Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on ht cotton varieties | Agrowon

धक्कादायक अन् धोकादायकही
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 29 डिसेंबर 2017
सरळ मार्गाने परवानगी देत नसाल तर काय झाले? आम्ही चुकीच्या मार्गाने देशात प्रवेश करू आणि पुढेमागे परवानगी पदरात पाडून घेऊच, हा काही नफेखोर कंपन्यांचा पायंडा हाणून पाडावा लागेल.

जनुकीय बदलाबरोबर तणनाशक सहनशील (एचटी - हर्बीसाईड टॉलरंट) कापसाच्या वाणांना देशात परवानगी नाही. अशा वाणांना ‘जीईएसी’ तसेच ‘आयसीएआर’ने देखील मान्यता दिलेली नाही. असे असताना एचटी बियाणे देशात अनधिकृतरीत्या केवळ घुसलेच नाही तर लाखो पाकिटे विविध राज्यांमध्ये यावर्षीच्या हंगामात विकली आहेत. राज्यातील एकट्या यवतमाळ जिल्ह्यात २५ लाख पाकिटे विकली गेली असल्यास देश पातळीवरील बेकायदेशीर पसरलेल्या कापसाच्या क्षेत्राचा अंदाज यायला हवा. या देशाच्या नियामक संस्थेच्या मंजुरीविना तसेच सर्वोच्च संशोधन संस्थेच्या परवानगीविना एखादे नवे तंत्रज्ञान, जे येथील पर्यावरण, जैवविविधता, लोकांचे आरोग्य यासाठी धोकादायक आहे, त्याची देशातील एवढी व्याप्ती धक्कादायक म्हणावी लागेल.

या देशात बीटी कापसाला परवानगी मिळण्याच्या दोन वर्षे अगोदरच त्याचे बियाणे बेकायदेशीरपणे गुजरात मध्ये पोचले होते. आत्ताही ‘आरआरएफ’ (राउंडअप रेडी फ्लेक्स) हे एचटी कापूस बियाणे आंध्र प्रदेश आणि गुजरात राज्यात प्रथम पोचले असून तेथून त्याचा प्रसार देशभर होत आहे. या सर्व प्रकारातील अतिगंभीर बाब म्हणजे सरळ मार्गाने परवानगी देत नसाल तर काय झाले? आम्ही वाकड्या वाटेने अथवा चुकीच्या मार्गाने देशात प्रवेश करू आणि पुढेमागे परवानगी पदरात पाडून घेऊच, हा काही नफेखोर कंपन्यांचा पायंडा हाणून पाडावा लागेल.

चिंताजनक बाब म्हणजे काही कंपन्या नफेखोरीसाठी हे करीत असल्यातरी या देशातील संशोधन संस्था, संबंधित राज्यांची सरकारे, केंद्र सरकार काय करीत होते, हा खरा प्रश्न आहे.
मोन्सॅंटो कंपनीने तणनाशक प्रतिबंधक कापसाचे आरआरएफ हे वाण विकसित केले आहे. या वाणामध्ये तणनाशकाचा वापर करता येतो. पर्यायाने शेतकऱ्यांचा निंदणी, खुरपणीचा खर्च वाचतो, असा कंपनीचा दावा आहे. सध्याच्या मजूरटंचाईच्या काळात शेतकऱ्यांचा कल या वाणाकडे असला तरी ते पूर्ण चाचण्या आणि रितसर परवानगीअंतीच देशात यायला हवे. या तंत्रात केवळ शेतकऱ्यांचा हिताचा बाऊ केला जात असला तरी अशा वाणामध्ये मोन्सॅंटो कंपनीचेच राउंडअप रेडी हे तणनाशक कापूस उत्पादकांना वापरावे लागेल. त्यातून त्याचा खप वाढून कंपनीला मोठा आर्थिक लाभ होणार आहे.

