Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on jeevansangini | Agrowon

‘जीवनसंगिनी’ची प्रकाशवाट
विजय सुकळकर
बुधवार, 18 ऑक्टोबर 2017

राज्यातील अकार्यक्षम शेतकरी उत्पादक कंपन्या, महिलांचे बचत गट-समूह यांनी दीपावलीच्या शुभप्रसंगी ‘जीवनसंगिनी’ने दाखविलेल्या प्रकाशवाटेवरून मार्गक्रमण केले, तर त्यांची भरभराट होऊन परिसर विकासासही हातभार लागेल.  

नैसर्गिक आपत्तींचा कहर आणि अनिश्चित बाजार अशा व्यवस्थेत एकट्या-दुकट्याने शेती करणे आता जिकिरीचे ठरत आहे. त्यामुळे राज्यातील शेतकरी एकत्र येऊन गट-समूहाच्या माध्यमातून शेतीमाल उत्पादन आणि विक्री अशी कामे यशस्वीपणे करताहेत. शेतकऱ्यांच्या काही गट-समूहांना एकत्र करून त्यांना शेतकरी उत्पादक कंपन्यांच्या माध्यमातून अधिक व्यावसायिक रूप देण्यात आले आहे.

सध्या राज्यात हजारहून अधिक शेतकरी उत्पादक कंपन्यांची नोंद असली तरी त्यातील हाताच्या बोटावर मोजता येतील एवढ्या कंपन्यांच कार्यक्षम आहेत. राज्य शासनाच्या अनेक योजना शेतकरी उत्पादक कंपन्यांमार्फत राबविल्या जात असताना कार्यक्षम उत्पादक कंपन्यांची चळवळ अधिक व्यापक व्हायला हवी. अशा परिस्थितीमध्ये राज्यातील इतर उत्पादक कंपन्यांना प्रेरणादायी ठरेल असे काम बुलडाणा जिल्ह्यातील जीवनसंगिनी कृषी विकास शेतकरी उत्पादक कंपनीद्वारे चालू आहे.

उल्लेखनीय बाब म्हणजे राज्यातील पहिल्या महिला शेतकरी उत्पादक कंपनीचा मान जीवनसंगिनीला मिळाला आहे. अनेक नावीन्यपूर्ण योजना, उपक्रम राबविण्यात या कंपनीचा हातखंडाच म्हणावा लागेल. तूर आणि हरभरा उत्पादक कंपनीकडून खरेदीचा प्रायोगिक प्रकल्प शासनाने या कंपनीद्वारे राबविला. या महिला कंपनीने हा प्रयोग यशस्वी करून दाखविल्यावर इतर शेतकरी उत्पादक कंपन्यांद्वारे तूर, हरभरा खरेदीला विस्तारीत रूप देण्यात आले. जीवनसंगिनीने दीपावलीच्या शुभमुहूर्तावर मूल्यवर्धनात एक पाऊल पुढे टाकत नुकताच डाळमिल प्रकल्प थाटला आहे.  

राज्यातील सर्व शेतकरी उत्पादक कंपन्या आणि शासकीय यंत्रणा यामध्ये समन्वय घडवून आणण्यासाठी महाएफपीसीची स्थापना करण्यात ११ कंपन्यांनी पुढाकार घेतला होता, त्यात जीवनसंगिनी अग्रस्थानी होती. विशेष म्हणजे राज्यात सहकारी संस्था, पतसंस्था यांच्या पतनाच्या काळात मोताळा तालुक्यातील १०-१२ गावांच्या ५०० हून अधिक महिलांनी एकत्र येऊन भागभांडवल गुंतवून ही कंपनी उभी केली आहे.

केवळ तूर, हरभरा खरेदी, त्यांचे मूल्यवर्धन एवढ्यावरच कंपनी थांबली नाही तर परिसरातील शेतकरी आणि ग्राहकांना अनेक जीवनावश्यक वस्तू आणि बियाण्याची उपलब्धता ही कंपनी करून देते. जळगाव जामोद येथील कृषी विज्ञान केंद्राच्या माध्यमातून अनेक शेतकऱ्यांना, महिलांना व्यावसायिक प्रशिक्षणाचे काम या कंपनीने केले आहे. आत्तापर्यंत राज्यातील आठ-दहा शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी जीवनसंगिनीला भेट देऊन त्यांच्याकडून व्यावसायिक मार्गदर्शन घेतले आहे. राज्यातच नव्हे, तर राष्ट्रीय स्तरावर ही महिला उत्पादक कंपनी नाबार्डच्या माध्यमातून पोचली आहे.

