Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on growth in agriculture | Agrowon

अडचणीत आठवते शेती
विजय सुकळकर
गुरुवार, 18 जानेवारी 2018

शेती, उद्योग-व्यवसायवाढीसाठीची नैसर्गिक संसाधने जोडीस देशातील मोठा तरुणवर्ग यांचा योग्य रितीने आणि पूर्ण क्षमतेने उपयोग करून घेतला जात नाही. त्यामुळे क्षमता असूनही त्या प्रमाणात आपला आर्थिक विकास होत नाही.

आर्थिक महासत्ता, सर्वसमावेशक विकास अशा गप्पा मारणाऱ्या केंद्र सरकारचे डोळे उघडतील अशी आकडेवारी केंद्रीय सांख्यिकी विभागाने आठवड्यापूर्वीच सादर केली आहे. त्यामध्ये २०१६-१७ ला ७.१ टक्के असलेला विकासदर घसरून ६.५ टक्क्यांवर येईल, असे स्पष्ट केले आहे. तर केवळ ४.९ टक्के असलेल्या कृषी व संलग्न क्षेत्राचा विकासदर २.९ टक्क्यांनी घटून दोन टक्क्यांवर येईल, असाही अंदाज वर्तविण्यात आला आहे. या देशात उत्पादन-उद्योग, सेवा अशा क्षेत्राची कामगिरी अगदीच सुमार असून कृषी क्षेत्रात तर उल्लेखनीय पीछेहाट चालू आहे. नैसर्गिक आपत्तींबरोबर मानवी चुकांमुळे अन्नधान्ये तसेच उद्योग क्षेत्रासाठी लागणाऱ्या कच्च्या शेतमालाचे उत्पादन घटत चालले आहे. उत्पादन खर्च वाढत असताना शेतकऱ्यांच्या पदरात हमीभावदेखील पडत नाही. अनेक शेतमालाच्या निर्यातीला खीळ बसली आहे. ग्रामीण भारतातील लोकांच्या हाताला काम नाही, त्यांची क्रयशक्ती घटल्याने ओद्योगिक उत्पादनांनाही मागणी नाही. यामुळे शेतकरी आर्थिक दृष्टचक्रात अडकला असून कृषी आधारित बहुतांश उद्योग-व्यवसायही अडचणीत आहेत. या सर्व पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारला आता शेतीची आठवण होत आहे.

आगामी अर्थसंकल्पात कृषी क्षेत्राला प्राधान्य देण्यात येईल, असे केंद्रीय अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी नुकतेच स्पष्ट केले आहे. 
जगातील विकसनशील अर्थव्यवस्थेच्या तुलनेत भारतामध्ये विकासाची क्षमता अधिक आहे, असे जागतिक बॅंकेने म्हटले आहे. जागतिक बॅंकेने भारताचा विकासदर ७.३ टक्के राहणार असल्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. यावरून शेती, उद्योग-व्यवसाय वाढीसाठीची नैसर्गिक संसाधने जोडीस देशातील मोठा तरुणवर्ग यांचा योग्य रितीने आणि पूर्ण क्षमतेने उपयोग करून घेतला जात नाही, हे स्पष्ट होते. जागतिक मंदीच्या काळात भारतासह अनेक देशांना शेती क्षेत्राने वाचविले आहे. आपल्या देशातील ५५ ते ६० टक्के लोकसंख्या प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष शेतीवर अवलंबून आहे. असे क्षेत्र विकासापासून वंचित राहत असेल आणि शेतकऱ्यांसह इतर मोठा वर्ग त्याच्या लाभापासून दूर राहत असेल तर शासन पातळीवरील नियोजन कुठेतरी चुकत आहे, असेच म्हणावे लागेल.

