Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on mafsu | Agrowon

भाकड माफसू
विजय सुकळकर
गुरुवार, 11 जानेवारी 2018

राज्यातील दूध उत्पादनवाढीसाठी खुद्द मुख्यमंत्री आणि विदर्भाचे सगळे केंद्रीय मंत्री मोठे प्रयत्न करत असले, तरी त्यांच्याकडे भाकड विद्यापीठ असल्यामुळे दूध विकासाची कास रिकामीच दिसून येते. 

राज्यात कौतुकाने सुरू करण्यात आलेल्या ‘महाराष्ट्र पशू व मत्स्यविज्ञान विद्यापीठा’बाबत (माफसू) पुनर्विचार करण्याची गरज निर्माण झाल्याचेच आता दिसून येत आहे. आज घटकेला माफसूला पूर्णवेळ कुलगुरू नसून, गेल्या चार महिन्यांपासून हे पद अतिरिक्त कार्यभारावर आहे. महामहिम राज्यपालांच्या अखत्यारीतील कुलगुरू निवडीचा विषय इतके दिवस प्रलंबित का राहिला, हा पशुपालकांच्या मनात प्रश्न आहे. माफसूची स्थापना होऊन १७ वर्षे झाले तरी दुग्धोत्पादन क्षेत्रासाठी विद्यापीठाने कोणतेही नवीन तंत्रज्ञान उपलब्ध केले नसल्याची जाहीर चर्चा होत असताना, राज्य शासन मात्र या प्रश्नाबाबत मूग गिळून गप्प आहे. मुळात केंद्र शासनाच्या पडताळणीत या विद्यापीठाचा गुणांकन क्रमांक कृषी विद्यापीठापेक्षा अधिक दाखवण्यात आला, त्याबद्दल व्यक्त करण्यात आलेले आश्चर्य खोटे ठरू नये, इतपत वाईट अवस्था या विद्यापीठाची झाली आहे. माफसूच्या अखत्यारीतील सर्व महाविद्यालयांची अधिमान्यता दीड महिन्यावर आली असून, एकाही महाविद्यालयास नियुक्त सहयोगी प्राचार्य नाही. या विद्यापीठाचे सगळेच संचालक अतिरिक्त कार्यभारावर अाहेत. अशा वेळी उरलेल्या ५० दिवसांत माफसू प्रशासन काय दिवे लावणार, हा खरा प्रश्न आहे. 

माफसूच्या प्रक्षेत्रावर हायटेक डेअरी स्थापन करण्याबाबत दोन वर्षांपूर्वी झालेला निर्णय अजूनही प्रत्यक्षात आलेला नाही. यासाठी उपलब्ध करण्यात आलेली पाच कोटींची तरतूद राज्य शासनाने प्रदान केली की नाही, का विद्यापीठाने हडपली याबाबतचे गौडबंगाल कायम आहे. राज्य शासनाने निर्णय घेतला असताना आणि या विद्यापीठाला जळगाव तसेच अकोला येथे निधी उपलब्ध असताना पशुवैद्यक महाविद्यालये स्थापन करण्यात अपयश आलेले आहे. विशेष म्हणजे अनुदानाचा लोण्याचा गोळा भारतीय कृषी संशोधन परिषदेकडून मिळेल, या खोट्या अपेक्षेने नागपूर, परभणी आणि मुंबई पशुवैद्यक महाविद्यालयांतील प्रवेश क्षमता वाढवून विद्यापीठ प्रशासनाने स्वतःच्या पायावर धोंडा पाडून घेतला आहे. विद्यापीठाची लक्तरे आचार्य पदवी अभ्यासक्रम आणि संशोधनातील निष्कर्ष यामुळे वेशीला टांगली गेली आहेत. राज्यातील दूध उत्पादनवाढीसाठी खुद्द मुख्यमंत्री आणि विदर्भाचे सगळे केंद्रीय मंत्री मोठे प्रयत्न करत असले, तरी त्यांच्याकडे भाकड विद्यापीठ असल्यामुळे दूध विकासाची कास रिकामीच दिसून येते. 

