agriculture stories in marathi agrowon agralekh on banana | Agrowon

केळी हे फळपीकच
विजय सुकळकर
शनिवार, 2 जून 2018

वनस्पतीशास्त्रानुसार केळी हे फळपीक असल्याचा खुलासा जागतिक पातळीवरून झाला आहे. भारतीय कृषी संशोधन संस्था केळीचा उल्लेख फळपीक असाच करते.

केळीच्या शिवार सौद्यांमध्ये आधी बाजार आवार आणि कार्यक्षेत्र असा घोळ घालून जळगाव जिल्ह्यातील बाजार समित्यांकडून सेस वसुली चालू होती. याबाबत अॅग्रोवनने बातम्या; तसेच अग्रलेखातून आवाज उठवून हा संभ्रम दूर करण्याचा प्रयत्न केला. बाजार समिती आवाराबाहेरील सेस वसुली सर्रास लूट अाहे. तसेच आवारातील व्यवहारावरच सेस वसुली करावी, असे पणन मंडळाचे थेट निर्देश आहेत, हे त्यांना दाखवून दिले. त्यानंतर आता या जिल्ह्यातील बाजार समित्या नियमनमुक्ती ही फळे-भाजीपाल्यासाठी असून, ‘केळी ना फळ ना भाजीपाला’ असा युक्तिवाद करीत सेस वसुली करीत आहेत. आणि यांस ते बेकायदेशीर पण मानत नाहीत. फुकटात काही मिळण्याची अथवा लुटीची चटक लागली म्हणजे त्यासाठी काहीपण करायचे मात्र ती सवय काही सोडायची नाही, असाच हा प्रकार म्हणावा लागेल. केळीचे खोड नरम असते, यात बी नसते, हे पीक एक-दीड वर्षात येते म्हणून त्यास फळाचा दर्जा नाकारण्याचे हे खूळ काहींच्या डोक्यातील आहे. विशेष म्हणजे केळीला फळाच्या दर्जाबाबत शासनाचे स्पष्ट आदेश नसल्याचा फायदा ही मंडळी उठवत आहेत. 

वनस्पतीशास्त्रानुसार केळी हे फळपीक असल्याचा खुलासा जागतिक पातळीवरून झाला आहे. भारतीय कृषी संशोधन संस्था (आयसीएआर) केळीचा उल्लेख फळपीक असाच करते. दक्षिणेकडील बहुतांश राज्यात केळी हे फळपीक मोठ्या प्रमाणात घेतले जात असून ते कच्च्या केळी फळाचा उपयोग भाजीसाठीसुद्धा करतात. म्हणून तिरुचीरापल्ली (तमिळनाडू) येथील राष्ट्रीय केळी संशोधन संस्था केळीवर संशोधन फळ आणि भाजीपाला अशा दोन्ही अंगाने करते. एवढेच नव्हे तर शासनाच्या फळपीक विमा, नुकसानभरपाई मिळण्याबाबतची योजना यात पूर्वी केळी या फळपिकाचा समावेश नव्हता. परंतु, केळी उत्पादक आणि शास्त्रज्ञांच्या पाठपुराव्याने या योजनांत पण केळीला फळपीक म्हणून आता मान्यता मिळाली आहे, असे असताना बाजार समित्यांचे आपल्या केवळ स्वार्थापोटी केळीला फळपीक म्हणून नाकारणे योग्य नाही.

