agriculture stories in marathi agrowon agralekh on milk package | Agrowon

अपरिणामकारक उतारा
विजय सुकळकर
गुरुवार, 12 जुलै 2018

दूधदराची कोंडी फोडण्यासाठी शासनाने निर्यात अनुदान उताऱ्याची मात्रा दिली असली, तरी ती फारशी परिमाणकारक ठरणारा नाही.

दुधाचा वाढलेला उत्पादन खर्च आणि मिळणारा कमी दर, यामुळे राज्यातील दूध उत्पादक प्रचंड आर्थिक संकटात आहे. राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय बाजारात दूध भुकटीचे (पावडर) दर कोसळले आहेत. त्याचा परिणाम दूध खरेदीवर होऊन संघ उत्पादकांना कमी दर देत आहेत. थेट दूध उत्पादकांना प्रतिलिटर किमान पाच रुपये अनुदान द्या, शालेय पोषण आहार तसेच आंगणवाडी योजनेत दूध भुकटीचा समावेश करा, दूध भुकटीलाही प्रतिकिलो ५० रुपये अनुदान द्या आदी मागण्यांसाठी वर्षभरापासून दूध उत्पादक रस्त्यावर आहेत. परंतु राज्यातील दूधप्रश्नाबाबत ‘जखम मांडीला, मलम शेंडीला’ अशाच प्रकारे शासन वागत आहे. यावरून संकटाच्या गर्तेतील दुग्ध व्यवसाय वर येणार नाही, असेच चित्र दिसते. सुमारे दोन महिन्यांपूर्वी दूध भुकटी तयार करणाऱ्या सहकारी, खासगी दूध संघांना प्रतिलिटर तीन रुपये अनुदान देण्याचा निर्णय राज्य शासनाने घेतला होता. खरे तर या निर्णयाचा प्रत्यक्ष दूध उत्पादकांशी काहीही संबंध नव्हता. दूध संघांनाही प्रतिकिलो भुकटी बसणारा फटका मोठा असल्याने त्यांच्यासाठी सुद्धा हा निर्णय कुचकामी ठरणारा होता. त्यानंतर आता निर्यातीसाठीच्या दुधाला पाच रुपये, तर भुकटीला दोन महिन्यांकरिता प्रतिकिलो ५० रुपये अनुदान जाहीर करून दूध उत्पादकांच्या तोंडाला पाने पुसण्याचेच काम राज्य शासनाने केले आहे. यावरून दूध उत्पादकांना थेट काहीच द्यायचे नाही, थोडीफार मदत केली तर ती दूध संघ, प्रक्रिया उद्योगालाच करायची, असे शासनाचे धोरणच दिसते. सध्या दूध निर्यात आणि भुकटीला जाहीर केलेल्या अनुदानातून आर्थिक अडचणीतील दूध उत्पादकांच्या हाती काहीही लागणार नाही.

