Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on jeevansangini | Agrowon

‘जीवनसंगिनी’ची प्रकाशवाट
विजय सुकळकर
बुधवार, 18 ऑक्टोबर 2017

राज्यातील अकार्यक्षम शेतकरी उत्पादक कंपन्या, महिलांचे बचत गट-समूह यांनी दीपावलीच्या शुभप्रसंगी ‘जीवनसंगिनी’ने दाखविलेल्या प्रकाशवाटेवरून मार्गक्रमण केले, तर त्यांची भरभराट होऊन परिसर विकासासही हातभार लागेल.  

नैसर्गिक आपत्तींचा कहर आणि अनिश्चित बाजार अशा व्यवस्थेत एकट्या-दुकट्याने शेती करणे आता जिकिरीचे ठरत आहे. त्यामुळे राज्यातील शेतकरी एकत्र येऊन गट-समूहाच्या माध्यमातून शेतीमाल उत्पादन आणि विक्री अशी कामे यशस्वीपणे करताहेत. शेतकऱ्यांच्या काही गट-समूहांना एकत्र करून त्यांना शेतकरी उत्पादक कंपन्यांच्या माध्यमातून अधिक व्यावसायिक रूप देण्यात आले आहे.

सध्या राज्यात हजारहून अधिक शेतकरी उत्पादक कंपन्यांची नोंद असली तरी त्यातील हाताच्या बोटावर मोजता येतील एवढ्या कंपन्यांच कार्यक्षम आहेत. राज्य शासनाच्या अनेक योजना शेतकरी उत्पादक कंपन्यांमार्फत राबविल्या जात असताना कार्यक्षम उत्पादक कंपन्यांची चळवळ अधिक व्यापक व्हायला हवी. अशा परिस्थितीमध्ये राज्यातील इतर उत्पादक कंपन्यांना प्रेरणादायी ठरेल असे काम बुलडाणा जिल्ह्यातील जीवनसंगिनी कृषी विकास शेतकरी उत्पादक कंपनीद्वारे चालू आहे.

उल्लेखनीय बाब म्हणजे राज्यातील पहिल्या महिला शेतकरी उत्पादक कंपनीचा मान जीवनसंगिनीला मिळाला आहे. अनेक नावीन्यपूर्ण योजना, उपक्रम राबविण्यात या कंपनीचा हातखंडाच म्हणावा लागेल. तूर आणि हरभरा उत्पादक कंपनीकडून खरेदीचा प्रायोगिक प्रकल्प शासनाने या कंपनीद्वारे राबविला. या महिला कंपनीने हा प्रयोग यशस्वी करून दाखविल्यावर इतर शेतकरी उत्पादक कंपन्यांद्वारे तूर, हरभरा खरेदीला विस्तारीत रूप देण्यात आले. जीवनसंगिनीने दीपावलीच्या शुभमुहूर्तावर मूल्यवर्धनात एक पाऊल पुढे टाकत नुकताच डाळमिल प्रकल्प थाटला आहे.  

राज्यातील सर्व शेतकरी उत्पादक कंपन्या आणि शासकीय यंत्रणा यामध्ये समन्वय घडवून आणण्यासाठी महाएफपीसीची स्थापना करण्यात ११ कंपन्यांनी पुढाकार घेतला होता, त्यात जीवनसंगिनी अग्रस्थानी होती. विशेष म्हणजे राज्यात सहकारी संस्था, पतसंस्था यांच्या पतनाच्या काळात मोताळा तालुक्यातील १०-१२ गावांच्या ५०० हून अधिक महिलांनी एकत्र येऊन भागभांडवल गुंतवून ही कंपनी उभी केली आहे.

केवळ तूर, हरभरा खरेदी, त्यांचे मूल्यवर्धन एवढ्यावरच कंपनी थांबली नाही तर परिसरातील शेतकरी आणि ग्राहकांना अनेक जीवनावश्यक वस्तू आणि बियाण्याची उपलब्धता ही कंपनी करून देते. जळगाव जामोद येथील कृषी विज्ञान केंद्राच्या माध्यमातून अनेक शेतकऱ्यांना, महिलांना व्यावसायिक प्रशिक्षणाचे काम या कंपनीने केले आहे. आत्तापर्यंत राज्यातील आठ-दहा शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी जीवनसंगिनीला भेट देऊन त्यांच्याकडून व्यावसायिक मार्गदर्शन घेतले आहे. राज्यातच नव्हे, तर राष्ट्रीय स्तरावर ही महिला उत्पादक कंपनी नाबार्डच्या माध्यमातून पोचली आहे.

