Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on family unity | Agrowon

संवाद, सलोखा आणि स्वास्थ्य
विजय सुकळकर
शनिवार, 6 जानेवारी 2018

संवादातून एकमेकांबद्दलचे गैरसमज दूर होतात, मतभेद मिटतात, अडचणीत मार्ग सापडतो, तर सलोख्याच्या भावनेतून उद्‌ध्वस्त होत चाललेल्या अथवा झालेल्या कुटुंबाची गाडी रुळावर येऊ शकते.
 

भावनिक आधार आणि कौटुंबिक संवादाच्या अभावामुळे महाविद्यालयीन तरुणांचे मानसिक स्वास्थ्य धोक्यात येत असल्याचे पुण्यातील एका महाविद्यालयातील वैद्यकीय तपासणीअंती समोर आले आहे. आक्रमकपणा, नैराश्य, असमतोल विचारसरणी आदी लक्षणे तपासणीत आढळली आहेत. सध्या हे प्रमाण अडीच ते तीन टक्के असले तरी वाढती विभक्त कुटुंब पद्धती, नोकरी करीत असलेल्या आई-वडिलांचा कुटुंबासाठी मिळत नसलेला वेळ, सोशल मीडियाचा वाढता वापर आणि यातून कमी कमी होत चाललेल्या संवादामुळे भविष्यात हे प्रमाण वाढू शकते. गंभीर बाब म्हणजे मुलांचे बिघडत चाललेले मानसिक स्वास्थ्य हे वास्तव स्वीकारून पालकांनी त्यातून मार्ग काढणे अपेक्षित असताना ते ही बाब मान्यच करायला तयार नाहीत.

सध्याच्या जीवघेण्या स्पर्धेच्या युगात प्रत्येक पालकांना आपलाच पाल्य अव्वल यावा, तो मेडिकल नाही, तर इंजिनिअरिंगला लागावा, असा आग्रह असतो. हा ताण तर मुलांवर आहेच; परंतु त्यातही त्यांना घरून आधार, प्रोत्साहन मिळत नसेल तर त्यांचे नैराश्य वाढतच जाणार आहे. यात भरीस भर म्हणजे सध्या अनेक कारणांवरून कुटुंबात कलह वाढत चालला आहे. सलोख्याच्या वातावरणाअभावी वाद होताहेत. कुणीच कुणाचे एेकायला तयार नसल्याने दोन्ही पक्षांकडून टोकाची भूमिका घेतली जाऊन त्यातूनही अनर्थ घडताहेत. आज आपण अगदी क्षुल्लक कारणांवरून कुटुंबे उद्‌ध्वस्त होताना पाहतोय. याचाही विपरित परिणाम मुलांच्या जीवनावर होत आहे, हे लक्षात घ्यायला हवे. 

संवाद आणि सलोख्यातून मुलांचे बिघडत चाललेले मानसिक संतुलन पूर्वपदावर येऊ शकते. संवादातून एकमेकांबद्दलचे गैरसमज दूर होतात, मतभेद मिटतात, अडचणीत मार्ग सापडतो, समस्यांवर उपाय-उत्तरे मिळतात. तर सलोख्याच्या भावनेतून उद्‌ध्वस्त होत चाललेल्या, झालेल्या कुटुंबाची गाडी रुळावर येऊ शकते. कुटुंबात संवाद आणि सलोखा न घडण्यास अहंकार (इगो) कारणीभूत असतो. मी काय म्हणून माघार घेऊ, हा विचार जीवन नष्ट करतो. ‘झुकना तो ज्ञानी की शान है - अकडना मुर्दो की पहचान है।’ असे म्हटले जाते. ज्ञानवंत नेहमी नम्र असतात. माणसातील नम्रता आणि करुणा त्याला मोठे करते. म्हणून अहंकार नष्ट करून करुणा आणि मानवतेचा स्वीकार करायला हवा. आणि संवाद, सलोखा वाढवून मुलांबरोबर कुटुंबातील सर्वच सदस्यांचे स्वास्थ्य चांगले कसे राहील, हे शहरे, ग्रामीण भागातील प्रत्येक कुटुंबाने पाहावे.