राज्यातील दहा जिल्ह्यांत अमूलच्या सहकार्याने हाती घेण्यात आलेला दूध उत्पादन प्रकल्प तडीस जाण्यासाठी माफसूकडून पशू संवर्धन खात्याशी समन्वय नसल्याचे चित्र स्पष्ट आहे. पशू संवर्धन विभागाने विद्यापीठ सक्षमीकरणासाठी गतवर्षी प्रदान केलेला कोट्यवधींचा निधी आरकेव्हीवाय (राष्ट्रीय कृषी विकास योजना)अंतर्गत अद्याप पडून आहे. या सगळ्या गोष्टींचा अर्थ विद्यापीठ यंत्रणा निर्जीव असल्याचेच स्पष्ट होते. माफसूतील उपलब्ध मानवी संसाधने पळल्याची भूमिका करत असली, तरी ते एकाजागी स्तब्ध असून, केवळ मागचा पडता धावत असल्यामुळे हे विद्यापीठ सुरू असल्याचा आभास पशू पालकांसमोर आहे. माफसूच्या प्राप्त परिस्थितीला या सर्व संदर्भांचा आढावा घेतल्यानंतर राजभवन, मंत्रालय, सचिवालय, आयुक्तालय आणि विद्यापीठाचा डोलारा हे सर्व जबाबदार असून, अशी भाकड गाय वर्षानुवर्षे पोसण्यातून कोणताही फायदा पशुपालकांना होणार नाही, ही काळ्या दगडावरील रेघ आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
जलदगती मार्गाने निर्जलपर्वाकडे...‘‘पाण्याची उपलब्धता कमी होत जाणे हे हवामान बदलाचे...
पुढचं पाऊलप्र बोधन आणि संघर्षाच्या माध्यमातून गेली चौदा...
नोकरशहांच्या दुर्लक्षामुळे जल...राज्यात दुष्काळग्रस्त गावे वाढत असून, जलाशयांची...
ठिबक सिंचनातील आधुनिक तंत्रज्ञान : अरुण...राज्यात लागवडीखालील २२५ लाख हेक्टर क्षेत्रांपैकी...
परंपरागत जल व्यवस्थांचा संपन्न वारसा :...परंपरागत जल व्यवस्थांमधून घेण्याजोग्या आणि आजही...
कोरडवाहूचे जल व्यवस्थापन : चिपळूणकर,...पाण्याचे व्यवस्थापन हे केवळ बागायती पिकांसाठी...
फड पद्धतीमुळे झाला कायापालट : दत्ता...फड या जल व्यवस्थापन पद्धतीचे तंत्र अगदी सोपे आहे...
समन्यायी जल व्यवस्थापनाला पर्याय नाही...लोकशाहीकरण वा पुनर्संजीवक विकास ही फुकाफुकी...
डोळ्यांत अंजन घालणारी नागलीची कहाणी :...योग्य पीकपद्धती विकसित केली नाही तर जल व्यवस्थापन...
जल व्यवस्थापनाची सप्तपदी : नागेश टेकाळेनिसर्गदेवतेने दिलेला जलरूपी प्रसाद आज आपण तिने...
जल व्यवस्थापन हाच कळीचा मुद्दा... :...पर्यावरणातील बदल, दुष्काळ, मातीचे बिघडणारे आरोग्य...
जल व्यवस्थापनासाठी हवी लोकचळवळलक्षावधी हेक्टर जमीन, हजारो टीएमसी पाणी आणि...
चैत्र यात्रेनिमित्त भाविकांनी दुमदुमला...ज्योतिबा डोंगर, जि. कोल्हापूर  : ‘...
विदर्भात वादळी पावसाची शक्यतापुणे : पूर्वमोसमी पावसाच्या सरींमुळे...
‘ॲग्रोवन'चा आज १४वा वर्धापन दिन; जल...पुणे : लाखो शेतकऱ्यांच्या कुटुंबातील घटक बनलेल्या...
यंदा बीटी कापूस बियाणे मुबलक : कृषी...पुणे : राज्याच्या कापूस उत्पादक भागातील...
फलोत्पादन अनुदान अर्जासाठी शेवटचे चार...पुणे : एकात्मिक फलोत्पादन अभियानातून (एमआयडीएच)...
वीज पडून जाणारे जीव वाचवामागील जूनपासून सुरू झालेला नैसर्गिक आपत्तींचा कहर...
जल व्यवस्थापनाच्या रम्य आठवणीजलव्यवस्थापनाचे धडे घेण्यासाठी कुठलेही पुस्तक...
कापूस उत्पादकतेत भारताची पीछेहाटजळगाव ः जगात कापूस लागवडीत पहिल्या क्रमांकावर...