agriculture stories in marathi agrowon agralekh on army worm | Agrowon

हमला लष्करी अळीचा
विजय सुकळकर
शनिवार, 25 ऑगस्ट 2018

आफ्रिकी देशातील लष्करी अळीचा उद्रेक आणि त्यातून झालेले नुकसान पाहता एफएओने दिलेला इशारा भारताने गांभीर्याने घ्यायला हवा.
 

आफ्रिका खंडात कहर केल्यानंतर लष्करी अळीने (आर्मी वर्म) आपला मोर्चा आशिया खंडाकडे वळविला आहे. आशिया खंडात सर्वप्रथम ही अळी भारतात दाखल झाली असून, कर्नाटकपाठोपाठ तेलंगणामध्ये ती आढळून आली आहे. लष्करी अळीच्या प्रादुर्भावाने भारतासह आशिया खंडातील अन्नसुरक्षा धोक्यात येणार असल्याचा इशारा ‘अन्न व कृषी संघटने’ने (एफएओ) दिला आहे. लष्करी अळी ही बहुभक्षी कीड आहे. या किडीचा प्रादुर्भाव भात, मका, ज्वारी या धान्‍यपिकांबरोबर सोयाबीन, कापूस, बटाटा, ऊस अशा ८० प्रकारच्या वनस्पती प्रजाती अथवा पिकांवर होतो. आफ्रिका आणि आशिया खंडातील काही देशात धुमाकूळ घालत असलेली ‘फाल आर्मीवर्म’ ही कीड प्रथमतः २०१६ मध्ये आफ्रिकेत आढळली. त्यानंतर अवघ्या दोन वर्षांत ही कीड ३८ हून अधिक आफ्रिकन देशात पोचून आता इतर खंडातील देशांवर हमला करायला सज्ज आहे. अळीवर्गीय किडींसाठी सध्या पोषक वातावरण आहे. लष्करी अळीचे प्रजनन अत्यंत जलद होते. प्रसारही झपाट्याने होतो. ही कीड रात्रीच्या वेळी पिकावर तुटून पडते. काही वेळात पिकांचा पडशा पाडते. दिवसा ही कीड तण, ढेकळांच्या खाली लपून बसते. या किडीच्या नियंत्रणासाठी कीडनाशकांचा वापर होतो. गंभीर बाब म्हणजे हा उपाय फारसा प्रभावी ठरताना दिसत नाही. 

आफ्रिकी देशातील लष्करी अळीचा उद्रेक आणि त्यातून झालेले नुकसान पाहता एफएओने दिलेला इशारा भारताने गांभीर्याने घ्यायला हवा. लष्करी अळीच्या अनेक प्रजाती असून कर्नाटक, तेलंगणामध्ये आढळून आलेली कीड आफ्रिकेमध्ये अतिनुकसानकारक ठरलेलीच आहे का? याची तपासणीअंती खात्री करून घ्यायला हवी. तसे असले तरी सध्या दोन राज्यांत झालेला या किडीचा प्रादुर्भाव प्राथमिक पातळीवर असून तो तेथेच कसा थांबेल, याबाबतची काळजी घ्यायला हवी. हे करीत असताना बाहेर देशातून या किडीचे कोष, अंडी आदी भाग कोणत्याही परिस्थितीत देशात येणार नाहीत, याबाबत क्वारंटाईन विभागाने अतिदक्षता पाळली पाहिजे.

