agriculture stories in marathi agrowon agralekh on heavy rain in state | Agrowon

अस्मानी कहर
विजय सुकळकर
सोमवार, 20 ऑगस्ट 2018

राज्यात ठरावीक विभागांत धुवांधार पावसाचा अचूक इशारा वर्तविण्यात आला असता, तर पूर्णपणे जीवितहानी तर काही प्रमाणात वित्तहानी नक्कीच टळली असती.

राज्यात जुलैचा शेवटचा आठवडा ते ऑगस्टचा पहिला पंधरवडा असा २० ते २५ दिवसांचा पावसाचा मोठा खंड पडला होता. या खंडामुळे हलक्या जमिनीवरील मूग, उडीद, सोयाबीन, भात, कापूस आदी पिके वाळून जात होती. या पिकांना जीवदान मिळवून देण्यासाठी पावसाची आवश्यकता असतानाच १५ ऑगस्टच्या मध्यरात्रीपासून राज्यात पावसाला सुरवात झाली. त्यानंतर दोन दिवस झालेल्या मुसळधार पावसाने मराठवाडा, विदर्भ, उत्तर महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्रातील नदी-नाल्यांना पूर आला. नदी-नाल्यांकाठच्या बहुतांश शेतातील पिके पुराने खरडून नेली, तर काही ठिकाणी पिकावर गाळ बसून ती वाया गेली. शेतातील उभ्या पिकांनाही पावसाने अक्षरश: झोडपून काढले. गंभीर बाब म्हणजे १६ ऑगस्टपासून राज्यात हलक्या पावसाची शक्यता हवामान विभागाने वर्तविली होती. अतिवृष्टीचा इशारा नसल्याने सावध कुणीही नव्हते. अचानक आलेल्या आपत्तीने शेतकऱ्यांसह शासनाचीही दाणादाण उडाली आहे. हजारो हेक्टरवरील खरीप पिकांचे नुकसान तर झालेच, मात्र जीवित-वित्तहानीही मोठ्या प्रमाणात झाल्याने शेतकरी संकटात सापडला आहे. 
नाही नाही म्हणता- कहरच करितो, पिकासह मारितो- जीवसृष्टीला 
 सध्याची परिस्थिती पाहता कवी रमेश चिल्ले यांच्या एका कवितेतील या ओळींची आठवण होते. नैसर्गिक आपत्तीत झालेल्या नुकसानीची शेतकरीनिहाय पाहणी करून प्रत्यक्ष झालेल्या नुकसानीच्या प्रमाणात आर्थिक मदत मिळायला पाहिजे, यातून नुकसानग्रस्त एकही शेतकरी सुटू नये. खरिपाच्या सुरवातीलाच शेतकरी आर्थिक संकटात होता. त्यात बहुतांश शेतकऱ्यांना पीककर्ज देखील मिळालेले नाही. अनेक शेतकऱ्यांनी पदरमोड करून मित्र, नातेवाईक, सावकाराकडून हात उसणे घेऊन, कर्ज काढून खरीप पेरणीची सोय लावली आहे. त्यानंतरही दोन अडीच महिन्यांच्या काळात या पिकांवर शेतकऱ्यांचा बराच खर्च झाला आहे. या सर्व बाबींसह अपेक्षित उत्पन्नाचा अंदाज घेऊन शेतकऱ्यांना तत्काळ मदत मिळायला पाहिजे. ज्या शेतातून पुराचे पाणी गेलेले नाही, परंतू शेतात पाणी साचून पिकाच्या झालेल्या नुकसानीची पाहणी करून त्यांनासुद्धा मदत मिळायला पाहिजे. प्रत्यक्षात मात्र कृषी, महसूल, ग्रामविकास या विभागांची गावपातळीवर पाहणी करण्यासाठी टाळाटाळ होत आहे. अनेक भागांत पाहणीसाठी गेलेले पथक गावात बसूनच आढावा घेत आहेत. यातून नुकसानग्रस्त शेतकरी बाजूला राहून ज्यांचे नुकसान झाले नाही, अशा शेतकऱ्यांच्या पदरात मदत पडू शकते. अनेक शेतकऱ्यांनी या वर्षी पीकविमा काढलेला आहे. पीकविम्याबाबत शेतकऱ्यांचे यापूर्वीचे अनुभव अत्यंत वाईट आहेत. तसे या वेळी होता कामा नये. अतिवृष्टी, पूर, गारपीट अशा आपत्तींमध्ये ड्रोन कॅमेरे, सॅटेलाईट मॅपिंग अशा अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर झाल्यास नुकसानीची तत्काळ आणि अचूक माहिती मिळू शकते. शासनाला हे करणे अवघड नाही. परंतू याबाबत शासन-प्रशासनाकडून अनेक वेळा केवळ चर्चा होत असून, यांचा प्रत्यक्ष अवलंब अजूनही होताना दिसत नाही. राज्यात दोन-तीन दिवस झालेल्या अतिवृष्टीने हवामान विभागाच्या अचूक अंदाजावर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. राज्यात ठराविक विभागात धुवॉंधार पावसाचा इशारा वर्तविण्यात आला असता, हा इशारा प्रशासनामार्फत संबंधित गावांत पोचविण्यात आला असता तर पूर्णपणे जीवितहानी, तर काही प्रमाणात वित्तहानी टळली असती, हे हवामान विभागासह शासन-प्रशासनाने लक्षात घ्यायला हवे.

