agriculture stories in marathi agrowon agralekh on ATMA scheem | Agrowon

‘आत्मा’चा अंत नको
विजय सुकळकर
बुधवार, 27 जून 2018

राज्यातील शेतकऱ्यांसमोरील आव्हाने वाढत असताना प्रात्यक्षिके, मेळावे, प्रशिक्षण कार्यक्रम, सहली, प्रदर्शने, परिसंवाद अशा थेट मार्गदर्शनाच्या कामात आघाडीवर असलेली आत्मा यंत्रणा बंद पाडणे शेतकरी आणि शासनालासुद्धा परवडणार नाही.

कृषी विभागाचे मूळ काम कृषी विस्ताराचे आहे; परंतु आजही नव तंत्रज्ञान, बहुतांश योजना शेतकऱ्यांपर्यंत पोचत नाहीत. पोचल्या तर त्याबाबत योग्य मार्गदर्शन मिळत नाही. कृषी अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांची कामाबाबत उदासीनता आणि या विभागाच्या ५० टक्क्यांहून अधिक असलेल्या रिक्त जागा यामुळे राज्यातील कृषी विस्तार यंत्रणा खिळखिळी झालेली आहे. कृषी विस्तार कार्यातील ही पोकळी भरून काढण्यासाठी ‘कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणे’ची (आत्मा) जोड या विभागास देण्यात आली. सुरवातीला आत्माचे कामकाज कृषी विभागाकडेच होते. परंतु त्या काळात यंत्रणेकडून कोणतेही उल्लेखनीय काम झाले नाही. जागतिक बॅंकेच्या प्रत्यक्ष पाहणीतसुद्धा असेच आढळून आले आहे. त्यामुळेच तालुका स्तरापासून राज्य पातळीवर आत्मासाठी स्वतंत्र मनुष्यबळ आणि निधीचे नियोजन करण्यात आले. त्यानंतर आत्माने नवसंशोधनाचा प्रसार करण्यापासून ते शेतकऱ्यांचे गट-कंपन्या स्थापन करण्यापर्यंत राज्यात उल्लेखनीय काम केले आहे. केंद्र-राज्य शासनाच्या योजना, तंत्रज्ञानाचा प्रसार एवढ्यापुरतेच आत्माचे काम मर्यादित नाही, तर थेट शेतकऱ्यांमध्ये जाऊन त्यांच्या समस्यांवर उपायांचा स्वतंत्र आराखडा तयार करून त्याची अंमलबजाणी केली आहे. त्याचे चांगले परिणामही पुढे आलेले आहेत. असे असताना राज्य शासन कृषी विभागाची मात्र या यंत्रणेला कायमच सापत्न वागणूक राहिली आहे. आता तर आत्मामुळे कृषी विभागाच्या कामात असमन्वय निर्माण होत असल्याचे दाखले देत राज्यात ही यंत्रणाच बंद पाडण्याचा घाट घातला जात आहे. 

आत्माला मनुष्यबळ पुरवठा असो की निधी राज्य शासनाचा हात नेहमीच आखडता राहिला आहे. आत्मात नवीन भरती बंद असून, दीड-दोन महिन्यांपूर्वी झालेल्या बदल्यांमध्ये या यंत्रणेतील अनेक प्रकल्प संचालक, उपसंचालकांना कृषी विभागात सामावून घेतले गेले आहे. त्यानंतर राज्य प्रशासन पातळीवरून केंद्र शासनाला केलेल्या पत्र व्यवहारात राज्याला आत्मा यंत्रणेची गरजच नाही, असा स्पष्ट उल्लेख केला आहे. आत्माला गुंडाळण्यासाठी काहीही कारणे पुढे केली जात असली, तरी मुख्य कारण निधीबाबत केंद्र-राज्य शासनाचे बदलते धोरण हेच आहे. राज्य शासनाला आता निधीबाबत अधिकचा ताण पडत असून, तो त्यांना नको आहे. केंद्र-राज्य शासनाच्या निधीवाटप हिश्शाबाबत बदललेल्या धोरणाचा फटका राज्यात शेतीसाठीच्या एकाही योजनेला बसता कामा नये. असे असताना राज्यात मात्र अनेक चांगल्या योजनांना खीळ बसत आहे. अशा वेळी योजनांचा प्राधान्यक्रम राज्य शासनाने ठरवायला हवा. बदलती हवामान परिस्थिती अथवा बाजार व्यवस्था पाहता शेतकऱ्यांसमोर नवनवी आव्हाने उभी राहत आहेत. अशा वेळी नव तंत्रज्ञानाची प्रात्यक्षिके, शेतकरी मेळावे, प्रशिक्षण कार्यक्रम, सहली, प्रदर्शने, परिसंवाद अशा शेतकऱ्यांना थेट मार्गदर्शनाच्या कामात आघाडीवर असलेली आत्मा यंत्रणा बंद पाडणे शेतकरी आणि शासनालासुद्धा परवडणार नाही. आत्मामुळे कृषी विभागाच्या कामात असमन्वय नाही तर यातील शेती, दुग्ध व्यवसाय, पशुपालन, रेशीम शेती, प्रक्रिया उद्योग आदी घटकांमध्ये समन्वय साधला जात आहे. शेतकऱ्यांचे संघटन, सेंद्रिय शेती आदी कामे तर आत्मा पुढे रेटत आहे. या सर्व बाबींचा विचार करून आत्माला नव संजीवनी देण्याचे काम राज्यात व्हायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यातील १७ जिल्हे दुष्काळाच्या छायेतमुंबई ः राज्यात मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर अनेक...
प्रयत्नवादातून उभारलेला बेकर्स वेव्ह...वडगाव मावळ तालुक्यातील (जि. पुणे) दिवड येथील...
चीनसह बांगलादेशची कापूस आयात वाढणारजळगाव ः देशात आॅगस्टअखेर ११२ लाख हेक्‍टरवर...
भाजीपाला शेतीसह कापूस बीजोत्पादनातील...भाजीपाला पिके तसेच कापूस बीजोत्पादन या पद्धतीतून...
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर  ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे   : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...