ्यातून पाऊस गायब झालाय, हिवाळ्यात थंडी राहिली नाही तर अर्धा उन्हाळा पावसाने गाजतोय. ऋतूतील अशा बदलामुळे शेतीचे नुकसान तर वाढले, परंतु त्याहूनही गंभीर बाब म्हणजे हवामान आधारित राज्याची पीक पद्धती विस्कळित झाली आहे. सध्याच्या काळात नेमकी कोणती पिके घ्यावीत, कोणती घेऊ नयेत, या संभ्रमावस्थेत राज्यातील शेतकरी आहे. भारतीय हवामानशास्त्र विभाग आधुनिक होत असल्याची चर्चा आहे, परंतु त्याहूनही अधिक चर्चेचा आणि विनोदाचा विषय त्यांचे अंदाज ठरताहेत. 

आधुनिक ड्रॉप्लर रडारचे जाळे देशभर पसरले आहे. इस्त्रोचे दोन संवेदनशील उपग्रह वातावरणाचे अहोरात्र निरीक्षण करीत आहेत, ठिकठिकाणी हवामानाच्या नोंदीकरिता स्वयंचलित उपकरणे बसविली जात आहेत. परंतु अजूनही हवामानाचा अचूक वेध घेऊन त्यानुसार शेतीचे नुकसान कमी करण्यात या विभागाला यश लाभलेले दिसत नाही. खरे तर राज्याला मागील अडीच-तीन दशकांपासून हवामान बदलाचे चटके बसत असताना तेेव्हापासूनच याचा अभ्यास चालू करून त्यानुसार पीक पद्धतीत बदल, पिकांचे व्यवस्थापन याबाबत शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करणे गरजेचे होते. परंतु आता उशिरा का होईना राज्यातील कृषी विद्यापीठांमध्ये हवामान बदलाचा अभ्यास होऊन शेतकऱ्यांना ‘ॲग्रोक्लायमॅटिक ॲटलास’च्या माध्यमातून मार्गदर्शन होणार आहे, याचे स्वागतच करायला हवे. 

 देशपातळीवर हवामान बदलाचा अभ्यास मागील अनेक वर्षांपासून चालू असल्याचे सांगितले जात असले तरी त्याचे दुष्परिणाम नेमके कसे टाळायचे, याबाबत शेतकऱ्यांना अजूनही थेट मार्गदर्शन होत नाही. हवामान बदलासंबंधी विखुरलेला अभ्यास आणि माहितीमुळे हे होत आहे. आता ॲग्रोक्लायमॅटिक ॲटलासच्या माध्यमातून हवामान बदलाचा पायाभूत अभ्यास होऊन विखुरलेल्या स्वरूपातील माहितीही एकत्र करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. तापमान, आर्द्रता, पर्जन्यमान या प्रमुख हवामान घटकांबरोबर वातावरणाशी निगडित बारकावे ॲटलास(नकाशे)च्या माध्यमातून मांडले जाणार असल्याने ते शेतकऱ्यांना समजणे सोपे जाईल. विशेष म्हणजे आजच्या काळात कोणती पीक पद्धती फायदेशीर ठरेल, याचा जिल्हा पातळीवर आढावा घेऊन शेतकऱ्यांचे प्रबोधन केले जाणार असल्याने त्यांचे होणारे नुकसान टळेल अथवा ते कमी तरी होऊ शकते. सध्याच्या अति अनिश्चित पाऊसमानाच्या काळात हा आढावा तालुका, गावपातळीवर घेऊन पीक पद्धतीबाबत मार्गदर्शन झाले तर ते अधिक फायदेशीर ठरेल. याबाबतही कृषी विद्यापीठांनी पुढाकार घ्यायला हवा. अत्यंत महत्त्वाचे म्हणजे या ॲटलासचा अभ्यासावर कृषी विद्यापीठांनी आपल्या संशोधनाची दिशा बदलायला हवी. हवामान बदलास अनुकूल नवीन वाणं, पीक व्यवस्थापन पद्धती शेतकऱ्यांना मिळायला हव्यात. हवामान बदलाची माहिती देणारा ॲटलास अभ्यासकांबरोबर शेतकऱ्यांपर्यंतही पोचायला हवा.

इतर अॅग्रो विशेष
राज्यात महायुतीची त्सुनामी...मुंबई  ः सतराव्या लोकसभेच्या निवडणुकीत देशभर...
चंदन लागवडचंदन मध्यम उंच आणि परोपजीवी प्रजाती आहे....
हुमणीच्या प्रौढ भुंगे­ऱ्यांचा सामुदायिक...गेल्या काही वर्षांत राज्यामध्ये हुमणी अळीचा...
संरक्षित शेतीतून आर्वीतील शेतकऱ्यांची...वाढती पाणीटंचाई आणि  बदलत्या हवामानामुळे...
उन्हाचा चटका ‘ताप’दायकपुणे : सूर्य चांगलाच तळपल्याने उन्हाचा चटका...
राजू शेट्टींच्या पराभवाने शेतकरी...कोल्हापूर ः शेतीविषयक विविध प्रश्‍नांबाबत देश...
मोदीच आजच्या महाविजयाचे महानायक : अमित...नवी दिल्ली : देशभरात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या...
पुन्हा मोदी लाट, काँग्रेस भुईसपाट नवी दिल्ली ः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या...
ये नया हिंदुस्थान है' : पंतप्रधानआज देशातील नागरिकांनी आम्हाला कौल दिला. मी...
जलदारिद्र्य निर्देशांकातही आपली पिछाडीचएखाद्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे मूल्यमापन करणार...
पांढऱ्या सोन्याची काळी कहाणीजागतिक पातळीवर कापसाखाली असलेल्या क्षेत्राच्या एक...
...आवाज कुणाचा? लोकसभा २०१९चा आज निकालनवी दिल्ली : संपूर्ण जगाचे लक्ष लागून असलेल्या...
कृषी विद्यापीठांना नकोय शिक्षण परिषदेचे...नागपूर : भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने तयार...
कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात...पुणे : उन्हाचा चटका वाढल्याने राज्यातील...
राज्यात कृत्रिम पावसाची तयारी सुरूमुंबई : राज्यातील यंदाच्या भीषण दुष्काळाची...
जमिनीच्या आरोग्य कार्डाची उपयुक्तताभारतातील प्रत्येक शेतकऱ्याला त्याच्या जमिनीचे...
संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे जाणून करा...विविध संत्रा बागांमध्ये उन्हाळ्यात आणि पावसाळा...
सोलापूर : ओसाड रानं अन्‌ जनावरांची पोटं...सोलापूर ः टॅंकरच्या पाण्यासाठी गावोगावी...
कान्हूरपठार, करंदी परिसरात वादळी वा-...टाकळी ढोकेश्वर, जि. नगर  ः पारनेर...
वर्धा : रोजगारासाठी स्थलांतरामुळे गावं...वर्धा : शेतीपूरक दुग्ध व्यवसायाच्या माध्यमातून...