एसएफएसी अर्थात लघुकृषक व्यापार संघातर्फ शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना शासनाद्वारे अर्थसाह्य दिले जाते. तसेच उत्पादक कंपनीसाठी कर्जहमीच्या काही योजना आहेत. या योजना बहुतांश कंपन्यांना माहीतदेखील नाहीत. याबाबतचे प्रबोधन जीवनसंगिनी इतर उत्पादक कंपन्यांना करून त्यांना मदत मिळवून देण्यास हातभार लावते. अर्थात आपल्याबरोबर इतरांचीही भरभराट व्हावी, हा जीवनसंगिनीचा आदर्श इतर कंपन्यांनी घ्यायला हवा.

राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ॲग्रो इंडिया गटशेती संघाच्या द्वादश कार्यक्रमात शेतकऱ्यांनी आपले उत्पादन आणि उत्पन्न वाढविण्यासाठी एकत्र यावे, शासनाचाही त्यांना आर्थिक आधार मिळेल, अशी घोषणा नुकतीच केली आहे. या पार्श्वभूमीवर राज्यातील अकार्यक्षम शेतकरी उत्पादक कंपन्या, महिलांचे अनेक छोटे-मोटे बचत गट-समूह यांनी दीपावलीच्या शुभप्रसंगी जीवनसंगिनीने दाखविलेल्या प्रकाशवाटेवर मार्गक्रमण केले तर त्यांची भरभराट होऊन परिसर विकासासही हातभार लागेल. 

इतर संपादकीय
प्रश्न जादा साखरेचादेशात पुढच्या वर्षी साखर उत्पादनात वाढ अपेक्षित...
विलीनीकरण नको, पुनर्रचना कराएकोणीसाव्या शतकाच्या अखेरच्या अघोऱ्या ...
प्रकल्प पूर्णत्वाचा मार्ग खडतरविदर्भ, मराठवाड्यासह उत्तर व पश्चिम...
संकल्प ठीक; सिद्धीची वाट बिकटशेतकऱ्यांच्या दुप्पट उत्पादनाचं मृगजळ : भाग...
सर्वच आघाड्यांवर उतरता आलेखशेतकऱ्यांचं उत्पन्न २०२२ पर्यंत दुप्पट करायचे...
शेतकरीविरोधी धोरणांमुळे उत्पन्नात घटशेतकऱ्यांच्या दुप्पट उत्पादनाचं मृगजळ : भाग...
तिढा ऊसदराचायंदाच्या साखर हंगामात उसाच्या एफआरपीत प्रतिटन २५०...
शेतकऱ्यांच्या तोंडाला पुसली पानेराज्यातील १ कोटी ३६ लाख शेतकऱ्यांपैकी बँक खातेदार...
वारणेच्या वाघांनो, पुढाकार घ्या!"अपूर्ण वारणा प्रकल्प कागदावरच झाला पूर्ण,...
शिक्षणातून वाढेल शेतीची गोडीपूर्वी लहान मूल शाळेत जात नसेल तेव्हा ‘शिकला नाही...
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थ आहेशेतकऱ्यांच्या दुप्पट उत्पादनाचं मृगजळ : भाग...
आर्थिक मरगळीला हवा बळिराजाचा हातअर्थव्यवस्थेला आलेली मरगळ हा सध्या सर्वत्र...
अस्वस्थ काळ, स्वस्थ शासनवर्ष २०१७ हे शेतकऱ्यांच्या विविध आंदोलनांनी गाजत...
बोलाचीच कढी बोलाचाच भात...शेतकऱ्यांच्या दुप्पट उत्पादनाचं मृगजळ : भाग १...
एक ब्रॅंड, एक धोरण कधी?सुमारे चार महिन्यांपूर्वी राज्य शासनाने गाय आणि...
सोनाराने टोचले कानराष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे मुख्यालय असलेल्या...
मुरब्बी नेता, दिलदार माणूसकाही माणसे राजकारणात गेल्यानंतर त्या क्षेत्रात...
सरकारी खरेदीचे अडेलतट्टू घोडेमूग, उडीद आणि सोयाबीनची सरकारी खरेदी केंद्रे सुरू...
आम्हाला शिकवू द्या`प्रगत शैक्षणिक महाराष्ट्र` हा जीआर २२ जून २०१५...
गोव्याचा 'बिग' ब्रँड येणारगोवा हे पर्यटनामध्ये आघाडीचे राज्य. येथील शेतीला...