Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on bt cotton future status | Agrowon

संभ्रम दूर करा
विजय सुकळकर
सोमवार, 22 जानेवारी 2018
बोलगार्ड-२ तंत्रज्ञान अपयशाची जबाबदारी मोन्सॅंटो घ्यायला तयार नाही, तर बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी नुकसानभरपाई देण्यासाठी हात वर केले आहेत.

मागील खरीप हंगामात चांगल्या पाऊसमानाच्या अंदाजानंतर देशपातळीवर कापसाचा पेरा वाढला. त्यामुळे कापसाचे उत्पादनदेखील १० ते १५ टक्क्यांनी वाढेल, असाही अंदाज होता. उत्पादन वाढले म्हणजे कापसाची निर्यातही वाढेल, असेही भाकीत करण्यात आले होते. देशात कापसाच्या क्षेत्रात वाढ झाली, परंतु उत्पादन आणि निर्यात मात्र वाढणार नाही. उलट सूतगिरण्यांसह कापड उद्योजकांनी कापूस रुई आयातीचा धडाका लावला असून, दशकातील सर्वाधिक आयातीचे संकेत या हंगामात मिळू लागले आहेत. देशभरात यावर्षी जेमतेम गरजेपुरते कापसाचे उत्पादन (३२५ ते ३४० लाख टन गाठी) होणार असले तरी कापसाचे दर मात्र वाढलेले नाहीत. गेल्या वर्षी कापसाला सरासरी ५५०० रुपये प्रतिक्विंटल दर मिळाला होता. यावर्षी आता कुठे हंगाम संपताना ५००० ते ५२०० रुपये दर मिळतोय. हंगामाच्या मध्यावर हा दर हमीभावाच्या दरम्यानच (४३०० ते ४५०० रुपये प्रतिक्विंटल) होता.

यावर्षी कापसाच्या उत्पादन घटीची अनेक कारणे देता येतील. महाराष्‍ट्र, तेलंगणा, आंध्र प्रदेशमध्ये गुलाबी बोंड अळीने कहर केला आहे. तर पंजाब, हरियाना, राजस्थानमध्ये पांढऱ्या माशीच्या प्रादुर्भावाने कापसाचे मोठे नुकसान झाले आहे. गुजरातमध्ये अतिवृष्टी, महापुराने कापसाचे बहुतांश क्षेत्र उद्ध्वस्त केले आहे. देशात गुलाबी बोंडअळी, पांढरी माशी या किडीने कापसाचे केवळ उत्पादनच घटले नाही तर दर्जाही मोठ्या प्रमाणात खालावला आहे. शिवाय जागतिक बाजारात कापसाचे दर कमी आहेत. त्यातच डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची स्थिती सुधारल्यामुळे आयात स्वस्त झाली असून निर्यातीला खीळ बसली आहे. चांगल्या दर्जाचा कापूस स्वस्तात मिळत असल्याने देशात आयात वाढत आहे. एकंदरीतच कापसाचे भवितव्यच धोक्यात दिसत असून, त्यावर गांभीर्याने विचार करण्याची वेळ आता आली आहे.

अलीकडे डाळी, खाद्यतेल यांची आयात कमी व्हावी तसेच निर्यातीत वाढ व्हावी याकरिता केंद्र शासन पातळीवर काही निर्णय घेण्यात आले आहेत. डाळींची निर्यात खुली करण्याबरोबर खाद्यतेलावरील आयात शुल्क वाढविण्यात आले आहे. कापसावरील आयात शुल्क वाढविण्याचा केंद्र सरकारचा विचार असल्याचे कळते. खरे तर या निर्णयास उशीर झाल्यामुळे तो तत्काळ व्हायला हवा. जिनिंग, वस्त्रोद्योग यांचा कल नेहमीच आयातीकडे असून, निर्यातीला (क्षमता असताना) त्यांचा विरोध असतो. देशातील कापूस उत्पादकांना योग्य दर मिळवून द्यायचा असेल तर उद्योजकांनीसुद्धा आपली मानसिकता बदलायला हवी. गुलाबी बोंड अळीसह अनेक कारणांनी त्रस्त कापूस उत्पादकांना योग्य दर मिळाला नाही तर पुढील हंगामात या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात घट येऊ शकते. त्यातच बीटी बियाण्याचा घोळही देशात सुरू आहे. बोलगार्ड-२ तंत्रज्ञान अपयशाची जबाबदारी मोन्सॅंटो घ्यायला तयार नाही, तर बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी नुकसानभरपाई देण्यासाठी हात वर केले आहेत. शेतकऱ्यांचे हित पुढे करून बियाणे उपलब्ध करून देऊ, अशी त्यांची भूमिका आहे. केंद्र-राज्य शासनाचे आगामी हंगामासाठी बीटी बियाण्याबाबत काय धोरण आहे, ते अजून स्पष्ट नाही. अशा परिस्थितीमध्ये देशातील कापूस उत्पादक मात्र संभ्रमावस्थेत आहेत. हा संभ्रम तत्काळ दूर व्हायला हवा. कापसाची लागवड जरी मे-जूनमध्ये होत असली तरी जानेवारी-फेब्रुवारीपासून शेतकऱ्यांचे खरीप हंगामाचे नियोजन सुरू होते, हे लक्षात घ्यायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
नागपूर : रब्बीची पैसेवारी काढली खरीप...नागपूर : खरीप आणि रब्बी हंगामात वेगवेगळी पिके...
अॅग्रोवन समृद्ध शेती योजनेचे...नांदेड: `अॅग्रोवन’च्या माध्यमातून...
मराठवाड्यातील २९२ लघुप्रकल्प कोरडेऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ७४९ लघुप्रकल्पांपैकी २९२...
दक्षिण आशियात यंदा सर्वसामान्य मॉन्सून...पुणे  : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या...
कृषिउद्योग महामंडळाकडून ‘बायोकॅप्सूल’चा...पुणे : सेंद्रिय शेतीकडे वळालेल्या शेतकऱ्यांच्या...
शासन दरबारी रब्बी हंगामात नागपूर...नागपूर  : खरिपानंतर पाण्याअभावी रब्बी...
बीटी बियाणे १५ मेपूर्वी विक्रीस मनाईपुणे : राज्यातील बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी १५...
जमिनीचे जैविक पृथक्करणआजकाल शेतकऱ्यांना मातीचा पृथक्करण अहवाल करून...
सांगलीतून १२ टन द्राक्षे निर्यातसांगली ः यंदा प्रतिकूल परिस्थतीतही जिल्ह्यातील...
काळजी घ्या : उन्हाच्या झळा वाढल्यापुणे : उन्हाच्या झळा वाढल्याने विदर्भ,...
शून्यातून राऊत दांपत्याने उभारली...लातूर जिल्ह्यात नागरसोगा (ता. औसा) येथील राऊत...
संत्रा बागेत काटेकोर पाणी व्यवस्थापन संत्रा पिकात पाणी व्यवस्थापन अत्यंत चोख ठेवावे...
दक्षिण अशियात मॉन्सूनचा पाऊस सरासरी...पुणे : भारतासह दक्षिण आशियातील देशांच्या बहुतांशी...
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...
राज्यात उरले अवघे ३०५ टीएमसी पाणीपुणे (प्रतिनिधी) : उन्हाच्या झळांना होरपळ वाढून...
केंद्राकडून यंदा खरिपात १२ टक्के अधिक...पुणे : राज्यासाठी गेल्या खरीप हंगामाच्या तुलनेत...