इतर संपादकीय
आज मराठवाडा मुक्तीदिन ! संग्रामाला झाली...15 ऑगस्ट 1947 रोजी आपला भारत देश स्वातंत्र्य झाला...
‘आयपीएम’चा विसर नकोआयपीएम अर्थात एकात्मिक कीड नियंत्रण तंत्राचा वापर...
खाडी से नही, अब तेल आयेगा बाडी सेभारतीय जनता पार्टीचे छत्तीसगड राज्याचे ...
पीककर्ज द्याऽऽऽ पीककर्जखरे तर हंगामाच्या सुरवातीस पेरणीकरिता शेतकऱ्यांना...
शास्त्राशी सुसंगत असावीत शेतीची कामेआपल्या देशातील शेतीचा तीन हजार वर्षांचा ज्ञात...
इंडिया-भारतातील दरी करा कमी हरितक्रांतीमुळे उत्पादनात लक्षणीय प्रमाणात वाढ...
स्थलांतर थांबविणारा विकास हवारवांडा येथील किगॅली येथे आंतरराष्ट्रीय युवा परिषद...
पांढरे सोने झळकेल!या वर्षी बोंड अळीच्या भीतीपोटी राज्यात आणि देश...
न परवडणाऱ्या क्षेत्रात थांबणार कोण?अलीकडे उद्योग व सेवाक्षेत्रातील रोबोच्या (यंत्र...
‘सिल्क रूट’ व्हावा प्रशस्तरेशीम कोष असो अथवा इतर शेती आणि शेतीपूरक...
अव्यवहार्य नियंत्रणाची अंमलबजावणी अशक्यप्रस्तावातील एका नियमानुसार, अधिसूचित...
सहकारी बॅंकांनी असावे सजग सहकारी क्षेत्रात बॅंक स्थापनेसाठी निकष...
पशुधनालाही हवे दर्जेदार खाद्य दुग्धोत्पादनाला चालना देण्यासाठी पंजाब सरकारने...
प्रत्येक डोळ्यातील अश्रू मिटवू या...३० जानेवारी १९४८ रोजी महात्मा गांधी यांच्या...
अनियंत्रित कीड नियंत्रणराज्यात मागील १५ ते २० दिवसांपासून सतत ढगाळ...
हमला लष्करी अळीचाआफ्रिका खंडात कहर केल्यानंतर लष्करी अळीने (आर्मी...
विनाशकारी विकास नकोचइस्त्रोचे माजी अध्यक्ष डॉ. माधवन नायर सुद्धा...
‘मिशन’ फत्ते करासेंद्रिय शेती-विषमुक्त शेतीच्या राज्य पुरस्कृत...
ताळेबंदातील हेराफेरी ः एक वित्तीय संकटसहकारी संस्था/ बॅंकांमध्ये ताळेबंदाला फार महत्त्व...
उपसाबंदीपेक्षा नैसर्गिक पुनर्भरण करा!महाराष्ट्र भूजल (विकास व व्यवस्थापन) नियम, २०१८...