Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on family unity | Agrowon

संवाद, सलोखा आणि स्वास्थ्य
विजय सुकळकर
शनिवार, 6 जानेवारी 2018

संवादातून एकमेकांबद्दलचे गैरसमज दूर होतात, मतभेद मिटतात, अडचणीत मार्ग सापडतो, तर सलोख्याच्या भावनेतून उद्‌ध्वस्त होत चाललेल्या अथवा झालेल्या कुटुंबाची गाडी रुळावर येऊ शकते.
 

भावनिक आधार आणि कौटुंबिक संवादाच्या अभावामुळे महाविद्यालयीन तरुणांचे मानसिक स्वास्थ्य धोक्यात येत असल्याचे पुण्यातील एका महाविद्यालयातील वैद्यकीय तपासणीअंती समोर आले आहे. आक्रमकपणा, नैराश्य, असमतोल विचारसरणी आदी लक्षणे तपासणीत आढळली आहेत. सध्या हे प्रमाण अडीच ते तीन टक्के असले तरी वाढती विभक्त कुटुंब पद्धती, नोकरी करीत असलेल्या आई-वडिलांचा कुटुंबासाठी मिळत नसलेला वेळ, सोशल मीडियाचा वाढता वापर आणि यातून कमी कमी होत चाललेल्या संवादामुळे भविष्यात हे प्रमाण वाढू शकते. गंभीर बाब म्हणजे मुलांचे बिघडत चाललेले मानसिक स्वास्थ्य हे वास्तव स्वीकारून पालकांनी त्यातून मार्ग काढणे अपेक्षित असताना ते ही बाब मान्यच करायला तयार नाहीत.

सध्याच्या जीवघेण्या स्पर्धेच्या युगात प्रत्येक पालकांना आपलाच पाल्य अव्वल यावा, तो मेडिकल नाही, तर इंजिनिअरिंगला लागावा, असा आग्रह असतो. हा ताण तर मुलांवर आहेच; परंतु त्यातही त्यांना घरून आधार, प्रोत्साहन मिळत नसेल तर त्यांचे नैराश्य वाढतच जाणार आहे. यात भरीस भर म्हणजे सध्या अनेक कारणांवरून कुटुंबात कलह वाढत चालला आहे. सलोख्याच्या वातावरणाअभावी वाद होताहेत. कुणीच कुणाचे एेकायला तयार नसल्याने दोन्ही पक्षांकडून टोकाची भूमिका घेतली जाऊन त्यातूनही अनर्थ घडताहेत. आज आपण अगदी क्षुल्लक कारणांवरून कुटुंबे उद्‌ध्वस्त होताना पाहतोय. याचाही विपरित परिणाम मुलांच्या जीवनावर होत आहे, हे लक्षात घ्यायला हवे. 

संवाद आणि सलोख्यातून मुलांचे बिघडत चाललेले मानसिक संतुलन पूर्वपदावर येऊ शकते. संवादातून एकमेकांबद्दलचे गैरसमज दूर होतात, मतभेद मिटतात, अडचणीत मार्ग सापडतो, समस्यांवर उपाय-उत्तरे मिळतात. तर सलोख्याच्या भावनेतून उद्‌ध्वस्त होत चाललेल्या, झालेल्या कुटुंबाची गाडी रुळावर येऊ शकते. कुटुंबात संवाद आणि सलोखा न घडण्यास अहंकार (इगो) कारणीभूत असतो. मी काय म्हणून माघार घेऊ, हा विचार जीवन नष्ट करतो. ‘झुकना तो ज्ञानी की शान है - अकडना मुर्दो की पहचान है।’ असे म्हटले जाते. ज्ञानवंत नेहमी नम्र असतात. माणसातील नम्रता आणि करुणा त्याला मोठे करते. म्हणून अहंकार नष्ट करून करुणा आणि मानवतेचा स्वीकार करायला हवा. आणि संवाद, सलोखा वाढवून मुलांबरोबर कुटुंबातील सर्वच सदस्यांचे स्वास्थ्य चांगले कसे राहील, हे शहरे, ग्रामीण भागातील प्रत्येक कुटुंबाने पाहावे.