आपल्या देशाचा विचार करता अल्प, अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांची संख्या ८० टक्केच्या वर आहे. हा शेतकरी वर्ग प्रामुख्याने अन्नधान्ये पिके घेऊन देशाला अन्नसुरक्षा बहाल करतो. देशातील हा शेतकरी वर्ग मुळातच प्रचंड आर्थिक अडचणीत आहे. हा शेतकरी लष्करी अळीच्या कचाट्यात सापडला तर अन्नसुरक्षेबरोबर येथील शेती व्यवसाय मोडकळीस येऊ शकतो. या बाबींचा विचार करून हे संकट देशावर येणार नाही, याकरिता शेतीतज्ज्ञ, कृषी विस्तार कार्यकर्ते, नियोजनकर्ते, शेतकरी आणि शासन यांचे एकत्रित प्रयत्न गरजेचे आहेत. या घातक किडीला प्रतिबंध करण्यासाठी अमेरिका, आफ्रिका या देशांचा अनुभव आपल्याला मार्गदर्शक ठरू शकतो, तेव्हा याबाबतसुद्धा शासनाने पुढाकार घ्यायला हवा. लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव, प्रसार रोखण्यासाठी केवळ कीडनाशकांचा वापर निष्प्रभ ठरतो. कीडनाशकांचा वापर हे खर्चिक आणि पर्यावरणास घातक देखील आहे. अशावेळी लष्करी अळीच्या एकात्मिक कीड नियंत्रणाबाबत शेतकऱ्यांमध्ये जाणीव जागृती निर्माण करावी लागेल. आफ्रिकी देशांनी शेत स्वच्छता मोहीम, आंतरपीक पद्धती, सापळा पिकांचा वापर, कामगंध सापळे, जैविक कीडनाशके; तसेच या किडींचे नैसर्गिक शत्रू अशा विविध घटकांद्वारे या किडीवर नियंत्रण मिळविले आहे. आपल्या देशातसुद्धा याबाबत शेतकऱ्यांमध्ये प्रबोधन वाढवावे लागेल. असे केले तरच लष्करी अळीचा हमला आपण रोखू शकू.

इतर संपादकीय
उगवत्या सूर्याच्या देशातील मोहक शेतीह वाई वाहतुकीच्या माध्यमातून एखाद्या राष्ट्राचे...
...तरच वाढेल डाळिंब निर्यातफॉस्फोनिक ॲसिडच्या अंशामुळे (रेसिड्यू) डाळिंबाची...
उच्च जीवनमूल्य जपणारी आदिवासी संस्कृती मेळघाटात अंधश्रद्धेचे प्रमाण खूप आहे. यावर...
आर्थिक विकासवाट . देशात नोटाबंदीच्या निर्णयाला नुकतीच दोन वर्षे...
ऊसदराबाबत हवे दीर्घकालीन धोरणऊसदराचा प्रश्न मिटत नाही तोपर्यंत आम्ही कोणताही...
मेळघाटातील शेती आणि समाजमेळघाटात अादिवासी शेतकरी बांधव अजूनही निसर्गाला...
थेट पणन उत्तम पर्याय दसरा, दिवाळी आणि लग्न-...
बँकिंग क्षेत्रावरील 'बुडीत' भार! बुडीत कर्जे ही सध्या बँकिग व्यवस्थेतील मोठी...
इडा पिडा टळो दिवाळीची धामधुम सर्वत्र चालू आहे. बळीच्या...
शेतीतील अंधार करुया दूर... माझ्या आईवडिलांना शेतीची खूपच आवड होती....
"आशा'कडून न होवो निराशा! "आशा' हे केंद्र सरकारने शेतकऱ्यांना दिलासा...
बीजोत्पादनातून साधा आर्थिक उन्नती विदर्भातील शेतकरी आत्महत्याग्रस्त सहा...
साखरेचा वाढला गोडवाशेतीमध्ये रासायनिक खते आणि कीडनाशकांच्या वाढत्या...
धरणात गाळ आणि गाळात शेतकरीजगणं मुश्किल झालेल्या शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात अजून...
झळा व्यापार युद्धाच्याअमेरिका आणि चीनमध्ये व्यापार युद्ध जुंपल्यापासून...
धनत्रयोदशी : जीवनतत्त्वाच्या पूजनाचा...धनत्रयोदशी म्हणजे धनाची पूजा. अर्थात धन म्हणजे...
सर्वसंमतीनेच हवे पाणीवाटपनाशिक व नगर जिल्ह्यांतील गोदावरी नदीवरील धरणातून...
प्रबोधनातून वाढेल प्रतिसादकमी विमा हप्ता अधिक आणि हमखास नुकसानभरपाई, असा...
सरकार बदलले अन् परिस्थिती बिघडलीऑगस्ट २०१४ मध्ये विधानसभा निवडणुकांच्या आधी...
ज्वारीचे श्रीमंती मूल्यमागील दोन दशकांत पीक पद्धतीत झालेला मोठा बदल,...