Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on jeevansangini | Agrowon

‘जीवनसंगिनी’ची प्रकाशवाट
विजय सुकळकर
बुधवार, 18 ऑक्टोबर 2017

राज्यातील अकार्यक्षम शेतकरी उत्पादक कंपन्या, महिलांचे बचत गट-समूह यांनी दीपावलीच्या शुभप्रसंगी ‘जीवनसंगिनी’ने दाखविलेल्या प्रकाशवाटेवरून मार्गक्रमण केले, तर त्यांची भरभराट होऊन परिसर विकासासही हातभार लागेल.  

नैसर्गिक आपत्तींचा कहर आणि अनिश्चित बाजार अशा व्यवस्थेत एकट्या-दुकट्याने शेती करणे आता जिकिरीचे ठरत आहे. त्यामुळे राज्यातील शेतकरी एकत्र येऊन गट-समूहाच्या माध्यमातून शेतीमाल उत्पादन आणि विक्री अशी कामे यशस्वीपणे करताहेत. शेतकऱ्यांच्या काही गट-समूहांना एकत्र करून त्यांना शेतकरी उत्पादक कंपन्यांच्या माध्यमातून अधिक व्यावसायिक रूप देण्यात आले आहे.

सध्या राज्यात हजारहून अधिक शेतकरी उत्पादक कंपन्यांची नोंद असली तरी त्यातील हाताच्या बोटावर मोजता येतील एवढ्या कंपन्यांच कार्यक्षम आहेत. राज्य शासनाच्या अनेक योजना शेतकरी उत्पादक कंपन्यांमार्फत राबविल्या जात असताना कार्यक्षम उत्पादक कंपन्यांची चळवळ अधिक व्यापक व्हायला हवी. अशा परिस्थितीमध्ये राज्यातील इतर उत्पादक कंपन्यांना प्रेरणादायी ठरेल असे काम बुलडाणा जिल्ह्यातील जीवनसंगिनी कृषी विकास शेतकरी उत्पादक कंपनीद्वारे चालू आहे.

उल्लेखनीय बाब म्हणजे राज्यातील पहिल्या महिला शेतकरी उत्पादक कंपनीचा मान जीवनसंगिनीला मिळाला आहे. अनेक नावीन्यपूर्ण योजना, उपक्रम राबविण्यात या कंपनीचा हातखंडाच म्हणावा लागेल. तूर आणि हरभरा उत्पादक कंपनीकडून खरेदीचा प्रायोगिक प्रकल्प शासनाने या कंपनीद्वारे राबविला. या महिला कंपनीने हा प्रयोग यशस्वी करून दाखविल्यावर इतर शेतकरी उत्पादक कंपन्यांद्वारे तूर, हरभरा खरेदीला विस्तारीत रूप देण्यात आले. जीवनसंगिनीने दीपावलीच्या शुभमुहूर्तावर मूल्यवर्धनात एक पाऊल पुढे टाकत नुकताच डाळमिल प्रकल्प थाटला आहे.  

राज्यातील सर्व शेतकरी उत्पादक कंपन्या आणि शासकीय यंत्रणा यामध्ये समन्वय घडवून आणण्यासाठी महाएफपीसीची स्थापना करण्यात ११ कंपन्यांनी पुढाकार घेतला होता, त्यात जीवनसंगिनी अग्रस्थानी होती. विशेष म्हणजे राज्यात सहकारी संस्था, पतसंस्था यांच्या पतनाच्या काळात मोताळा तालुक्यातील १०-१२ गावांच्या ५०० हून अधिक महिलांनी एकत्र येऊन भागभांडवल गुंतवून ही कंपनी उभी केली आहे.

केवळ तूर, हरभरा खरेदी, त्यांचे मूल्यवर्धन एवढ्यावरच कंपनी थांबली नाही तर परिसरातील शेतकरी आणि ग्राहकांना अनेक जीवनावश्यक वस्तू आणि बियाण्याची उपलब्धता ही कंपनी करून देते. जळगाव जामोद येथील कृषी विज्ञान केंद्राच्या माध्यमातून अनेक शेतकऱ्यांना, महिलांना व्यावसायिक प्रशिक्षणाचे काम या कंपनीने केले आहे. आत्तापर्यंत राज्यातील आठ-दहा शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी जीवनसंगिनीला भेट देऊन त्यांच्याकडून व्यावसायिक मार्गदर्शन घेतले आहे. राज्यातच नव्हे, तर राष्ट्रीय स्तरावर ही महिला उत्पादक कंपनी नाबार्डच्या माध्यमातून पोचली आहे.

