agriculture stories in marathi agrowon agralekh on ahds new project planning | Agrowon

चांगल्या उपक्रमांना उशीर नको
विजय सुकळकर
सोमवार, 2 जुलै 2018

दूध विक्रीला चालना देण्यासाठी मिल्कबार वर राज्य शासनाचा विचार सुरू असेल तर याबाबत त्वरित निर्णय घेऊन तो अंमलात आणायला हवा.

शेतमाल आणि दुधाला रास्त भाव या प्रमुख मागणीसाठी राज्यातील शेतकरी विविध आंदोलनांच्या माध्यमातून मागील वर्षभरापासून रस्त्यावर उतरलेला आहे. दूध उत्पादन खर्च वाढलेला आहे. त्या तुलनेत दूध उत्पादकाला अत्यंत कमी दर मिळतोय. दूध भुकटीचा बाजारही कोलमडला आहे. त्यामुळे उत्पादक आणि दूध संघही तोट्यात आहेत, असे आजचे या व्यवसायाचे चित्र आहे. पशुसंवर्धन आणि दुग्धविकासमंत्री महादेव जानकर मात्र या परिस्थितीतून दुग्धव्यवसायाला बाहेर काढण्यासाठी अजूनही ठोस उपाययोजना राबविताना दिसत नाहीत. दुधाचा एक ब्रॅंड असो की मिल्कबार सुरू करण्याचा उपक्रम हे करू, ते करू अशीच भाषा ते करीत आहेत. राज्यात दुग्धव्यवसाय कोलमडण्याची कारणे स्पष्ट आहेत, त्यावर उपायही आहेत. परंतु, राज्य शासन अजूनही संकल्पना, अभ्यास आणि नियोजनातच अडकून आहे. राज्यात अतिरिक्त दूध उत्पादन होत असताना गरजूंना ते मिळत नाही. राज्यातील ग्रामीण-दुर्गम भागातील शाळा, अंगणवाड्यातील बहुतांश बालके यांचे होत असलेले कुपोषण दूर करण्यासाठी शालेय पोषण आहारात दुधाचा समावेश करण्याची मागणी अनेक वर्षांपासूनची आहे. परंतु, याबाबत राज्य शासनाचे अजूनही प्लॅनिंगच चालू असून निर्णय कधी होईल, हे कळत नाही.

दूध धंद्यात चुकीची लोकं घुसल्याने भेसळ वाढली आहे. आज राज्यात जेवढे ब्रॅंड तेवढ्या दर्जाचे दूध मिळते. प्रत्येकाचा विक्री दरही वेगळा आहे. त्यामुळे ग्राहकांचा कोणत्याच ब्रॅंडवर विश्वास राहिलेला नाही. परंतु, उत्तम पर्याय नसल्यामुळे त्यांना कोण्यातरी ब्रॅंडचे दूध घ्यावे लागते. अशा परिस्थितीमध्ये राज्यातील दुधाचा एकच ब्रॅंड असावा, ही मागणीही जुनीच आहे. मात्र, खासगी दूध संघांना ते मान्य नाही. राज्यात दूध संघांचे (खासगी, सहकारी) प्राबल्य वितरक म्हणून वाढले. त्यांनी शासकीय योजना, उपक्रम, मदत, अनुदानांचे वेळोवेळी फायदेही उचलले. परंतु, दूध व्यापार वाढावा यासाठी प्रयत्न केले नाहीत. दूध संघांनी उत्पादक आणि ग्राहकांना केंद्रस्थानी ठेऊन मूल्यवर्धिक पदार्थ बाजारात आणले असते तर त्यांचा फायदा झाला असता. दुधापासूनचे इतर मूल्यवर्धित पदार्थ तर सोडा परंतु केवळ ताकामध्ये डझनभर फ्लेवर (स्वाद) देता येतात. दुधामध्ये सुद्धा अश्वगंधा दूध, शतावरी दूध आदी अनेक फ्लेवर आणता आले असते. तसे झाले नाही. दुधात पैसा जास्त परंतु संधीही जास्त, हे सूत्र दूध संघांना कळालेच नाही. त्यामुळेच राज्यात व्यावसायिक दृष्टिने दूध सहकार फुलला नाही. असे असताना दूध संघच राज्यात एका दुधाच्या ब्रॅंडला खोडा घालत असतील तर शासनाने कायदा करुन दुधाचा एक ब्रॅंड करायला हवा. राज्यात दुधाच्या एका ब्रॅंडने दर्जा सुधारेल, ग्राहकांचा विश्वास वाढेल, पाहिजे त्या भागात, राज्यात दूध पाठविता येईल, त्यातून दूध विक्रीला चालना मिळेल.

