Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on hail strom in maharashtra | Agrowon

नको बरसू या वेळी...
विजय सुकळकर
मंगळवार, 13 फेब्रुवारी 2018
हवामान बदलाच्या काळात त्यास पूरक पीकपद्धती, विविध ताणांना सहनशील वाण, त्यांचे प्रगत लागवड तंत्र या दिशेने संशोधनाची गती वाढवून ते शेतकऱ्यांना उपलब्ध व्हायला हवे.

जिवापाड जपलेला घास तोंडाशी रे आला।
नको बरसू या वेळी प्राण कंठाशी रे आला।
राज्यात दोन दिवसांपासून सुरू असलेल्या वादळी वारे, गारपिटीच्या कहराने शेतकऱ्यांचे झालेले अतोनात नुकसान आणि त्यांच्या अवस्थेचे वर्णन कवितेच्या या दोन ओळींतून स्पष्ट होते. विदर्भ, मराठवाडा, खानदेश आणि मध्य महाराष्ट्रात गारपिटीने दाणादाण उडवून दिली आहे. गारपिटीच्या या तडाख्यात चार शेतकरी-शेतमजुरांचा जीव गेला, अनेक पशू-पक्षी-प्राणी मृत्युमुखी पडले, तर शेतीचे अतोनात नुकसान झाले आहे. हवामान विभागाने दोन दिवस अगोदर राज्यात अवकाळी पावसाबरोबर गारपिटीचा इशारा दिला होता. परंतु काढणीस अजूनही थोडा अवधी असलेल्या गहू, हरभरा, मका या रब्बी पिकांबरोबर मोहरापासून काढणीस तयार अशा विविध टप्प्यांत असलेल्या द्राक्ष, डाळिंब, आंबा, संत्रा, मोसंबी, केळी या फळपिकांचे होणारे नुकसानही बहुतांश शेतकऱ्यांना थांबवता आलेले नाही. तर गारपिटीच्या तडाख्यातून कांदा, टोमॅटो, मिरची, वेलवर्गीय तसेच हिरव्या भाजीपाल्यासह शेटनेट, पॉलिहाउसही सुटले नाही. त्यामुळे झालेली जीवित-वित्त हानी न भरून निघणारी आहे. अजून दोन दिवस पाऊस आणि गारपिटीचा अंदाज असल्याने हे संकट अजूनही पूर्णपणे टळलेले नाही.

वादळी पाऊस आणि गारपिटीने झालेल्या शेतीच्या नुकसानीचे पंचनामे कृषी व महसूल विभागांच्या अधिकाऱ्यांनी तातडीने करावेत, असे आदेश कृषिमंत्री पांडुरंग फुंडकर यांनी दिले आहेत. प्रत्येक नैसर्गिक आपत्तींमध्ये झालेल्या नुकसानीचे वास्तववादी पंचनामे करून नुकसानीच्या प्रमाणात शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत तत्काळ मिळायला पाहिजे, अशी भूमिका ॲग्रोवन सातत्याने मांडते. परंतु पंचनामे वेळेवर होत नाहीत, परिणामी अनेक शेतकरी नुकसानभरपाईपासून वंचित राहतात, हा मागील काही वर्षांपासूनचा अनुभव आहे. असे या वेळी होणार नाही, याची काळजी राज्य शासनाने घ्यायला हवी. नुकसानभरपाईत पीकविमा कंपन्यांना समाविष्ट करण्यात येत अाहे; परंतु ज्या शेतकऱ्यांनी पीकविमा काढलेला आहे, अशा सर्व नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना न्याय मिळेलच आणि ज्यांनी पीकविमा घेतलेला नाही, तेही मदतीपासून वंचित राहू नयेत, हे शासनाने पाहायला हवे. २०१४ च्या महाभयंकर गारपिटीमध्ये पंचनामे करण्याचे काम जलद पारदर्शी होण्यासाठी ड्रोन-उपग्रह कॅमेरे, जिओलॉजीकल मॅपिंग आदी तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबत बराच बोलबाला झाला. परंतु अद्याप हे सर्व थंड बस्त्यात गुंडाळून आहे. अशा तंत्रज्ञानाच्या वापराशिवाय नैसर्गिक आपत्तींमध्ये सर्व शेतकऱ्यांना न्याय मिळणार नाही.