थेट संवाद वाढविण्यासाठी सोशल मीडियाचा वापर मर्यादेतच हवा. सोशल मीडियाने जग जवळ आलं परंतु जवळची माणसं दुरावत आहेत. कुटुंबातील चार सदस्य एकत्र असताना एकमेकांशी संवाद साधायचा सोडून ते भलत्याच ठिकाणी ‘कनेक्ट’ असतात. ‘अलोन टुगेदर’ ही नव्यानेच रुजत असलेली संकल्पना वेळीच मोडीत काढत ‘ऑल टुगेदर’चाच पुरस्कार सर्वांनी करायला हवा. सध्या एकाद-दुसऱ्या महाविद्यालयामध्येच होत असलेल्या मानसिक स्वास्थाच्या चाचण्या राज्यातील प्रत्येक महाविद्यालयामध्ये व्हायला हव्यात. याद्वारे असे रुग्ण शोधून त्यांच्यावर वेळीच औषधोपचार तसेच समुपदेशन करून सुधारणा घडून आणता येईल आणि पुढील धोके टाळले जातील.      

इतर अॅग्रो विशेष
जागरूक व्यवहारासाठी माहितीचा अधिकारगाव आणि तालुका पातळीवर शेती क्षेत्राशी संबंधित जी...
पाण्यावर पहाराविहीर अथवा बोअरवेल खोदाईवर नियंत्रण, अधिक खोल...
विदर्भात उद्यापासून पावसाची शक्यता;...पुणे : बंगालच्या उपसागरात तयार होत असलेली...
मराठवाड्यात रब्बी पिकांची होरपळ सुरूऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील पेरणी झालेल्या रब्बी...
खानदेशातील विहिरींच्या पाणीपातळीत घटधुळे : अत्यल्प पावसामुळे खानदेशातील...
'पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ कृतीत ठेवले...सध्या दुष्काळाच्या झळा राज्यातील शेतकरी सोसताहेत...
साखर मूल्यांकन घटीने कारखानदार धास्तावलेकोल्हापूर : साखरेला उठाव नसल्याने साखर...
कापूस उत्पादकांना मिळाला उत्पादकता...‘महाराष्ट्र व्हिलेज सोशल ट्रान्सफॉर्मेशन (सामाजिक...
कृषी विभागात बदल्यांसाठी 'लॉबी' झाली...पुणे : ऐन दुष्काळात नियमांची मोडतोड करून कृषी...
धुळे बाजार समितीत शेतकऱ्यांकडून ‘टीडीएस...धुळे : कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
दुष्काळप्रश्नी तत्काळ मदतीसाठी...नवी दिल्ली : राज्यातील दुष्काळी स्थितीवर प्रभावी...
आणखी एका कांदा उत्पादकाची...सटाणा, जि. नाशिक : कांदा दरामुळे त्रस्त...
मेंढपाळांचा ८० रुपयांत २ लाखांचा विमा...औरंगाबाद : राज्यात शेळी-मेंढी पालनावर उपजीविका...
सिंधुदुर्गात पाऊस; आंबा, काजूला मोठा...कणकवली, जि. सिंधुदुर्ग : जिल्ह्यातील काही भागात...
पीक कर्जवाटपात करा आमूलाग्र बदलराज्यातील काही भागांतील कापूस आणि तूर ही पिके...
आपत्ती निर्मूलनासाठी विद्यार्थ्यांनो...अमेरिकेमधील टेक्सास ए. एम. कृषी विद्यापीठांतर्गत...
अन्नद्रव्यांचा समतोल वापर आवश्यक...जमिनीतील अन्नद्रव्यांचा मोठ्या प्रमाणावर होत...
पाणी चोरी करणाऱ्यांवर फौजदारी कारवाईमुंबई : राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती लक्षात घेऊन...
फुलांवर रुंजन रोबो मधमाश्‍यांचे...नागपूर : विविध आकर्षक रंगसंगतीसह काही वेळ...
कोल्हापूरात कामगार-अडत्यांच्या वादात...कोल्हापूर : येथील बाजार समितीत तोलाइदार, अडते...