agriculture stories in marathi agrowon agralekh on free trade to pakistan | Agrowon

खुला व्यापार; फायदे अपार
विजय सुकळकर
गुरुवार, 31 मे 2018

अस्थिर परिस्थिती; तसेच संभ्रमाच्या वातावरणात व्यापारी निर्यातीचे नियोजन करू शकत नाहीत. ही परिस्थिती टाळण्यासाठी पाकिस्तानला शेतीमालाची निर्यात वर्षभर खुली असायला हवी.

अमेरिका आणि चीनमध्ये सध्या व्यापारयुद्ध सुरू असून, या दोन्ही 
 देशांना शेतीमाल निर्यात वाढविण्याची आपल्याला चांगली संधी आहे; पण या संधीचा अद्याप तरी आपण योग्य तो लाभ उचललेला नाही. कारण जागतिक बाजारातही मंदीचे वातावरण आहे. शेतीमालाचे दर तर खूपच खालावलेले आहेत. त्यामुळे एकंदरीतच निर्यात खोळंबली आहे. व्यापारस्पर्धेतून यापूर्वी अनेक व्यापारयुद्धे जुंपली असून, त्याचे परिणाम संबंधित दोन्ही देशांना भोगावे लागले आहेत. भारत पाकिस्तान या दोन शेजारील देशांत शेतीमालाची मोठी आयात-निर्यात होते; परंतु दोन्ही देशांत नेहमीच तणावपूर्ण स्थिती असते. त्याचा फटका दोन्ही देशांतील उत्पादक शेतकरी आणि उपभोक्ता ग्राहकांना बसत आला आहे. आपल्या देशातून पाकिस्तानमध्ये टोमॅटो, आले, मिरची, आंबा, लिंबू आदी भाजीपाला-फळांसह इतरही शेतीमालाची मोठ्या प्रमाणात निर्यात होते. साखरेसह काही उत्पादने आपण पाकिस्तानातून आयातही करतो. शेतीमालाच्या आयात-निर्यातीसाठी हे दोन्ही देश एकमेकांना जवळचे आणि सोईचे आहेत. या देशात शेतीमाल पाठविणे अथवा आयात करणे याकरिता वेळ आणि खर्च अत्यंत कमी लागतो. अशावेळी दोन्ही देशांतील व्यापारवृद्धीत दोघांचाही फायदा आहे; परंतु तसे न होता काही ना काही कारणाने सातत्याने दोन्ही देशांत तणाव वाढतो. तणाव वाढला की व्यापारास खीळ बसून दोन्ही देशांचे नुकसानच होते.

अलीकडे पाकिस्तानमधून साखर आयात करण्यात आल्यानंतर आपले टोमॅटो या देशात निर्यात झाले पाहिजेत, अशी मागणी उत्पादक शेतकरी आणि निर्यातदार व्यापाऱ्यांनी लावून धरली आहे. टोमॅटो हे फळभाजीपाला पीक आपल्या देशात बहुतांश राज्यांत हंगामनिहाय घेतले जाते. महाराष्ट्र, गुजरात आणि कर्नाटकमध्ये हे पीक मात्र शेतकरी वर्षभर (तिन्ही हंगामांत) घेतात. भावाच्या चढ-उतारास हे पीक खूपच संवेदनशील आहे. नोटाबंदीनंतर शेतीमाल बाजारात पसरलेले मंदीचे सावट अजूनही कमी झालेले नाही. मागील वर्षभरापासून टोमॅटो उत्पादकांचा उत्पादन खर्चसुद्धा निघेनासा झाला आहे. याचा उत्पादन खर्च १० रुपये प्रतिकिलोच्या वर जात असताना शेतकऱ्यांना दर मात्र दोन ते तीन रुपये मिळतोय. टोमॅटोची निर्यात शेजारील पाकिस्तान, बांगलादेशला चालू राहिली, म्हणजे मालास उठाव राहून दरही वधारतात. गुजरातमधील व्यापारी दररोज ५०० टनांच्यावर भाजीपाला (दिल्ली-वाघामार्गे) पाकिस्तानला निर्यात करतात. यात मोठा वाटा हा टोमॅटोचा असतो. आपल्या राज्यातूनही हंगामात टोमॅटोची पाकिस्तानला निर्यात होते; परंतु तणावपूर्ण स्थिती आणि सीमाबंदी यात मुख्य अडसर ठरत आला आहे. ऑगस्टनंतर चार-पाच महिन्यांसाठी निर्यात खुली होईल, असा अंदाज बांधला जात असला, तरी व्यापाऱ्यांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण असते. निर्यातीचे नियोजन व्यापाऱ्यांना दोन-तीन महिन्यांपासून आधीच करावे लागते. अस्थिर परिस्थिती; तसेच संभ्रमाच्या वातावरणात व्यापारी निर्यातीचे नियोजन करू शकत नाहीत. ही परिस्थिती टाळण्यासाठी पाकिस्तानला शेतीमालाची निर्यात वर्षभर खुली असायला हवी. केंद्र सरकार पातळीवर कृषी, वाणिज्य, परराष्ट्र धोरण मंत्रालयाने याबाबत सकारात्मक पावले उचलायला हवीत. खेळ आणि व्यापार याद्वारे दोन देशांतील तणाव कमी होतो, मैत्रीपूर्ण सौहार्दतेचे वातावरण निर्माण होते. अशावेळी दोन्ही देशांनी व्यापारवृद्धीसाठी पुढाकार घ्यायला हवा. 