एसएफएसी अर्थात लघुकृषक व्यापार संघातर्फ शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना शासनाद्वारे अर्थसाह्य दिले जाते. तसेच उत्पादक कंपनीसाठी कर्जहमीच्या काही योजना आहेत. या योजना बहुतांश कंपन्यांना माहीतदेखील नाहीत. याबाबतचे प्रबोधन जीवनसंगिनी इतर उत्पादक कंपन्यांना करून त्यांना मदत मिळवून देण्यास हातभार लावते. अर्थात आपल्याबरोबर इतरांचीही भरभराट व्हावी, हा जीवनसंगिनीचा आदर्श इतर कंपन्यांनी घ्यायला हवा.

राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ॲग्रो इंडिया गटशेती संघाच्या द्वादश कार्यक्रमात शेतकऱ्यांनी आपले उत्पादन आणि उत्पन्न वाढविण्यासाठी एकत्र यावे, शासनाचाही त्यांना आर्थिक आधार मिळेल, अशी घोषणा नुकतीच केली आहे. या पार्श्वभूमीवर राज्यातील अकार्यक्षम शेतकरी उत्पादक कंपन्या, महिलांचे अनेक छोटे-मोटे बचत गट-समूह यांनी दीपावलीच्या शुभप्रसंगी जीवनसंगिनीने दाखविलेल्या प्रकाशवाटेवर मार्गक्रमण केले तर त्यांची भरभराट होऊन परिसर विकासासही हातभार लागेल. 

इतर अॅग्रो विशेष
वेतन आयोगाने वाढते गरीब-श्रीमंतांतील दरीमाजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहनसिंग यांनी ४ ...
दूध दरवाढीसाठीही दाखवा तत्परताआंतरराष्ट्रीय बाजारात दूध भुकटीचे (पावडर) दर...
मक्यातील लाग रंग येण्यामागील गूढ उलगडलेमक्यामध्ये काहीवेळा दिसणाऱ्या लाल रंगाच्या...
एफआरपी तुकड्यात घेणार नाही : खासदार...सांगली : राज्यातील साखर कारखाने सुरू होऊन ८० दिवस...
राज्यात १७८६ टॅंकरव्दारे पाणीपुरवठापुणे  : सलग दोन वर्षे पावसाने ओढ दिल्यानंतर...
केळी पट्ट्याला १५० कोटींचा फटकाजळगाव ः डिसेंबर व जानेवारी महिन्यातील थंडीचा...
सुगंधी वनस्पतींची शेती, तेलनिर्मितीही...नगर जिल्ह्यात आंभोळ या दुर्गम भागात मच्छिंद्र...
शेषरावांनी सुनियोजितपणे जपलेली संत्रा...टेंभूरखेडा (ता. वरुड, जि. अमरावती) येथील शेषराव...
निर्यात कोट्यावरून साखर उद्योगात घमासानपुणे : देशात साखरेचा अफाट साठा तयार होत असताना...
शेतकऱ्यांचा जीवनसंघर्ष २०१८ मध्येही...मुंबई : गेल्या चार वर्षांत सिंचन सोडून कृषीच्या...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे : पूर्व आणि पश्चिमेकडून वाहणाऱ्या...
हवामान बदलांमुळे दारिद्र्य वाढण्याचा...नवी दिल्ली : हवामानबदलांचा प्रश्न अतिशय गंभीर आहे...
हिमवृष्टीमुळे काश्‍मीर, हिमाचल गारठले;...नवी दिल्ली : हिमवृष्टीमुळे काश्‍मिरसह हिमाचल...
‘रेसिड्यू फ्री’ शेतीतून गुणवत्ताप्राप्त...स्थावर मालमत्ता व्यावसायिक उद्योगातील दोन...
प्रतिष्ठा जपण्यासाठी शेतकऱ्यांच्या...नाशिक : यवतमाळमधील साहित्य संमेलनाचे उद्‌घाटन...
शेतकऱ्यांच्या परदेश अभ्यास दौऱ्यास अखेर...पुणे  ः गेल्या तीन वर्षांपासून बंद...
संत्रा निर्यातीला कृषी विभाग देणार...नागपूर : अपेडाने संत्रा क्‍लस्टरला पहिल्यांदाच...
विदर्भात गुरुवारपासून तुरळक पावसाचा...पुणे   : राज्यातील गारठा कमी झाल्यांनतर...
चढ्या दराचा फायदा कोणाला?मागील दोन दिवसांपासून सोयाबीनचे दर वाढत आहेत....
अतिखोल भूजलाचा उपसा घातकचपर्यावरणाचा नाश कोणी केला? या एका प्रश्नाला अनेक...