दूध उत्पादनात राज्याने आघाडी घेताना दूध पिणारी पिढी मात्र, आपल्याला घडवता आलेली नाही. आज नको त्या बाबींचे बार, पार्लर, पब सर्वत्र दिसतील, अशावेळी मिल्कबार का नकोत? हा प्रश्न आहे. दूध पिण्याची मानवी सवय वाढविण्यासाठी मिल्कबार, मिल्क पार्लर गरजेचे आहेत. दुधाचा खप वाढून वाढीव दर मिळण्याचा हा उत्तम मार्ग आहे. यातून गाव-शहरांत रोजगाराच्या अनेक संधी निर्माण होतील. दूध विक्रीला चालना देण्यासाठी मिल्कबार वर राज्य शासनाचा विचार सुरू असेल तर याबाबत त्वरित निर्णय घेऊन तो अंमलात आणायला हवा.

इतर अॅग्रो विशेष
समजून घ्या पाण्याचे महत्त्वपाण्याची समस्या शाश्वत पद्धतीने सोडवण्यासाठी...
जनावरांची तडफड, लोकांचा पाण्यासाठी टाहोसोलापूर ः राज्य शासनाने दुष्काळ जाहीर करून जवळपास...
‘गुणनियंत्रण’विरोधात विखेंचेही पत्र पुणे : राज्याच्या कृषी खात्यातील गुण नियंत्रण...
राज्य बॅंकेकडून साखरेच्या मूल्यांकनात...कोल्हापूर : केंद्राने खुल्या साखरेचे किमान विक्री...
राज्यात उद्या हलक्या पावसाची शक्यतापुणे: वेगाने बदलणारे वातावरण, वाऱ्यांच्या...
प्रेरणा प्रकल्पातून ९० हजार शेतकऱ्यांचे...मुंबई : राज्यातील शेतकरी आत्महत्याग्रस्त १४...
कांद्याच्या ढिगाऱ्यात बुजवून घेत...नाशिक  : कमी पाऊस, दुष्काळी परिस्थिती व...
एका संदेशाने आयुष्य केले बळकटटाकळी ढोकेश्वर, जि. नगर  ः काही तासांपूर्वी...
'दावणीलाही नाही आणि छावणीत नाही; जनावरे...सोलापूर :  मागील सरकारच्या काळात छावणीत...
वनहक्काच्या ४३ हजारांहून अधिक...मुंबई : राज्यात मागील अवघ्या तीन महिन्यांत...
खानदेशात मका दरात वाढजळगाव ः खानदेशातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये मक्...
पशूपालन अन्‌ गूळनिर्मितीतून शेती केली...राशिवडे (ता. राधानगरी, जि. कोल्हापूर) येथील...
दुष्काळातही भाजीपाला शेतीतून मिळविले...लातूर जिल्ह्यातील उमरगा (यल्लादेवी) येथील माळी...
रयत राजाची अन् राजा रयतेचाहिंदवी स्वराज्य संस्थापक, रयतेचा लोककल्याणकारी...
थकीत एफआरपीचा तिढासा  खरेच्या किमान विक्री मूल्यात प्रतिक्विंटल २००...
भारतीय लष्कराने घेतला बदला; पुलवामा...जम्मू : पुलवामात सीआरपीएफ जवानांवरील हल्ल्यानंतर...
आदिवासींचं श्रद्धास्थान असलेल्या कचारगड...कचारगड, जि. गोंदिया : मध्य भारतातील सर्व आदिवासी...
मराठवाड्यात दीड महिन्यात ७७...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील शेतकरी आत्महत्यांचे सत्र...
चार वर्षांत संत्रा उत्पादकांची दखलच...नागपूर : कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल असलेल्या आणि...
सांगली जिल्ह्यातील सहा कारखाने...सांगली  ः सहा कारखान्यांनी एकरकमी एफआरपी...