इतर अॅग्रो विशेष
मराठवाड्यात रब्बीची केवळ १९ टक्‍केच...औरंगाबाद : मराठवाड्यात यंदा दुष्काळाची छाया किती...
केळीच्या आगारातून आखातात जाणार ४००...जळगाव ः केळीचे आगार असलेल्या जळगाव जिल्ह्यातून...
महाकॉट ब्रॅण्डची चमक पडली फिकीजळगाव ः पूर्व विदर्भ, उत्तर मराठवाडा व खानदेशातील...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगाची साथअंबाणी (जि. सातारा) येथील सौ. सुरेखा पांडुरंग...
दक्षिण कोकण, पश्‍चिम महाराष्ट्रात आज...पुणे : दक्षिण भारतामध्ये असलेल्या ‘गज’...
अभ्यास अन् नियोजनातून शेती देते समाधाननाशिक शहरातील प्रख्यात हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. अनिरुद्ध...
‘सीसीआय’ची कापूस खरेदी मंगळवारपासून...जळगाव : कापूस खरेदीसंबंधी जिनिंगमध्ये केंद्र...
दुष्काळ, मराठा आरक्षण अधिवेशनात गाजणारमुंबई : उद्यापासून (ता. १९) मुंबईत सुरू होत...
शेतकऱ्यांच्या विधवांचे २१ला मुंबईत...मुंबई : देशभरात विविध शेतकऱ्यांचे मोर्चे...
बा सरकार, प्रश्न जगण्याचा आहे!‘‘ज रा कुठे दुष्काळ पडला, गारपीट झाली,  पूर...
विना `सहकार` नाही उद्धारग्रामीण आणि शहरी भागांचा संतुलित विकास साधत...
राज्यातील धरणांमध्ये ५५ टक्के पाणीसाठापुणे   : राज्यात पाणीटंचाईची तीव्रता वाढू...
महाबळेश्र्वरमध्ये ३५०० एकरांवर...सातारा  ः महाबळेश्वरसह वाई, जावली, कोरेगाव...
दुष्काळात तीन श्रेणींत कामांचे नियोजन...पुणे : राज्यात आलेल्या दुष्काळात मदतीचा...
ओडिशात भाडोत्री ट्रॅक्टर योजनेस प्रारंभभुवनेश्‍वर ः राज्यातील शेतकऱ्यांना अद्ययावत...
सोयाबीन वधारण्याची चिन्हेपुणे: राज्यात सध्या सोयाबीनचे दर गडगडले असले...
राज्याच्या दक्षिण भागात पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात थंडी वाढण्यास सुरुवात झाली आहे....
कापूस खरेदीला आजपासून प्रारंभनागपूर : पणन महासंघाव्दारे कापूस खरेदीला आजपासून...
चारा लागवडीसाठी शासकीय जमिनी देणारमुंबई : राज्यावरील दुष्काळाचे संकट लक्षात...
दुष्काळात २५ एकरांत शेवगा, रंगबिरंगी...मुंबई येथील ‘कोचिंग क्लास’चा व्यवसाय असलेले तपन...