Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on air pollution | Agrowon

दिल्लीचा धडा
विजय सुकळकर
मंगळवार, 21 नोव्हेंबर 2017

आरोग्य आणीबाणी हटविल्यानंतर दिल्लीचे जनजीवन पूर्वपदावर आले असले, तरी वाढत्या प्रदूषणामुळे तेथील लोकांच्या आरोग्याचा धोका मात्र कमी झालेला नाही.

दरवर्षीच थंडीला सुरवात झाली की दिल्लीतील प्रदूषणाची स्थिती
गंभीर होते. या वर्षी तर दिल्लीचे रूपांतरच एका गॅस चेंबरमध्ये झाले होते. या चेंबरमध्ये सर्वांचाच जीव घुटमळत होता. शेवटी पर्यावरण व प्रदूषण नियंत्रण अधिकारिणीला दिल्लीत आरोग्य आणीबाणी घोषित करावी लागली. या आणीबाणीमध्ये मुलं, महिला, वृद्ध  यांना घराबाहेर न पडण्यास सांगण्यात येऊन यातून बाहेर पडण्यासाठी शाळेला सुटी घोषित करण्यात आली. बाहेरच्या ट्रक वाहनांवर बंदी, नवीन बांधकामाचे काम थांबविणे असे उपाय सुचविण्यात आले होते. आरोग्य आणीबाणीतून बाहेर पडण्यासाठी प्रयत्न करायचे सोडून राज्यकर्ते मात्र एकमेकांवर आरोप-प्रत्यारोपांच्या खेळात गुंग होते. हवेच्या प्रदूषणाबरोबर राजकीय प्रदूषणालाही लोक कंटाळले होते. शेवटी निसर्गच दिल्लीकरांच्या मदतीला धाऊन आला. हिमालयात झालेल्या बर्फवृष्टीने वातावरणात बदल होऊन दिल्लीतील धुक्याचा विळखा कमी झाल्यानंतर आरोग्य आणीबाणी हटविण्यात आली.

आता तेथील जनजीवन पूर्वपदावर आले असले, तरी वाढत्या प्रदूषणामुळे तेथील लोकांच्या आरोग्याचा धोका मात्र कमी झालेला नाही. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या एका सर्वेक्षणानुसार प्रदूषणाच्या स्थितीत दिल्ली जगात अग्रेसर असून, ग्वॉलीयर आणि रायपूरसह इतरही अनेक शहरांतील प्रदूषणाची स्थिती अत्यंत बिकट असल्याचे आढळून आले आहे. राज्यातील मुंबई, ठाणे, पुणे, नागपूर, नाशिक, औरंगाबाद या शहरांमध्येसुद्धा दिवसेंदिवस प्रदूषणात वाढ होत आहे. त्यामुळे दिल्लीपासून धडा घेऊन देशभरातील सर्वच शहरांनी हवेचे प्रदूषण कमी करण्यासाठी पावले उचलायला हवीत.

हवेच्या प्रदूषणाची कारणे स्पष्ट आहेत. वाहनांतून बाहेर पडणारा धूर हवेच्या प्रदूषणात मोठ्या प्रमाणात भर घालतो. शहर परिसरातच औद्योगिकरण वाढत आहे.  औद्योगिक विषारी वायूंबरोबर रोजगारांसाठी शहरात आलेल्या लोकांमुळेही शहरावरील ताण वाढतोय. पंजाब, हरियाना, उत्तर प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये भात, गहू पिकांची कापणी केल्यानंतर पिकांचे अवशेष शेतातच जाळले जातात. दिल्ली एनसीआरमधील वाढत्या प्रदुदूषणास हेही एक महत्त्वाचे कारण आहे. हवा प्रदूषित कशामुळे होते, हे माहीत असताना योग्य ती खबरदारी घेतली, तर प्रदूषणापासून मुक्ती मिळू शकते. खरे तर ही जबाबदारी सर्वांचीच असली, तरी यात शासनाचा पुढाकार महत्त्वाचा आहे.

शहरांमध्ये सिटी बस, लोकल-मेट्रो रेल्वे अशा पब्लिक ट्रान्सपोर्टच्या सोयी वाढवून लोकांना याचाच वापर करण्यासाठी आग्रह करायला हवा. सार्वजनिक वाहतुकीची व्यवस्था योग्य वेळ आणि प्रमाणात उपलब्ध झाल्यास लोकांकडूनच त्याचा वापर वाढेल. शहरांवरील सर्वच प्रकारचा ताण कमी करायचा असेल, तर येथून पुढे औद्योगिक वसाहती शहरांभोवती विळखा घालणार नाहीत, हेही पाहावे लागेल. 