एसएफएसी अर्थात लघुकृषक व्यापार संघातर्फ शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना शासनाद्वारे अर्थसाह्य दिले जाते. तसेच उत्पादक कंपनीसाठी कर्जहमीच्या काही योजना आहेत. या योजना बहुतांश कंपन्यांना माहीतदेखील नाहीत. याबाबतचे प्रबोधन जीवनसंगिनी इतर उत्पादक कंपन्यांना करून त्यांना मदत मिळवून देण्यास हातभार लावते. अर्थात आपल्याबरोबर इतरांचीही भरभराट व्हावी, हा जीवनसंगिनीचा आदर्श इतर कंपन्यांनी घ्यायला हवा.

राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ॲग्रो इंडिया गटशेती संघाच्या द्वादश कार्यक्रमात शेतकऱ्यांनी आपले उत्पादन आणि उत्पन्न वाढविण्यासाठी एकत्र यावे, शासनाचाही त्यांना आर्थिक आधार मिळेल, अशी घोषणा नुकतीच केली आहे. या पार्श्वभूमीवर राज्यातील अकार्यक्षम शेतकरी उत्पादक कंपन्या, महिलांचे अनेक छोटे-मोटे बचत गट-समूह यांनी दीपावलीच्या शुभप्रसंगी जीवनसंगिनीने दाखविलेल्या प्रकाशवाटेवर मार्गक्रमण केले तर त्यांची भरभराट होऊन परिसर विकासासही हातभार लागेल. 

इतर संपादकीय
कृषी ज्ञानप्रसारक आप्पासाहेब पवार स्वातंत्रपूर्व काळात परकीय साम्राज्याविरूध्द लढणे...
नागरी सहकारी बॅंका ः आव्हाने आणि उपायआधुनिक व बदलत्या अर्थव्यवस्थेत बॅंकिंग क्षेत्रात...
घातक अनियंत्रित आयात देशात दरवर्षी परदेशांतून मोठ्या प्रमाणात...
संभ्रमाचे ढग करा दूर या वर्षीच्या उन्हाळ्यात काश्मिरपासून ते...
दीडपट हमीभाव नवीन जुमला तर नाही?पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सरकारचे ४८ महिने पूर्ण होत...
निर्यातीद्वारेच तरेल साखर उद्योगसाखरेचे वाढलेले उत्पादन आणि देशांतर्गत तसेच...
सावधान! ग्रामीण भाग भाजतोयदोन आठवड्यांपूर्वी मराठवाड्यामधील ग्रामीण...
‘दगडी’ला लगाम!प्रत्यक्ष कृती आणि अंमलबजावणी कशी करावी, याचे...
शासनाच्या निर्णयांनीच ‘एफपीसी’ अडचणीतशेती व शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी शेतकरी उत्पादक...
प्रामाणिक प्रयत्नांनी सुटेल शेतीचा...अन्नधान्य महामंडळाकडून खरेदी केल्या जाणाऱ्या...
विहिरींद्वारे वाढेल सिंचनमहाराष्ट्रात सिंचन क्षेत्र वाढीस अनेक मर्यादा...
दिशा भूक अन् कुपोषणमुक्तीचीजगाची लोकसंख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे तर दुसरीकडे...
शेतकऱ्यांविषयी कळवळ्यातील फोलपणाफेब्रुवारी, मार्च हे महिने आपल्याकडे...
‘असोचेम’ची मळमळव्यापार आणि उद्योजकांची संघटना असलेल्या "असोचेम''...
वन्यप्राणी नुकसानीत अशी मिळवा भरपाईॲग्रोवनच्या ३ एप्रिलच्या अंकात वन्यप्राण्यांनी...
बॅंका ‘नीरव’ शांततेच्या मार्गावरभारतीय बँकिंग आज एका अभूतपूर्व पेचप्रसंगातून जात...
अन्याय्य व्यापार धोकादायकचगेल्या वर्षी यवतमाळ जिल्ह्यात कापसावर कीडनाशकांची...
‘एचटी’चा फासआगामी खरीप हंगामासाठी एचटी (हर्बिसाइड टॉलरंट)...
बहुआयामी समाजवादी कार्यकर्ताभाई वैद्य या नावाने महाराष्ट्राला व देशाला...
शेतकरी नवरा हवा गं बाईसांगली, सातारा, कोल्हापूर आणि उत्तर कर्नाटकातील...