agriculture stories in marathi agrowon agralekh on cotton market | Agrowon

पांढरे सोने झळकेल!
विजय सुकळकर
गुरुवार, 6 सप्टेंबर 2018

देशांतर्गत बाजारातील वाढती मागणी आणि निर्यातवृद्धीस पोषक बनत असलेले वातावरण पाहता कापसाचे भाव आगामी हंगामात प्रतिक्विंटल ५५०० रुपयांच्या म्हणजेच हमीभावाच्या वर राहतील, असा यातील जाणकारांचा अंदाज आहे.

या वर्षी बोंड अळीच्या भीतीपोटी राज्यात आणि देश पातळीवरसुद्धा कापूस लागवड क्षेत्र २ ते ३ टक्क्यांनी घटले आहे. त्यातच लवकर लागवड केलेल्या (पूर्वहंगामी) बीटी कापसावर सुरवातीला बोंड अळीचा प्रादुर्भाव आढळून आला होता. परंतु कृषी विद्यापीठातील तज्ज्ञ, कृषी विभाग आणि शेतकरी सुरवातीपासूनच सजग होते. प्रादुर्भावग्रस्त भागात वेळीच उपाय योजना केल्या जात असल्याने बोंड अळीची समस्या कमी झाली आहे. त्यातच ऑगस्टमध्ये झालेला चांगला पाऊस कापसासाठी वरदान ठरला आहे. अशा परिस्थितीमध्ये कापसाचे दर हंगामात चांगले राहणार असल्याचे संकेत मिळत आहेत. मागच्या दोन महिन्यांपासून रुपयाच्या तुलनेत डॉलरचा दर वधारत आहे. त्यामुळे कापसाची आयात महाग होऊन निर्यात फायदेशीर होईल. चीन आणि अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाचा फायदासुद्धा आपल्याला होऊ शकतो. चीन अमेरिकेएेवजी भारतातून कापूस आयात करेल. बांगला देशासह इतरही देशांमध्ये कापसाची निर्यात वाढेल. या वर्षी ६० ते ६५ लाख गाठींची अपेक्षित असलेली निर्यात १०० लाख गाठीपर्यंत पोचू शकते. देशांतर्गत बाजारातूनही कापसाची मागणी वाढतीच राहणार आहे. त्यामुळे आगामी हंगामात कापसाचे दर प्रतिक्विंटल ५५०० रुपयांच्या (म्हणजे हमीभावाच्या) वरच राहतील, असा यातील जाणकारांचा अंदाज आहे.  

आंतराष्ट्रीय दरापेक्षा देशांतर्गत बाजारपेठेतील दर वाढले की मिलवाल्यांना महागात कापूस खरेदी करावा लागतो. अशा वेळी त्यांची लॉबी कापसाची निर्यात थांबविण्यासाठी शासनावर दबाव आणतात. तसेच काही मिलवाले तर परस्पर आयातसुद्धा चालू करतात. या लॉबीच्या दबावाला शासनाने बळी न पडता कापूस उत्पादकांच्या बाजूने उभे राहून आयात-निर्यातीबाबत निर्णय घ्यायला हवेत. लांब धाग्याच्या कापसाच्या हमीभावात शासनाने मागील वर्षीच्या तुलनेत प्रतिक्विंटल ११३० रुपये वाढ करून ते ५४५० रुपयांवर नेऊन ठेवले आहेत. कापसाच्या खरेदीसाठी सीसीआय (कॉटन कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया) तसेच नाफेडअंतर्गत राज्य फेडरेशन्स अशी बऱ्यापैकी यंत्रणा आहे. या यंत्रणेद्वारे पूर्ण क्षमतेने कापूस खरेदी कशी होईल, हेदेखील शासनाने पाहायला हवे. कापूस उत्पादकांनीसुद्धा आगामी हंगामातील भावाची तेजी लक्षात घेता येथून पुढे कापसाची तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य ती खबरदारी घेऊन अधिकाधिक उत्पादन पदरात पाडून घेण्यासाठी प्रयत्न करायला हवेत. कापसाच्या हंगामात गावोगाव खासगी व्यापारी भूछत्रासारखी उगवतात. हे व्यापारी कापसाचा दर्जा चांगला नाही, कापसास मागणीच नाही, असे म्हणून दर पाडतात. अनेक व्यापारी तर शेतकऱ्यांचे पैसे बुडवून पळूनपण जातात. अशा वेळी कापूस उत्पादकांनी गावोगावच्या व्यापाऱ्यांना हमीभावापेक्षा कमी दरात कापसाची विक्री करू नये. एकट्या शेतकऱ्याला शासकीय खरेदी केंद्रांवर कापूस घालणे परवडत नसेल तर गावातील तीन-चार कापूस उत्पादकांनी एकत्रित ट्रक, टेंपोद्वारे शासकीय खरेदी केंद्रावरच कापूस नेऊन तेथे त्याची स्वतंत्र विक्री करावी. असे केले तरच पांढऱ्या सोन्याची झळाळी शेतकऱ्यापर्यंत पोचेल.

इतर संपादकीय
‘जीएम’चा तिढामहिनाभरापूर्वी हरियाना राज्यात एका शेतकऱ्याच्या...
‘असर’दार शिक्षणासाठी...कृषी पदवीधर आता माध्यमिक शिक्षकांच्या नोकरीसाठी...
दुष्काळ सांगतो ‘जपून वापरा पाणी’हवामानाच्या नुकत्याच व्यक्‍त झालेल्या अंदाजानुसार...
बेगडी विकास कितपत टिकेल?हवामान बदल ही जागतिक स्वरूपाची समस्या आहे....
शेळी दूध प्रकल्प कौतुकास्पदच! शेळीच्या दुधाचे संकलन, प्रक्रिया आणि विक्री...
आंधळी कोशिंबीर जूनचा पहिला आठवडा संपत आला आहे. केरळमध्ये मॉन्सून...
स्वायत्त विद्यापीठेच देतील...भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने कृषी विद्यापीठांची व...
‘देशी’ प्रेम; नको नुसता देखावाजमिनीच्या आरोग्यापासून ते शेतकऱ्यांच्या...
पर्यावरणपूरक विकासासाठी ‘ग्रीन पार्टी’शाश्वत विकासाच्या संकल्पनेमध्ये नैसर्गिक...
नियोजन प्लॅस्टिकमुक्तीचे  वाढत्या दूध उत्पादन खर्चाबरोबर दूध आणि...
अविश्‍वसनीय विजयाचा अन्वयार्थलोकसभा निवडणुकीमध्ये नरेंद्र मोदींचा विजय झाला...
काँग्रेस नेतृत्वासाठी कसोटीचा काळघराणेशाहीचे आरोप व प्रचार, पक्षाचे निष्क्रिय...
‘सन्मान’ योजनेत नको चेष्टा नुकत्याच पार पडलेल्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपप्रणित...
कोरडे इशारेयं दा पीक कर्जवाटपात बॅंकांनी हात आखडता घेतल्यास...
आता तरी वाढवा मधाचा गोडवापृथ्वीवरील मधमाश्या लुप्त झाल्या तर केवळ चार-पाच...
मधमाश्‍या वृद्धीसाठी हवा कृती आराखडामधमाश्‍या आणि मध यासंबंधी मानवास प्राचीन...
चांगली संकल्पना; कृतीत उतरवासलग दोन वेळा लोकसभा निवडणुकीत स्पष्ट बहुमत...
शाळा मृत्युपंथाला अन् आजारी आरोग्य...शिक्षण, आरोग्य व कल्याणकारी योजनांवरील खर्चाला...