केळी हे कमी कालावधीत येणारे फळपीक असून, याची तीन हंगामात लागवड होते. हे फळपीक स्वस्त असून, बाराही महिने बाजारात उपलब्ध असते. गरीब, श्रीमंत अशा सर्वांच्या आवडीचे हे फळ आहे. केळी फळात अनेक पोषकतत्त्वे असून, जागतिक पातळीवर लहान मुलांच्या खाद्यपदार्थ निर्मितीत मोठ्या प्रमाणात याचा उपयोग केला जातो. केळीची पानं, केळफूल, कंद, पिलं जनावरांना सकस खाद्य म्हणून वापरले जाते. केळीच्या खोडापासून धागा अन् धाग्यापासून अनेक वस्तू बनविल्या जातात. असे मानवी आरोग्यास उपयुक्त, अनेकांना रोजगार आणि शेतकऱ्यांचे अर्थकारण बळकट करणाऱ्या या पिकाबाबतचे काही लोकांच्या डोक्यातील खूळ शासनाने दूर करायला हवे. केळीला फळाचा दर्जा द्या, म्हणून मागील तीन दशकांपासून उत्पादक शेतकऱ्यांचा पाठपुरावा सुरू आहे. ही समस्या केवळ आपल्या राज्याची नसून राष्ट्रीय आहे. त्यामुळे याबाबत केंद्र शासनाने पुढाकार घ्यायला हवा. राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्‍ट्रीय संशोधन संस्थांचे याबाबत मत घेऊन शासनाने केळीला फळाचा दर्जा द्यायला हवा. असे झाल्यास केळीची विक्री, वाहतूक, निर्यात, मूल्यवर्धन यात उत्पादक; तसेच उद्योजकांना येत असलेले अनेक अडसर दूर होतील आणि या फळपिकाची देशात अधिक भरभराट होईल.

इतर अॅग्रो विशेष
कोकण, दक्षिण- मध्य महाराष्ट्रात आज... पुणे : पश्‍चिम मध्य प्रदेश, मध्य महाराष्ट्र आणि...
जपानमधील शहरी शेतीजपान हे हजारो बेटांपासून तयार झालेले एक विकसित...
कुठे दिलासा, कुठे चिंताराज्यातील शेतकरी परतीच्या पावसाची वाट पाहून थकला...
नाशिक जिल्ह्यातील काही भागाला अवकाळी...नाशिक : नाशिक जिल्ह्यातील अनेक भागात सोमवारी...
सांगलीत वादळी पावसाने द्राक्षबागांचे...सांगली ः द्राक्षाला दर चांगले मिळतील म्हणून लवकर...
अॅग्रोवन सरपंच महापरिषद शनिवारपासून...पुणे  : कृषी, ग्रामविकास आणि जलसंधारण...
अवकाळी पावसाचा पुन्हा तडाखापुणे  ः दक्षिण महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्र,...
दुष्काळग्रस्तांना मदत, आरक्षणावरून...मुंबई   ः मराठा, मुस्लिम आणि धनगर आरक्षण...
गोड धाटाच्या ज्वारीपासून इथेनॉल नव्हे,...सध्या पेट्रोलसाठी पर्याय म्हणून इथेनॉल...
पिकते तिथेच करा प्रक्रियाहरितक्रांतीच्या काळात देशात साधनसंपत्ती विपुल...
कापूस गाठींचे देशांतर्गत उत्पादन घटणारजळगाव ः कापूस हंगामाच्या दुसऱ्या टप्प्यात...
दुष्काळप्रश्नी विरोधकांचा राज्य सरकारवर...मुंबई : दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांना तातडीने मदत...
वादळी पावसाचा दणकापुणे : कोल्हापूर, सातारा, सांगली जिल्ह्यांत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आजही पावसाची...पुणे : पावसाला पोषक हवामान असल्याने राज्यात...
पुरवणी मागण्या : दुष्काळग्रस्तांच्या...मुंबई : हिवाळी अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी...
राज्यातील ७४ पाणलोट क्षेत्रांमध्ये अधिक...पुणे  : यंदा कमी पाऊस झाल्याने भूजल...
आयटी क्षेत्रातील नोकरीपेक्षा हिरव्या...शेतीतील विविध संकटांमुळे युवक शेती सोडून नोकरी,...
नवे काश्मीर घडवणारे ‘बसेरा- ए- तबस्सुम'अधिक कदम या कोसेगव्हाण (ता. श्रीगोंदा, जि. नगर)...
पर्यायी चाऱ्यासाठी काटे विरहित निवडूंगमुरमाड, कुरण जमिनी, वालुकामय जमिनी तसेच शेती बांध...
ऊसतोडणीचे काम थांबवले शेतीतून नवी उमेद...शिरूर कासार (जि. बीड) या दुष्काळी तालुक्‍यातील...