agriculture stories in marathi agrowon agralekh on bengal gram | Agrowon

आश्वासक हरभरा; अस्वस्थ उत्पादक
विजय सुकळकर
मंगळवार, 26 मार्च 2019

अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीतसुद्धा चिकाटी, अपार मेहनतीने शेतकऱ्यांनी हरभऱ्याचे चांगले उत्पादन घेतले आहे. त्याची माती करण्याचे काम शासनाने करू नये.

राज्यात हरभरा काढणीस महिनाभर आधीपासूनच सुरवात झाली आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी काढणी केलेला हरभरा हमीभावापेक्षा कमी भावाने विकला आहे. आजही बहुतांश खासगी खरेदीमध्ये प्रतिक्विंटल ३९०० ते ४००० रुपये असाच भाव सुरू असून, आर्थिक अडचणीतील शेतकरी या भावात हरभरा विकत आहेत. हरभऱ्याचा हमीभाव ४६२० रुपये असताना प्रतिक्विंटल ७०० रुपये शेतकऱ्यांचे थेट नुकसान होत आहे. शेतीमाल खरेदीसाठी नेहमीप्रमाणे शासनाला उशिरानेच जाग आली आहे. नाफेड आणि विदर्भ सहकारी विपणन महासंघाच्या केंद्रांवर किमान समर्थन योजनेअंतर्गत हरभऱ्याची हमीभावाने (?) खरेदी करण्याचे आदेश नुकतेच देण्यात आले आहेत. हरभऱ्याची शासकीय खरेदी उशिराने सुरू झाली आहे. अशा खरेदी केंद्रांची संख्या खूपच कमी असते. त्यात ऑनलाइन नोंदणीपासून ते साठवून, शेतकऱ्यांच्या पदरात पैसे मिळेपर्यंत अनंत अडचणी असतात, असे यापूर्वीचे अनुभव आहेत. अशा वेळी शासकीय खरेदी हरभरा उत्पादकांना कितपत न्याय देईल, यावर सध्यातरी प्रश्नचिन्ह कायम आहे.

रब्बीत हरभरा पीक घेण्याचे शेतकऱ्यांचे नियोजन खरीप हंगामापासूनच सुरू होते. ज्या शेतात हरभरा घ्यायचा आहे, अशा शेतात खरीपात सोयाबीन, मूग, उडीद अशा कमी कालावधीच्या पिकांची पेरणी केली जाते. काही शेतकरी तर कापसाचा पहिला, दुसरा वेचा झाला की पऱ्हाट्या उपटून त्यात हरभरा घेतात. जिरायती शेतीत अत्यंत कमी पाण्यावर रब्बी हंगामात येणारे हरभरा हे एकमेक आश्वासक पीक आहे. दोन-तीन वर्षांपासून राज्यात हरभऱ्याचा पेरा वाढत आहे. चालू हंगामात मात्र कमी पाऊसमान, पाणीटंचाई यामुळे हरभऱ्याचा पेरा घटला आहे. या हंगामात लागवडीपासून ते आता काढणीपर्यंत हे पीक अस्मानी संकटाच्या तडाख्यात आहे. भारनियमनामुळे शेतकऱ्यांना रात्री पाणी द्यावे लागते. रात्रीच्या वेळीसुद्धा विजेचा लपंडाव, तसेच कमी दाबाने वीजपुरवठा या खेळात शेतकऱ्यांना बराच त्रास होतो. डोंगराळ भागात वन्यप्राणी हरभऱ्याचे बरेच नुकसान करतात, तर काही ठिकाणी रात्रीच्या वेळी पाणी देताना शेतकऱ्यांवर हल्लेही करतात. अशा अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीतसुद्धा चिकाटी, अपार मेहनतीने शेतकऱ्यांनी हरभऱ्याचे चांगले उत्पादन घेतले आहे. त्याची माती करण्याचे काम शासनाने करू नये.