दुष्काळ, अवकाळी पाऊस, गारपीट अशा नैसर्गिक आपत्तींची तीव्रता आणि वारंवारता मागील काही वर्षांपासून वाढलेली आहे. हवामान बदलाचा हा परिणाम असल्याचे अनेक हवामान तज्ज्ञ सांगातात. हवामानाबाबत अभ्यास करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील अनेक संस्था हवामान बदलाचा सर्वाधिक धोका दक्षिण आशियाई देशांना त्यात खासकरून भारताला असल्याचा इशारा देताहेत. याकडे कानाडोळा करणेदेखील योग्य नाही. हवामान बदलाच्या काळात त्यास पूरक पीकपद्धती, विविध ताणांना सहनशील कमी कालावधीचे वाण, त्यांचे प्रगत लागवड तंत्र या दिशेने संशोधनाची गती वाढवून ते शेतकऱ्यांना उपलब्ध व्हायला हवे. त्याशिवाय बेभरवशाच्या निसर्गावर भविष्यात शेती करणे अत्यंत कठीण आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी पीक नुकसानीचा...नाशिक : दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी केंद्र सरकारची...
मुंबईत १५ ला सर्वपक्षीय मेळावा ः नवलेकोल्हापूर: किसान सभेच्या पुढाकाराने १५...
दुष्काळ जाहीर करण्याबाबत टोलवाटोलवी ः...पुणे : राज्यात अनेक ठिकाणी दुष्काळी स्थिती असूनही...
नव्या दुष्काळी संहितेमुळे राज्यातील...मुंबई: राज्यावर १९७२ च्या दुष्काळापेक्षाही...
हुमणी रोखण्यासाठी कृती आराखडा : कृषी...पुणे : राज्यात उसाच्या क्षेत्रावर मोठ्या प्रमाणात...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे: राज्यात ‘ऑक्टोबर हीट’चा चटका सातत्याने...
नव्या हंगामात ऊस गाळपासाठी ३१ साखर...पुणे : राज्यात नव्या गाळप हंगामासाठी आतापर्यंत ३१...
चौदा हजार गावांमधील भूजल पातळी चिंताजनकमुंबई : राज्य सरकारच्या भूजल सर्वेक्षण व...
बदलत्या काळात बनली कलिंगड शेती...पाण्याची उपलब्धता असताना चितलवाडी (जि. अकोला)...
संघर्ष, चिकाटी, एकोप्यातूनच लाभले...बलवडी (भाळवणी) (ता. खानापूर, जि. सांगली) जोतीराम...
'सकाळ'चे दिवाळी अंक अॅमेझॉनवर !पुणे : क्लिकवर चालणाऱया आजच्या जगात दिवाळी अंकही...
संपूर्ण देशातून मॉन्सून परतलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) रविवारी (ता...
डॉ. हद्दाड आणि डाॅ. नॅबार्रो यांना २०१८...पुणे : जगभरातील कुपोषित माता आणि बालकांना...
हुमणीग्रस्त ऊसक्षेत्र चार लाख हेक्टरवरपुणे ः राज्यात दुष्काळामुळे त्रस्त झालेल्या...
पाणीटंचाईने संत्राबागांची होरपळअमरावती ः विदर्भाचा कॅलिफोर्निया अशी ओळख असलेल्या...
उन्हाचा चटका वाढलापुणे : राज्यात पावसाने उघडीप दिल्यानंतर कमाल...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
‘सह्याद्री’ च्या शिवारात हवामान अाधारित...अत्याधुनिक संगणकीय, उपग्रह व डिजिटल या प्रणाली...
द्राक्षपट्ट्याला दुष्काळाचे ग्रहणसांगली ः गेल्यावर्षीपेक्षा यंदा पाऊस कमी झालाय......
पर्यावरण संवर्धन, ग्राम पर्यटनाला चालनापर्यावरण संवर्धन, अभ्यासाच्या बरोबरीने ‘मलबार...