Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on budget | Agrowon

बोलाचाच भात अन्‌...
आदिनाथ चव्हाण
शुक्रवार, 2 फेब्रुवारी 2018

वादाकरिता सरकार दीडपट हमीभाव देईल असे गृहीत धरले, तरी तुरीपासून सोयाबीनपर्यंतच्या सरकारी खरेदीचे देशभर निघालेले धिंडवडे आणि त्यात शेतकऱ्यांची झालेली ससेहोलपट लक्षात घेता हा ‘बोलाचाच भात आणि बोलाचीच कढी’ ठरण्याचीच शक्‍यता अधिक. 

शेतीमालाला उत्पादनखर्चाच्या दीडपट हमीभाव देण्याचे सूतोवाच अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी गुरुवारी केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर करताना केले आहे. त्याचे प्रत्यक्षात काय होते हे पाहणे निश्‍चितच औत्सुक्‍याचे ठरावे. डॉ. स्वामिनाथन आयोगाने शेतीमालाला उत्पादन खर्च अधिक ५० टक्के नफा या सूत्रानुसार हमीभाव देण्याची केलेली शिफारस गेली चार-पाच वर्षे सातत्याने चर्चेत आहे. आधीचे काँग्रेसप्रणीत सरकार या सूत्राची अंमलबजावणी करू न शकल्याने टीकेचे लक्ष्य बनले. त्यामुळे भाजप आघाडीने हा मुद्दा उचलून थेट आपल्या निवडणूक जाहीरनाम्यात घातला.

निवडणुकीचा धुरळा खाली बसल्यावर मात्र हे करता येणे शक्‍य नसल्याचा साक्षात्कार भाजपच्या धुरिणांना झाला. या विषयासंदर्भात सर्वोच्च न्यायालयात दाखल झालेल्या याचिकेवर इतका भाव देताच येणार नाही, असा विश्‍वामित्री पवित्रा या सरकारने घेतला. त्यामुळे कृषी क्षेत्रामध्ये मोठ्या प्रमाणावर अस्वस्थता तयार झाली. विविध समाजांचे निघालेले मोर्चे, शेतकऱ्यांची मोठी आंदोलने यांमुळे देश ढवळून निघाला. त्यापाठोपाठ गुजरातसारख्या गृहराज्यात सत्ता टिकविण्यासाठी रक्त आटवावे लागल्याने नरेंद्र मोदी सरकारने या अर्थसंकल्पात हमीभावाबाबत क्रांतिकारी भासणारा हा निर्णय जाहीर केला असावा. आगामी लोकसभा निवडणुकांचे वाजणारे पडघम या घोषणेमागे आहेतच. हे करताना डॉ. स्वामिनाथन यांचा साधा नामोल्लेख करण्याचे सौजन्यही अर्थमंत्र्यांना दाखविता आले नाही ही दुर्दैवाची बाब! 

आता मुद्दा अर्थमंत्र्यांच्या हमीभावाबाबतच्या घोषणेचा! ही घोषणा काय आहे याचे स्पष्ट आकलन होणार नाही याची काळजी घेणारी वाक्‍यरचना पेशाने वकील असलेल्या अर्थमंत्र्यांनी घेतली आहे. त्यांच्या घोषणेचा अर्थ असा निघतो, की सध्याच्या रब्बी हंगामात सरकारने दीडपट हमीभाव दिलेला आहे. प्रत्यक्षात याच सरकारने या हंगामासाठी ऑक्‍टोबर २०१७ मध्ये हमीभावाची जाहीर केलेली आकडेवारी पाहता असे काही झाल्याचा बोध होत नाही. उदाहरणार्थ, गव्हाला क्विंटलला गेल्या वर्षीच्या १६२५ या हमीभावात वाढ करून तो १७३५ रुपये करण्यात आला. ही वाढ ११० रुपये म्हणजे केवळ ६.८ टक्के आहे. हा दीडपट हमीभाव आहे काय याचे उत्तर जेटलीच देऊ शकतात.

