agriculture stories in marathi agrowon agralekh on crop insurance scheme for fruits | Agrowon

प्रबोधनातून वाढेल प्रतिसाद
विजय सुकळकर
गुरुवार, 1 नोव्हेंबर 2018

पुनर्रचित हवामान आधारित फळपीक विमा योजनेत नेमके कोणते बदल केलेत याचा अभ्यास करून कृषी विभागाने शेतकऱ्यांचे योग्य ते प्रबोधन करायला हवे. 

कमी विमा हप्ता अधिक आणि हमखास नुकसानभरपाई, असा दावा करून नव्या रूपात आणलेल्या पंतप्रधान पीकविमा योजनेतील अनेक त्रुटी मागील दोन वर्षांत पुढे आलेल्या असून, अंमलबजावणीच्या पातळीवर ही योजना अयशस्वी ठरली आहे. एकीकडे ही योजना विमा कंपन्यांसाठी फायद्याची ठरत असताना दुसरीकडे मात्र पीकविमा हप्ता भरलेला असताना नुकसान होऊनही भरपाई मिळण्यासाठी शेतकऱ्यांना आंदोलन, उपोषण करावे लागत आहे. या योजनेअंतर्गत असणारी पुनर्रचित हवामान आधारित फळपीक विमा योजना तर बहुतांश शेतकऱ्यांपर्यंत पोचलीच नाही. त्याहूनही गंभीर बाब म्हणजे या योजनेबाबत कृषी विभागालादेखील फारशी माहिती दिसत नाही. त्यामुळेच शेतकऱ्यांनी फळपीक विमा योजनेसंदर्भात आपली काही अडचण कृषी विभागासमोर मांडली असता त्यांचीही फे फे होतेय. मुळात फळपीक विमा योजना हप्ता भरण्यासाठीचा अत्यंत कमी कालावधी, चुकीच्या हवामान नोंदी, प्रत्यक्ष नुकसानीचे पंचनामे वेळेत न होणे, भरपाई जाहीर करण्यात होत असलेली टाळाटाळ, नुकसानीच्या तुलनेत खूपच कमी भरपाई आणि अंमलबजावणीस विलंब आदी कारणांनी नेहमीच वादाच्या भोवऱ्यात राहिली आहे. फळपिकांसाठी बहरनिहाय लागू करण्यात येणाऱ्या या योजनेत काही कारणाने शेतकऱ्यांनी बहर घेण्यात बदल केला तर हप्ता पुन्हा भरावा लागतो, की त्याच हप्त्यात दुसऱ्या बहराला विमा संरक्षण मिळते, याचे उत्तर कृषी विभागाकडेसुद्धा असू नये, ही बाब दुर्दैवी नाही तर काय? 

पुनर्रचित हवामान आधारित फळपीक विमा योजना राज्यातील तीस जिल्ह्यांमध्ये राबविण्यात येत आहे. कर्जदार शेतकऱ्यांना ही योजना सक्तीची असून बिगर कर्जदारांना ऐच्छिक आहे. द्राक्ष, केळी, संत्रा, मोसंबी, पेरू, डाळिंब, आंबा, लिंबू व काजू आदी फळपिकांसाठी ही योजना राबविण्यात येत असली तरी सीताफळासारखी काही महत्त्वाची फळपिके मात्र यातून सुटली आहेत. विमा कंपनी आणि शासन विमा भरण्यासाठी नेहमीच कमी कालावधी देत असल्यामुळे दरवर्षी अनेक फळ उत्पादक विम्यापासून वंचित राहतात. डाळिंब, मोसंबी, पेरू, केळी या फळपिकांचा विमा हप्ता भरण्याची शेवटची तारीख ३१ ऑक्टोबर होती. परंतु राज्यातील अनेक फळ उत्पादक शेतकरी मागील आठ-दहा दिवसांपासून ऑनलाइन सातबारा, एकूण जमिनीचा दाखला, घोषणापत्र काढण्यासाठी पायपीट करताहेत. अशा शेतकऱ्यांना सातबारा निघत नाही तर कधी तलाठ्याची गाठ पडत नाही. सर्व कागदपत्रे गोळा करून बॅंकेत गेलेत, तर तिथे सर्व्हर डाऊन असतो अथवा आज नाही उद्या या, अशी उत्तरे मिळतात. विशेष म्हणजे फळपिकांसाठी कृषी विभाग फक्त एकदाच विमा हप्ता भरता येते, असे सांगत असताना काही बॅंका दोनदादेखील प्रस्ताव स्वीकारत आहेत. यामुळे शेतकरी गोंधळून जात आहेत. पुनर्रचित हवामान आधारित फळपीक विमा योजनेत नेमके कोणते बदल केलेत, विमा हप्ता नेमका कधी-कसा भरायचा, नुकसानभरपाई ठरविणे तसेच मिळण्याबाबतच्या निकषांमध्ये काही बदल केले गेलेत का, या सर्व समस्यांचा कृषी विभागाने अभ्यास करून विमा हप्ता भरण्यासाठी येणाऱ्या शेतकऱ्यांचे योग्य ते प्रबोधन करायला हवे. फळपिकांचा विमा हप्ता भरण्यासाठी योग्य अशी मुदत, प्रसंगी मुदतवाढ द्यायला हवी. असे झाले तर अधिकाधिक शेतकरी फळपीक विम्याचा लाभ घेऊ शकतील. 

