Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on family unity | Agrowon

संवाद, सलोखा आणि स्वास्थ्य
विजय सुकळकर
शनिवार, 6 जानेवारी 2018

संवादातून एकमेकांबद्दलचे गैरसमज दूर होतात, मतभेद मिटतात, अडचणीत मार्ग सापडतो, तर सलोख्याच्या भावनेतून उद्‌ध्वस्त होत चाललेल्या अथवा झालेल्या कुटुंबाची गाडी रुळावर येऊ शकते.
 

भावनिक आधार आणि कौटुंबिक संवादाच्या अभावामुळे महाविद्यालयीन तरुणांचे मानसिक स्वास्थ्य धोक्यात येत असल्याचे पुण्यातील एका महाविद्यालयातील वैद्यकीय तपासणीअंती समोर आले आहे. आक्रमकपणा, नैराश्य, असमतोल विचारसरणी आदी लक्षणे तपासणीत आढळली आहेत. सध्या हे प्रमाण अडीच ते तीन टक्के असले तरी वाढती विभक्त कुटुंब पद्धती, नोकरी करीत असलेल्या आई-वडिलांचा कुटुंबासाठी मिळत नसलेला वेळ, सोशल मीडियाचा वाढता वापर आणि यातून कमी कमी होत चाललेल्या संवादामुळे भविष्यात हे प्रमाण वाढू शकते. गंभीर बाब म्हणजे मुलांचे बिघडत चाललेले मानसिक स्वास्थ्य हे वास्तव स्वीकारून पालकांनी त्यातून मार्ग काढणे अपेक्षित असताना ते ही बाब मान्यच करायला तयार नाहीत.

सध्याच्या जीवघेण्या स्पर्धेच्या युगात प्रत्येक पालकांना आपलाच पाल्य अव्वल यावा, तो मेडिकल नाही, तर इंजिनिअरिंगला लागावा, असा आग्रह असतो. हा ताण तर मुलांवर आहेच; परंतु त्यातही त्यांना घरून आधार, प्रोत्साहन मिळत नसेल तर त्यांचे नैराश्य वाढतच जाणार आहे. यात भरीस भर म्हणजे सध्या अनेक कारणांवरून कुटुंबात कलह वाढत चालला आहे. सलोख्याच्या वातावरणाअभावी वाद होताहेत. कुणीच कुणाचे एेकायला तयार नसल्याने दोन्ही पक्षांकडून टोकाची भूमिका घेतली जाऊन त्यातूनही अनर्थ घडताहेत. आज आपण अगदी क्षुल्लक कारणांवरून कुटुंबे उद्‌ध्वस्त होताना पाहतोय. याचाही विपरित परिणाम मुलांच्या जीवनावर होत आहे, हे लक्षात घ्यायला हवे. 

संवाद आणि सलोख्यातून मुलांचे बिघडत चाललेले मानसिक संतुलन पूर्वपदावर येऊ शकते. संवादातून एकमेकांबद्दलचे गैरसमज दूर होतात, मतभेद मिटतात, अडचणीत मार्ग सापडतो, समस्यांवर उपाय-उत्तरे मिळतात. तर सलोख्याच्या भावनेतून उद्‌ध्वस्त होत चाललेल्या, झालेल्या कुटुंबाची गाडी रुळावर येऊ शकते. कुटुंबात संवाद आणि सलोखा न घडण्यास अहंकार (इगो) कारणीभूत असतो. मी काय म्हणून माघार घेऊ, हा विचार जीवन नष्ट करतो. ‘झुकना तो ज्ञानी की शान है - अकडना मुर्दो की पहचान है।’ असे म्हटले जाते. ज्ञानवंत नेहमी नम्र असतात. माणसातील नम्रता आणि करुणा त्याला मोठे करते. म्हणून अहंकार नष्ट करून करुणा आणि मानवतेचा स्वीकार करायला हवा. आणि संवाद, सलोखा वाढवून मुलांबरोबर कुटुंबातील सर्वच सदस्यांचे स्वास्थ्य चांगले कसे राहील, हे शहरे, ग्रामीण भागातील प्रत्येक कुटुंबाने पाहावे.

