Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on bt cotton future status | Agrowon

संभ्रम दूर करा
विजय सुकळकर
सोमवार, 22 जानेवारी 2018
बोलगार्ड-२ तंत्रज्ञान अपयशाची जबाबदारी मोन्सॅंटो घ्यायला तयार नाही, तर बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी नुकसानभरपाई देण्यासाठी हात वर केले आहेत.

मागील खरीप हंगामात चांगल्या पाऊसमानाच्या अंदाजानंतर देशपातळीवर कापसाचा पेरा वाढला. त्यामुळे कापसाचे उत्पादनदेखील १० ते १५ टक्क्यांनी वाढेल, असाही अंदाज होता. उत्पादन वाढले म्हणजे कापसाची निर्यातही वाढेल, असेही भाकीत करण्यात आले होते. देशात कापसाच्या क्षेत्रात वाढ झाली, परंतु उत्पादन आणि निर्यात मात्र वाढणार नाही. उलट सूतगिरण्यांसह कापड उद्योजकांनी कापूस रुई आयातीचा धडाका लावला असून, दशकातील सर्वाधिक आयातीचे संकेत या हंगामात मिळू लागले आहेत. देशभरात यावर्षी जेमतेम गरजेपुरते कापसाचे उत्पादन (३२५ ते ३४० लाख टन गाठी) होणार असले तरी कापसाचे दर मात्र वाढलेले नाहीत. गेल्या वर्षी कापसाला सरासरी ५५०० रुपये प्रतिक्विंटल दर मिळाला होता. यावर्षी आता कुठे हंगाम संपताना ५००० ते ५२०० रुपये दर मिळतोय. हंगामाच्या मध्यावर हा दर हमीभावाच्या दरम्यानच (४३०० ते ४५०० रुपये प्रतिक्विंटल) होता.

यावर्षी कापसाच्या उत्पादन घटीची अनेक कारणे देता येतील. महाराष्‍ट्र, तेलंगणा, आंध्र प्रदेशमध्ये गुलाबी बोंड अळीने कहर केला आहे. तर पंजाब, हरियाना, राजस्थानमध्ये पांढऱ्या माशीच्या प्रादुर्भावाने कापसाचे मोठे नुकसान झाले आहे. गुजरातमध्ये अतिवृष्टी, महापुराने कापसाचे बहुतांश क्षेत्र उद्ध्वस्त केले आहे. देशात गुलाबी बोंडअळी, पांढरी माशी या किडीने कापसाचे केवळ उत्पादनच घटले नाही तर दर्जाही मोठ्या प्रमाणात खालावला आहे. शिवाय जागतिक बाजारात कापसाचे दर कमी आहेत. त्यातच डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची स्थिती सुधारल्यामुळे आयात स्वस्त झाली असून निर्यातीला खीळ बसली आहे. चांगल्या दर्जाचा कापूस स्वस्तात मिळत असल्याने देशात आयात वाढत आहे. एकंदरीतच कापसाचे भवितव्यच धोक्यात दिसत असून, त्यावर गांभीर्याने विचार करण्याची वेळ आता आली आहे.

अलीकडे डाळी, खाद्यतेल यांची आयात कमी व्हावी तसेच निर्यातीत वाढ व्हावी याकरिता केंद्र शासन पातळीवर काही निर्णय घेण्यात आले आहेत. डाळींची निर्यात खुली करण्याबरोबर खाद्यतेलावरील आयात शुल्क वाढविण्यात आले आहे. कापसावरील आयात शुल्क वाढविण्याचा केंद्र सरकारचा विचार असल्याचे कळते. खरे तर या निर्णयास उशीर झाल्यामुळे तो तत्काळ व्हायला हवा. जिनिंग, वस्त्रोद्योग यांचा कल नेहमीच आयातीकडे असून, निर्यातीला (क्षमता असताना) त्यांचा विरोध असतो. देशातील कापूस उत्पादकांना योग्य दर मिळवून द्यायचा असेल तर उद्योजकांनीसुद्धा आपली मानसिकता बदलायला हवी. गुलाबी बोंड अळीसह अनेक कारणांनी त्रस्त कापूस उत्पादकांना योग्य दर मिळाला नाही तर पुढील हंगामात या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात घट येऊ शकते. त्यातच बीटी बियाण्याचा घोळही देशात सुरू आहे. बोलगार्ड-२ तंत्रज्ञान अपयशाची जबाबदारी मोन्सॅंटो घ्यायला तयार नाही, तर बियाणे उत्पादक कंपन्यांनी नुकसानभरपाई देण्यासाठी हात वर केले आहेत. शेतकऱ्यांचे हित पुढे करून बियाणे उपलब्ध करून देऊ, अशी त्यांची भूमिका आहे. केंद्र-राज्य शासनाचे आगामी हंगामासाठी बीटी बियाण्याबाबत काय धोरण आहे, ते अजून स्पष्ट नाही. अशा परिस्थितीमध्ये देशातील कापूस उत्पादक मात्र संभ्रमावस्थेत आहेत. हा संभ्रम तत्काळ दूर व्हायला हवा. कापसाची लागवड जरी मे-जूनमध्ये होत असली तरी जानेवारी-फेब्रुवारीपासून शेतकऱ्यांचे खरीप हंगामाचे नियोजन सुरू होते, हे लक्षात घ्यायला हवे.