इतर अॅग्रो विशेष
रयत राजाची अन् राजा रयतेचाहिंदवी स्वराज्य संस्थापक, रयतेचा लोककल्याणकारी...
थकीत एफआरपीचा तिढासा  खरेच्या किमान विक्री मूल्यात प्रतिक्विंटल २००...
भारतीय लष्कराने घेतला बदला; पुलवामा...जम्मू : पुलवामात सीआरपीएफ जवानांवरील हल्ल्यानंतर...
आदिवासींचं श्रद्धास्थान असलेल्या कचारगड...कचारगड, जि. गोंदिया : मध्य भारतातील सर्व आदिवासी...
मराठवाड्यात दीड महिन्यात ७७...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील शेतकरी आत्महत्यांचे सत्र...
चार वर्षांत संत्रा उत्पादकांची दखलच...नागपूर : कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल असलेल्या आणि...
सांगली जिल्ह्यातील सहा कारखाने...सांगली  ः सहा कारखान्यांनी एकरकमी एफआरपी...
साखरेच्या टेंडरना प्रतिसाद नाही; दर...कोल्हापूर : साखरेच्या विक्री मूल्यात...
कांदा अनुदानाचे ११४ कोटी ‘पणन’ला वर्गसोलापूर : राज्यातील एक लाख ६० हजार शेतकऱ्यांसाठी...
देशातील हळद उत्पादनात वाढीची शक्यतासांगली ः यंदा देशातील महाराष्ट्र वगळता हळद...
किमान तापमानात चढ-उतार शक्य;...पुणे : उत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांचे...
शेतीच्या मूळ दुखण्यावर हवा इलाज येत्या लोकसभा निवडणुकांत...
पोकळ घोषणा, की भक्कम आधार  पंतप्रधान नरेंद्र मोदी नुकतेच...
दुष्काळ निधीच्या याद्यांच्या नावे महसूल...जळगाव ः खानदेशात दुष्काळ निधीसंबंधी जिल्हा...
मराठवाड्याच्या घशाला कोरडऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील पाणीसाठ्यांची...
‘स्वराज्य स्वर्णिम' योजनेद्वारे गड-...पुणे ः ग्रामीण पर्यटनातून रोजगार निर्मितीला...
कार्यकर्त्यांवर दडपशाही करून लाँग मार्च...नगर ः सरकारच्या विश्वासघाताविरोधात २०...
विठ्ठल विठ्ठल गजरी, अवघी दुमदुमली पंढरीपंढरपूर, जि. सोलापूर: माघ वारीसाठी (जया...
महिला सक्षमीकरणाला गती : नरेंद्र मोदी यवतमाळ : यवतमाळसह राज्यात महिला बचत गटांचे...
द्राक्षाला निर्यातीची गोडीमुंबई  ः यंदा देशातील द्राक्ष हंगामावर...