विशेष म्हणजे सध्या बीटी वाणं गुलाबी बोंडअळीला मोठ्या प्रमाणात बळी पडत असताना एचटी वाणं तणनाशक सहनशील किती दिवस राहतील, त्यांची तणनाशक सहनशीलता कमी झाल्यावर काय करायचे, या प्रश्नांची उत्तरेही आत्ताच शोधावी लागतील. दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे देशात सध्या इतर पिकांमध्ये तणनाशकांच्या वापरामुळे माती आणि पाणी मोठ्या प्रमाणात प्रदूषित झाले असून त्याचे मानवी आरोग्यासह संपूर्ण जीवसृष्टीवर दुष्परिणाम आढळून येत आहेत. आरआरएफ वाणाचे कापसाच्या इतर वाणांत संक्रमण होण्याचा धोका पण आहे. अशावेळी बेकायदेशीररीत्या घुसलेल्या एचटी बियाण्यांवर नियंत्रण यायलाच पाहिजे. मोन्सॅंटो कंपनी एचटी बियाणे संशोधन संस्थांच्या प्रक्षेत्रावरून बाहेर केल्याची शंका व्यक्त करते, यात कितपत तथ्य आहे अथवा त्यांच्याकडूनच जाणीवपूर्वक या अवैध बियाण्याचा प्रसार करण्यात आला का, या सर्व बाबी स्पष्ट व्हायला हव्यात. यासाठी संबंधित राज्य सरकारांना आदेश दिले आहेत, चौकशी करण्यासाठी पथके नेमले आहेत यावरच अनुक्रमे केंद्र आणि राज्य शासनाने न थांबता या सर्व गंभीर प्रकरणाची सखोल चौकशी करायला हवी.

इतर अॅग्रो विशेष
झळा दुष्काळाच्या : शेतशिवार सुने......झळा दुष्काळाच्या ः जिल्हा औरंगाबाद गरज...
पाण्याचे राजकारण कोणीही करणार नाही ः...पुणे: राज्यातील गावा-गावांतील सामान्‍य...
नाशिकच्या आठ तालुक्यांत दुष्काळाचे संकटनाशिक : जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात पीकपेरणी करून...
कृषी 'सेवापुलिंग'चे सर्व आदेश रद्दपुणे : कृषी खात्यातील काही महाभागांनी राज्य शासन...
भाताच्या खोडकिडी ल्यूर पाकिटात...चंद्रपूर ः भातावरील खोडकिडीचे पतंग आकर्षित व्हावे...
ग्रामपंचायतींमध्ये पीकनिहाय कृषी संदेश...पुणे: बोंड अळी तसेच पावसाचा खंड असल्यामुळे...
शेतकरी नवराच हवा गं बाई... कोल्हापूर : ‘शेतकरी नवरा नको गं बाई’ म्हणून...
कोकण, मध्य महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागात...पुणे : कोकणाच्या सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, मध्य...
‘एमएसीपी’चे फलित काय ?पुणे : जागतिक बॅंकेकडून सुमारे ४५० कोटी रुपयांचे...
एकशेपंचवीस प्रकारच्या देशी बियाणांचा...काळा गहू, काळा हुलगा, लाल उडीद, पांढरे कारळे, साठ...
स्वादयुक्त, निर्यातक्षम आंबेमोहोर...निमझरी (जि. धुळे) येथील मच्छिंद्र, छगन आणि...
केरळला १०० कोटींची मदतकोची : केरळमधील पूरग्रस्त भागाची आज हवाई...
वानरांचा बंदोबस्त करणार कसा? माकडे आणि वानरे हजारो वर्षांपासून जंगलामध्ये,...
योजना चांगली, पण...हा य व्होल्टेज डिस्ट्रिब्युशन सिस्टिम (एचव्हीडीएस...
क्रॉपसॅप निरीक्षणाला अधिकाऱ्यांचा ‘खो'नागपूर ः क्रॉपसॅप प्रकल्पाअंतर्गत आठवड्यातून दोन...
‘दीडपट हमीभाव’प्रश्‍नी जनहित याचिकामुंबई: केंद्र सरकारने खरीप हंगामासाठी शेतीमालाला...
मॉन्सूनच्या काळात ७१८ जणांचा मृत्यूनवी दिल्ली ः देशात यंदाच्या माॅन्सूच्या काळात...
मराठवाड्यातील प्रकल्पांमधील पाणीसाठा...औरंगाबाद : पावसाळा सुरू असला तरी पाऊसच पडत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधारेचा अंदाजपुणे : राज्यात दडी मारलेल्या पावसाला पुन्हा...
वर्धा जिल्ह्यात कपाशीवर बोंड अळीचा...वर्धा ः जून महिन्यात लागवड करण्यात आलेल्या कपाशी...