वादाकरिता सरकार दीडपट हमीभाव देईल असे गृहीत धरले, तरी तुरीपासून सोयाबीनपर्यंतच्या सरकारी खरेदीचे देशभर निघालेले धिंडवडे आणि त्यात शेतकऱ्यांची झालेली ससेहोलपट लक्षात घेता हा ‘बोलाचाच भात आणि बोलाचीच कढी’ ठरण्याचीच शक्‍यता अधिक. शेवटी ‘करणार आहोत,’ ‘करत आहे’ आणि ‘केले आहे’ यांत फरक राहतोच. संकल्प आणि अंमलबजावणी यातील अंतर हा सर्वांत कळीचा मुद्दा! याबाबतीत कृषी, जलसंपदा, जलसंधारण आणि ग्रामविकास या क्षेत्रांत वर्षानुवर्षे अंधार आहे. शिवाय तरतूद केलेल्यापैकी २५ टक्के निधीसुद्धा भ्रष्ट यंत्रणेच्या हातातून खालीपर्यंत झिरपत नाही. हा झिरपा वाढविण्यासाठी काय करावे याचे दिशादर्शन कोण करणार, हा प्रश्‍न सालाबादप्रमाणे अनुत्तरितच आहे. याचे उत्तर अर्थसंकल्प देणार नसला तरी सरकार हे उत्तरदायित्व स्वीकारणार का, हा लाखमोलाचा प्रश्‍न ठरावा. त्याच्या उत्तरावरच शेतीचे आणि ग्रामीण भारताचे भले-बुरे अवलंबून आहे, उत्पन्न दुपटीच्या पंचवार्षिक वल्गनेवर नव्हे ! 

इतर अॅग्रो विशेष
गोकुळानं ‘गणित’ नाही मांडलंपशुपालनातून दूध व्यवसाय म्हणजे मुळातच उद्योग आहे...
ब्राझीलचा धडा घेणार कधी?सातत्याने दोन वर्षांच्या चांगल्या पाऊसमानानंतर...
उत्तर प्रदेशातील कारखान्यांची अतिरिक्त...नवी दिल्ली ः बाजारात साखरेचे पडलेले दर आणि...
भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटलीवॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी...
कापसाच्या ३७० वाणांच्या विक्रीला...नगर  ः बोंड अळीच्या नियंत्रणासाठी कमी आणि...
अधिकाऱ्यांनी कोंडून दिली खुनाची धमकीपुणे  : कृषी खात्यातील पाणलोट व मृद्संधारण...
उन्हाचा चटका कायम राहणारपुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने विदर्भ, मध्य...
वादळाने बाष्प खेचून नेले; अरबी समुद्रात...पुणे : अरबी समुद्रात मंगळवारी कमी तीव्रतेचे वादळ...
हिरापूरच्या बैल बाजारात चार कोटींवर...बीड : हिरापूर (ता. गेवराई) येथे बैलांचा आठवडे...
दापोलीत उद्यापासून जॉइंट ॲग्रेस्कोपुणे ः यंदा ४६ वी संयुक्त कृषी संशोधन व विकास...
बफर स्टॉकच्या शक्‍यतेने साखर १००...कोल्हापूर : गेल्या अनेक दिवसांपासून मंदीच्या...
कापूस बियाणे सत्यता पडताळण्यासाठी ‘क्‍...जळगाव ः बोगस कापूस बियाण्याला आळा घालण्यासह...
फळपिकांसह एकत्रित क्रॉपसॅप योजना...मुंबई : राज्यातील प्रमुख फळ पिके व इतर पिकांवरील...
‘महावेध’ देणार शेतकऱ्यांना अचूक...मुंबई : लहरी हवामानामुळे नेहमीच नुकसान सहन करीत...
‘वनामकृवि’ कुलगुरू पदासाठी उद्या मुलाखतीपरभणी : वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
सिंचनक्षमता बळकट करून फळबागशेती केली...केळीचे मुख्य पीक, त्याचे निर्यातक्षम उत्पादन,...
‘त्या’ कृषी पर्यवेक्षकांच्या ‘डिमोशन’ला...अकोला ः सन २०११ मध्ये कृषी पर्यवेक्षक पदावर...
फळबाग शेती, रायपनिंग चेंबर, थेट विक्रीडोंगरकडा (जि. हिंगोली) येथील वयाच्या पासष्टीमध्ये...
अकोला जिल्हा प्रशासन शेतकऱ्यांना देणार...अकोला ः देशात राबवल्या जात असलेल्या प्रधानमंत्री...
दक्षिण महाराष्ट्रातील कारखान्यांत ८०...सांगली/कोल्हापूर ः साखरेला दर नसल्याने निराश...