मागील दोन वर्षांपासून शासकीय तूर खरेदीचे शेतकऱ्यांना जसे वाईट अनुभव आहेत, अगदी तीच गत हरभरा खरेदीचीपण आहे. मागच्या वर्षी एक मार्चपासून हरभरा खरेदी सुरू करण्याचे आदेश शासनाने दिले होते; परंतु अनेक जिल्ह्यांत उत्पादकता जाहीर न केल्यामुळे प्रत्यक्ष खरेदी दोन ते तीन आठवड्यांनी उशिरा सुरू झाली होती. हरभऱ्याची शासकीय खरेदी ठराविक कालमर्यादेत केली जाते. उत्पादकांना शासकीय खरेदी केंद्रांवर या कालमर्यादेच हरभरा विकावा लागतो. अनेक ठिकाणी ऑनलाइन नोंदणीसाठी अडचणी येतात. इकडून तिकडून नोंदणी झालीच तर संबंधित केंद्रांकडून खरेदीस नकार देण्याचे प्रकारसुद्धा यापूर्वी घडले आहेत. त्यातच सार्वजनिक सुट्यांसह सर्व्हर डाऊन, जागा, बारदाना आणि हरभरा साठवणुकीसाठी गोदामेच उपलब्ध नसल्याने खरेदीची प्रक्रिया ठप्प होते, अनेक दिवस बंदच राहते. हे सर्व प्रकार या वर्षी होणार नाहीत, याची काळजी शासन-प्रशासनाने घ्यायला हवी. देशात डिसेंबर २०१६ मध्ये हरभरा आयातीत दुपटीने वाढ झाली होती. गेल्या हंगामात काबुली हरभऱ्याची आयात वाढत असल्यामुळे त्यावरील आयातशुल्क ४० टक्क्यांवरून ६० टक्के केले. असे असतानासुद्धा डाळी, हरभऱ्याची आयात सुरूच आहे. ही आयात अशीच सुरू राहिली तर हरभऱ्याचे दर वाढणार नाहीत, हे शासनाने लक्षात घेऊन आयातीवर निर्बंध लावायला हवेत.


इतर अॅग्रो विशेष
हमीभाव वाढीचा बागुलबुवा आणि वास्तवलोकसभा, विधानसभा निवडणुकांमध्ये शेतकऱ्यांच्या...
‘कॅप्सूल’ सुधारणार मातीचे आरोग्यमहाराष्ट्र राज्यासाठी या वर्षी रासायनिक खतांची...
नागपूर : रब्बीची पैसेवारी काढली खरीप...नागपूर : खरीप आणि रब्बी हंगामात वेगवेगळी पिके...
अॅग्रोवन समृद्ध शेती योजनेचे...नांदेड: `अॅग्रोवन’च्या माध्यमातून...
मराठवाड्यातील २९२ लघुप्रकल्प कोरडेऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ७४९ लघुप्रकल्पांपैकी २९२...
दक्षिण आशियात यंदा सर्वसामान्य मॉन्सून...पुणे  : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या...
कृषिउद्योग महामंडळाकडून ‘बायोकॅप्सूल’चा...पुणे : सेंद्रिय शेतीकडे वळालेल्या शेतकऱ्यांच्या...
शासन दरबारी रब्बी हंगामात नागपूर...नागपूर  : खरिपानंतर पाण्याअभावी रब्बी...
बीटी बियाणे १५ मेपूर्वी विक्रीस मनाईपुणे : राज्यातील बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी १५...
जमिनीचे जैविक पृथक्करणआजकाल शेतकऱ्यांना मातीचा पृथक्करण अहवाल करून...
सांगलीतून १२ टन द्राक्षे निर्यातसांगली ः यंदा प्रतिकूल परिस्थतीतही जिल्ह्यातील...
काळजी घ्या : उन्हाच्या झळा वाढल्यापुणे : उन्हाच्या झळा वाढल्याने विदर्भ,...
शून्यातून राऊत दांपत्याने उभारली...लातूर जिल्ह्यात नागरसोगा (ता. औसा) येथील राऊत...
संत्रा बागेत काटेकोर पाणी व्यवस्थापन संत्रा पिकात पाणी व्यवस्थापन अत्यंत चोख ठेवावे...
दक्षिण अशियात मॉन्सूनचा पाऊस सरासरी...पुणे : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या बहुतांशी...
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...