थेट संवाद वाढविण्यासाठी सोशल मीडियाचा वापर मर्यादेतच हवा. सोशल मीडियाने जग जवळ आलं परंतु जवळची माणसं दुरावत आहेत. कुटुंबातील चार सदस्य एकत्र असताना एकमेकांशी संवाद साधायचा सोडून ते भलत्याच ठिकाणी ‘कनेक्ट’ असतात. ‘अलोन टुगेदर’ ही नव्यानेच रुजत असलेली संकल्पना वेळीच मोडीत काढत ‘ऑल टुगेदर’चाच पुरस्कार सर्वांनी करायला हवा. सध्या एकाद-दुसऱ्या महाविद्यालयामध्येच होत असलेल्या मानसिक स्वास्थाच्या चाचण्या राज्यातील प्रत्येक महाविद्यालयामध्ये व्हायला हव्यात. याद्वारे असे रुग्ण शोधून त्यांच्यावर वेळीच औषधोपचार तसेच समुपदेशन करून सुधारणा घडून आणता येईल आणि पुढील धोके टाळले जातील.      

इतर अॅग्रो विशेष
जिरायती शेती विकासातून थांबेल स्थलांतरमराठवाडा आणि विदर्भ विभागातील जिरायती शेतकरी...
संभ्रम दूर करामागील खरीप हंगामात चांगल्या पाऊसमानाच्या...
मुद्रा योजनेच्या १० लाखांपर्यंतच्या...कोल्हापूर : तरुणांना स्वावलंबी आणि आत्मनिर्भर...
रब्बीचा ६१.८ दशलक्ष हेक्टरवर पेरानवी दिल्ली ः भारतातील रब्बी क्षेत्रात यंदा गेल्या...
प्रशिक्षणांना दांड्या मारणाऱ्या...अकोला : अधिकारी, कर्मचाऱ्यांची कार्यक्षमता...
ठिबक अनुदानासाठी ७६४ कोटींचा निधीपुणे: राज्यात ठिबक संच बसविलेल्या शेतकऱ्यांना...
मराठवाड्यात ४३ टक्‍के जमीन चुनखडऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील जमिनीचा पोत दिवसेंदिवस...
दशकातील सर्वांत मोठ्या कापूस आयातीचे...जळगाव ः महाराष्ट्रासह काही प्रमुख कापूस उत्पादक...
कांदा निर्यात मूल्यात १५० डॉलरने कपातनवी दिल्ली : केंद्र सरकारने कांद्यावरील...
जमीन आरोग्यपत्रिकांसाठी एप्रिलपासून '...पुणे ः महाराष्ट्रात सुरू असलेल्या जमीन...
फक्त फळ तुमचे, बाकी सारे मातीचे..! नैसर्गिक शेतीचे प्रणेते म्हणून संपूर्ण...
असा घ्यावा मातीचा नमुना मातीचा नमुना तीन ते चार वर्षांनंतर एकदा घेतला...
हिरवळीच्या खतांवर भर द्या : सुभाष शर्मायवतमाळ येथील सुभाष शर्मा यांच्याकडे वीस एकर शेती...
कापूस आयात शुल्कवाढीचा विचारमुंबई ः केंद्र सरकारने देशांतर्गत शेतमालाचे दर...
कृषी संजीवनी प्रकल्पाचे एक पाऊल पुढेमुंबई : विदर्भ, मराठवाडा आणि खारपाण पट्ट्यातील ५,...
कृषी, घरगुती पाणी वापर दरात १७ टक्के...मुंबई: महाराष्ट्र जलसंपत्ती नियमन प्राधिकरणाने...
फळबागेचे फुलले स्वप्न‘माळरानात मळा फुलला पाहिजे` हे वडिलांचे वाक्‍य...
नांदूरमध्यमेश्वरच्या पक्षी महोत्सवास...नाशिक : महाराष्ट्रातील भरतपूर म्हणून ओळखले जाणारे...
रसायन विरहित फायद्याची शेती शक्य भारतात आज नेमकी सेंद्रिय व नैसर्गिक शेती...
राज्यातील जमिनीत जस्त, लोह, गंधक,...डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या मृद...