खरे तर मोदी सरकारने पहिल्या तीन वर्षाच्या काळात इतर क्षेत्रासाठी थोडे कठीण निर्णय घेऊन शेतीला प्राथमिकता देणे गरजेचे होते. मात्र या सरकारने आत्तापर्यंतच्या अर्थसंकल्पात शेतीला केवळ प्राधान्य दाखवून उद्योग-सेवा क्षेत्रावर मुक्त हस्ते आर्थिक उधळण केली आहे. आता पुढील वर्षातील लोकसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर यंदाचा अर्थसंकल्प हा मोदी सरकारचा शेवटचा असल्याने ‘वोट बॅंक’ डोळ्यासमोर ठेवून सर्वजण खूश राहतील, असा अर्थसंकल्प सादर झाल्यास नवल वाटू नये. मात्र त्यातून फारसे काही साध्य होणार नाही. भारतीय शेतीला खरेच अच्छे दिन आणायचे असतील तर सर्व पायाभूत सुविधांसह जगभरातील अत्याधुनिक तंत्र शेतकऱ्यांच्या हाती द्यावे लागेल. तसेच उत्पादन वाढले म्हणून शेतमालाचे भाव कोसळले, असे लंगडे समर्थनही चालणार नाही. गरजेपुरते ठेवून बाकी कच्चा तसेच पक्का (प्रक्रियायुक्त) शेतमाल देशाबाहेर पाठवावा लागेल. हे सर्व दीर्घकालीन नियोजन आणि शेतीत मोठ्या गुंतवणुकीशिवाय शक्य नाही.

इतर अॅग्रो विशेष
उत्पादकांना मिळावा उत्पादनवाढीचा लाभदेशातील काही भागांत विशेषत: कर्नाटक, तमिळनाडू व...
सेसवसुली नव्हे; सर्रास लूटजळगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीद्वारे आवाराबाहेर...
कर्नाटकच्या मुख्यमंत्रिपदी कुमारस्वामी...बंगळूर : जेडीएसचे नेते एच. डी. कुमारस्वामी यांनी...
पाणलोट गैरव्यवहार; चौघांचे निलंबन शक्यपुणे : पाणलोट खात्यातील भ्रष्टाचारप्रकरणी कृषी...
‘मेकुणू’ चक्रीवादळ होणार अतितीव्रपुणे : अरबी समुद्रात घोंगावत असलेल्या ‘मेकुणू’...
कोकणात शनिवारपासून पाऊस?पुणे : अरबी समुद्रात अालेले ‘मेकुणू’ चक्रीवादळ...
खरिपासाठी पैशांची तजवीज करण्यात शेतकरी...अकोला  ः अागामी हंगामाला अाता अवघा...
सेस वसुलीच्या मुद्यावर प्रशासन, जळगाव...जळगाव ः भाजीपाला व फळे नियमनमुक्त केल्याने...
यंदा वापरा घरचेच सोयबीन बियाणेपुणे : राज्यात गेल्या हंगामात झालेल्या अवेळी...
प्रयोगशील कांदा शेतीत ठळक अोळख मिळवलेले...नाशिक जिल्हा कांदा उत्पादनात अग्रेसर आहे. त्यातही...
गोकुळानं ‘गणित’ नाही मांडलंपशुपालनातून दूध व्यवसाय म्हणजे मुळातच उद्योग आहे...
ब्राझीलचा धडा घेणार कधी?सातत्याने दोन वर्षांच्या चांगल्या पाऊसमानानंतर...
उत्तर प्रदेशातील कारखान्यांची अतिरिक्त...नवी दिल्ली ः बाजारात साखरेचे पडलेले दर आणि...
भारतात गोड्या पाण्याची उपलब्धता घटलीवॉशिंग्टन ः भारतात उपलब्ध पाण्याचा आणि पाणी...
कापसाच्या ३७० वाणांच्या विक्रीला...नगर  ः बोंड अळीच्या नियंत्रणासाठी कमी आणि...
अधिकाऱ्यांनी कोंडून दिली खुनाची धमकीपुणे  : कृषी खात्यातील पाणलोट व मृद्संधारण...
उन्हाचा चटका कायम राहणारपुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने विदर्भ, मध्य...
वादळाने बाष्प खेचून नेले; अरबी समुद्रात...पुणे : अरबी समुद्रात मंगळवारी कमी तीव्रतेचे वादळ...
हिरापूरच्या बैल बाजारात चार कोटींवर...बीड : हिरापूर (ता. गेवराई) येथे बैलांचा आठवडे...
दापोलीत उद्यापासून जॉइंट ॲग्रेस्कोपुणे ः यंदा ४६ वी संयुक्त कृषी संशोधन व विकास...