पीक अवशेष जाळल्यानंतर होणारे हवेचे प्रदूषण रोखण्यासाठी त्यांचा वापर सेंद्रिय खते बनविणे वीजनिर्मितीसाठी करायला हवा. राज्यात पूर्वी उसाचे पाचट सर्रासपणे जाळले जात होते, परंतु आता त्यांचा वापर बहुतांश शेतकरी आच्छादनासाठी करीत असून, त्याचे फायदेही त्यांच्या लक्षात आले आहेत. असेच प्रबोधन इतर पीक अवशेषांबाबत वाढवावे लागेल, तसेच गहू, भातासह इतरही पिकांच्या अवशेषांपासून वीजनिर्मितीकरिता शासनाने पुढाकार घ्यायला हवा. दिल्लीमध्ये राष्ट्रीय हरित लवादाने ‘नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन’ला (एनटीपीसी) नोटीस बजावून ‘सीएसआर’च्या माध्यमातून शेतकऱ्यांकडून पीक अवशेष खरेदी करून त्यावर वीजनिर्मिती करा, असे सांगितले आहे. लवकरच एनटीपीसी याबाबत निविदा काढणार आहे. देशभर सर्वच पीक अवशेषांची योग्य विल्हेवाट लावण्याकरिता तेथील शासनासह कॉर्पोरेट हाउसेस, सेवाभावी संस्थांनी पुढाकार घेतल्यास प्रदूषणास आळा बसून शेतकऱ्यांचा आर्थिक फायदा होईल.

इतर संपादकीय
मोदी लाटेचे गारुडसतराव्या लोकसभेचे भवितव्य स्पष्ट झालेले आहे. खरे...
हरवले जलभान कोनाड्यात‘नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस ॲडमिनिस्ट्रेशन’...
पांढऱ्या सोन्याची काळी कहाणीजागतिक पातळीवर कापसाखाली असलेल्या क्षेत्राच्या एक...
जलदारिद्र्य निर्देशांकातही आपली पिछाडीचएखाद्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे मूल्यमापन करणार...
आगीपासून वन वाचविण्याचा करूया निर्धारजंगलातील वाळलेला पालापाचोळा हा ज्वलनशील पदार्थ...
आया मौसम बदली कामार्च ते मे हे तीन महिने शासकीय अधिकारी-...
उद्योगाला साखर कडूचमहाराष्ट्रातील गळीत हंगामाची सांगता नुकतीच झाली...
निवडणूक आयोगाला घरचा आहेर! सतरावी लोकसभा निवडण्यासाठीची मतदान प्रक्रिया कालच...
पूरक धोरणानेच वाढेल निर्यातकें द्रातील मोदी सरकारच्या सुरवातीच्या काळात...
कृषी पतपुरवठ्याची घडी बसवा नीटराज्यातील सहकाराचा कणा राज्य बॅंकेला मानले जाते....
व्यापक जनहितालाच हवे नव्या सरकारचे...आता साऱ्या देशाचे लक्ष १७ व्या लोकसभा निवडणूक...
व्यंकट अय्यरची कहाणीशेतीतील वाढत्या समस्यांना तोंड देत उत्पादन...
जललेखा अहवाल : अर्धवट आणि अवास्तवहीथेंब थेब पाण्याचा हिशेब लागावा, असा आग्रह सध्या...
कृषी पर्यटनाला संधी अमर्यादकृषी पर्यटन अर्थात ‘अ‍ॅग्रो टुरिझम’ हे ग्रामीण...
घातक किडींविरुद्ध लढा एकत्रको ल्हापूर जिल्ह्यात या वर्षीपासून कृषी विभाग व...
मुक्त शिक्षण एक मंथनयशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठाची पीएच.डी. ‘...
प्रशासनाच्या हलगर्जीपणाने केले अनेकांचे...एकीकडे आम्ही लांब पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे...
तंत्रज्ञानाचे ‘भरीत’ किती दिवस? हरियाना राज्यात अवैध बीटी वांग्याची लागवड नुकतीच...
अशी ही (आर्थिक) बनवाबनवी!लोकसभा निवडणुकीची प्रक्रिया आता शेवटच्या टप्प्यात...
भूलभुलैया नव्हे तर शेतकऱ्यांचा दीपस्तंभडॉ. अंकुश चोरमुले यांनी ॲग्रोवनच्या ५ मे २०१९...