थेट संवाद वाढविण्यासाठी सोशल मीडियाचा वापर मर्यादेतच हवा. सोशल मीडियाने जग जवळ आलं परंतु जवळची माणसं दुरावत आहेत. कुटुंबातील चार सदस्य एकत्र असताना एकमेकांशी संवाद साधायचा सोडून ते भलत्याच ठिकाणी ‘कनेक्ट’ असतात. ‘अलोन टुगेदर’ ही नव्यानेच रुजत असलेली संकल्पना वेळीच मोडीत काढत ‘ऑल टुगेदर’चाच पुरस्कार सर्वांनी करायला हवा. सध्या एकाद-दुसऱ्या महाविद्यालयामध्येच होत असलेल्या मानसिक स्वास्थाच्या चाचण्या राज्यातील प्रत्येक महाविद्यालयामध्ये व्हायला हव्यात. याद्वारे असे रुग्ण शोधून त्यांच्यावर वेळीच औषधोपचार तसेच समुपदेशन करून सुधारणा घडून आणता येईल आणि पुढील धोके टाळले जातील.      

इतर अॅग्रो विशेष
विश्वासावर बहरेल व्यापारचीन-अमेरिकेमध्ये चालू असलेल्या व्यापार युद्धाच्या...
निवडणुकीने दुष्काळ खाऊन टाकू नये म्हणून...लोकसभेच्या निवडणुकीमुळे राजकीय हवामान-बदल होत...
उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडा...अनेक कारणांमुळे जलसंधारण ही सोपी वाटणारी म्हणून...
उत्कृष्ठ कारली पिकवण्यात पाटील यांचा...लोणी (ता. चोपडा, जि. जळगाव) येथील भरत, गणेश व...
पेरू, अॅपलबेरमधून पीक बदल, कष्टातून...पारंपरिक शेती पद्धतीत बदल करून व सेंद्रिय...
राज्यात उरले अवघे ३०५ टीएमसी पाणीपुणे (प्रतिनिधी) : उन्हाच्या झळांना होरपळ वाढून...
केंद्राकडून यंदा खरिपात १२ टक्के अधिक...पुणे : राज्यासाठी गेल्या खरीप हंगामाच्या तुलनेत...
उन्हाचा चटका पुन्हा वाढण्याची शक्यतापुणे : मागील आठवड्यात झालेला पूर्वमोसमी वादळी...
सूर्य तळपताना छत करा दुरुस्तआठवड्यापूर्वी आलेल्या चांगल्या पावसाच्या अंदाजाने...
आयोगाचा कारभार प्रश्‍नचिन्हांकितप्रत्येक निवडणुकीची रीत न्यारी असते,...
पाणी व्यवस्थापनातून वाढविली कापसाची...आत्महत्याग्रस्त यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा (ता....
पाणी व्यवस्थापनातून नळावणे गावाची...अनेक वर्षांच्या पाणीटंचाईतून मुक्त होण्यासाठी...
डेरे यांनी उभारली अत्याधुनिक सिंचन...सातारा जिल्ह्यातील कवठे येथील अतुल डेरे यांनी...
‘आर्टिफिशियल इंटिलिजन्स’कडे आयटी...‘आर्टिफिशियल इंटिलिजन्स’ हेच येत्या काळातील...
पाणी व्यवस्थापनातून ग्रामविकासपाण्यासाठी कायम संघर्ष करीत असलेल्या कान्होळ (जि...
अवघी कारभारवाडी झाली ठिबकमयकोल्हापूर जिल्ह्यातील कारभारवाडी (ता. करवीर) येथे...
सर्वाधिक ६५० शेततळ्यांचं अजनाळेसोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला तालुका दरवर्षीच...
अल्पभूधारकांच्या आयुष्यात जलश्रीमंती बुलडाणा जिल्ह्यात जानेफळ परिसरात शासनाच्या...
सत्तावीस गटांच्या बळातून घडली किमयासंगमनेर (जि. नगर) तालुक्यातील सावरगाव तळ...
वाघाड पाणीवापर संस्थांनी शेतीतून उभारले...नाशिक जिल्ह्यात वाघाड प्रकल्पस्तरीय पाणीवापर...