इतर अॅग्रो विशेष
बॅंकेच्या चकरा अन् कागदपत्रांच्या...धुळे ः मागील दोन - तीन महिन्यांपासून पीककर्जासाठी...
‘ई-नाम’मधील १४५ बाजार समित्यांसाठी हवेत...पुणे ः शेतकऱ्यांना त्यांचा शेतीमाल देशातंर्गत...
सुमारे साठ एकरांवर ‘ड्रीप अॅटोमेशन’पाणी व खतांचा काटेकोर वापर करण्याबाबत अनेक शेतकरी...
भारताकडून अमेरिकेच्या हरभरा, तुरीच्या...नवी दिल्ली ः अमेरिकेने भारतातून आयात होणाऱ्या...
राज्यात अनेक ठिकाणी जोरदार पावसाची हजेरीपुणे ः राज्यातील अनेक भागांत शुक्रवारी (ता. २२)...
माॅन्सून पुढे सरकण्यास अनुकूल स्थितीपुणे : माॅन्सूनला राज्यातून पुढे सरकण्यास अनुकूल...
राज्यात आजपासून प्लॅस्टिकबंदी...मुंबई : राज्य सरकारच्या प्लॅस्टिकबंदीच्या...
धान्याला कीड लागताच सेन्सर देणार माहितीकऱ्हाड, जि. सातारा : साठवणूक केलेल्या ठिकाणी अथवा...
साखर निर्यातीचा कोटा ८० लाख टन करण्याची...कोल्हापूर : साखर निर्यातीची कोटा ८० लाख टन करावा...
सुकाणू समितीच्या कार्यकारिणीची जवळगाव...अंबाजोगाई, जि. बीड : शेतकरी संघटना व सुकाणू...
शेती म्हणजे तोटा हे सूत्र कधी बदलणार? शेती कायम तोट्यात कंटूर मार्करचे संशोधक व शेती...
‘ई-नाम’ची व्याप्ती सर्वांच्या...स्पर्धाक्षम, पारदर्शक व्यवहारातून शेतीमालास अधिक...
कांदा बाजारात दरवाढीचे संकेतनाशिक : राजस्थान व मध्य प्रदेशमध्ये...
उपराष्ट्रपती आज बारामतीतबारामती ः उपराष्ट्रपती वेंकय्या नायडू शुक्रवारी (...
शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीसाठी बहुस्तरीय...पुणे ः शेती क्षेत्राच्या विकासासाठी सिंचन,...
कापूस बाजारात भारताला संधीन्यूयाॅर्क ः चालू कापूस हंगामात पिकाला फटका...
मॉन्सून सक्रिय होण्यास प्रारंभ पुणे  ः अरबी समुद्र आणि हिंदी महासागर...
थकली नजर अन्‌ पाय...औरंगाबाद : घोषणा झाली, पण काय व्हतंय कुणास ठाऊक,...
हास्य योगाद्वारे सरकारचा निषेधनागपूर : सरकारच्या शेतकरी विरोधी धोरणांचा अभिनव...
माळरानावर साकारले फायदेशीर शेतीचे स्वप्नमनात जिद्द आणि कष्ट करण्याची तयारी असेल, तर...