दूध उत्पादकांना थेट अनुदान देण्यासाठी खासगी संघांंकडून संकलित केलेल्या दुधाची, दूधपुरवठा करणाऱ्या शेतकऱ्यांची माहिती आमच्याकडे उपलब्ध नाही, अशी लंगडी सबब शासन पुढे करीत आहे. यात काहीही तथ्य नाही. खासगी दूध संकलनाची माहिती शासनाकडे नसली तरी संबंधित संघाकडे ती असते. अशी माहिती त्यांच्याकडून मागून घेऊन त्याची आपल्या पातळीवर शासन पडताळणी करू शकते. यातून खासगी संघांचे दूध संकलन आणि दूध उत्पादक यांची माहिती शासनाला मिळू शकते. गावनिहाय असलेल्या कृषी सहायक, पशुधन सहायक यांच्याकडूनही खासगी संघांना दूध पुरविणाऱ्या शेतकऱ्यांची माहीती संकलित होऊ शकते. त्यामुळे माहिती नाही म्हणून दूध उत्पादकांना थेट अनुदान देता येत नाही, हा युक्तिवादच चुकीचा आहे. जागतिक बाजारात दूध भुकटीची घटलेली मागणी आणि पडलेले दर यामुळे संघांना ८० ते १०० रुपये प्रतिकिलो तोटा सहन करावा लागत आहे. अशा परिस्थितीमध्ये प्रतिकिलो ५० रुपये अनुदानातून भुकटीच्या निर्यातीला चालना मिळणार नाही. दूध निर्यातीच्या बाबतीत बोलायचे झाले, तर आपली निर्यात अत्यल्प आहे. शेतकऱ्यांच्या पातळीवर तर दुधाची निर्यात होतच नाही. त्यामुळे दूध निर्यातीसाठीच्या अनुदानातूनही फारसे काही साध्य होणार नाही. शासनाच्या विविध विभागांच्या पोषण आहारात दूध आणि भुकटीचा समावेश केल्याची घोषणाही पशुसंवर्धन व दुग्धविकासमंत्री महादेव जानकर यांनी केली अाहे. हा निर्णय तातडीने अंमलात आणला, तर दूध आणि भुकटीला मागणी वाढू शकते. परंतु सध्या यात पुरवठा केला जात असलेल्या मालाच्या ठेकेदारांची लॉबी खूपच स्ट्राँग आहे. ती मोडीत काढीत या निर्णयाची प्रभावी अंमलबजावणी शासनाला करावी लागेल. त्यामुळे दूधप्रश्नांवरचा शासनाचा सध्याचा उताराही फारसा परिणामकारक ठरणारा नाही, एवढेच !

इतर अॅग्रो विशेष
भारतीय लष्कराने घेतला बदला; पुलवामा...जम्मू : पुलवामात सीआरपीएफ जवानांवरील हल्ल्यानंतर...
आदिवासींचं श्रद्धास्थान असलेल्या कचारगड...कचारगड, जि. गोंदिया : मध्य भारतातील सर्व आदिवासी...
मराठवाड्यात दीड महिन्यात ७७...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील शेतकरी आत्महत्यांचे सत्र...
चार वर्षांत संत्रा उत्पादकांची दखलच...नागपूर : कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल असलेल्या आणि...
सांगली जिल्ह्यातील सहा कारखाने...सांगली  ः सहा कारखान्यांनी एकरकमी एफआरपी...
साखरेच्या टेंडरना प्रतिसाद नाही; दर...कोल्हापूर : साखरेच्या विक्री मूल्यात...
कांदा अनुदानाचे ११४ कोटी ‘पणन’ला वर्गसोलापूर : राज्यातील एक लाख ६० हजार शेतकऱ्यांसाठी...
देशातील हळद उत्पादनात वाढीची शक्यतासांगली ः यंदा देशातील महाराष्ट्र वगळता हळद...
किमान तापमानात चढ-उतार शक्य;...पुणे : उत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांचे...
शेतीच्या मूळ दुखण्यावर हवा इलाज येत्या लोकसभा निवडणुकांत...
पोकळ घोषणा, की भक्कम आधार  पंतप्रधान नरेंद्र मोदी नुकतेच...
दुष्काळ निधीच्या याद्यांच्या नावे महसूल...जळगाव ः खानदेशात दुष्काळ निधीसंबंधी जिल्हा...
मराठवाड्याच्या घशाला कोरडऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील पाणीसाठ्यांची...
‘स्वराज्य स्वर्णिम' योजनेद्वारे गड-...पुणे ः ग्रामीण पर्यटनातून रोजगार निर्मितीला...
कार्यकर्त्यांवर दडपशाही करून लाँग मार्च...नगर ः सरकारच्या विश्वासघाताविरोधात २०...
विठ्ठल विठ्ठल गजरी, अवघी दुमदुमली पंढरीपंढरपूर, जि. सोलापूर: माघ वारीसाठी (जया...
महिला सक्षमीकरणाला गती : नरेंद्र मोदी यवतमाळ : यवतमाळसह राज्यात महिला बचत गटांचे...
द्राक्षाला निर्यातीची गोडीमुंबई  ः यंदा देशातील द्राक्ष हंगामावर...
राज्यात थंडी वाढली, निफाड पुन्हा ६...पुणे: वातावरणात झालेल्या बदलामुळे वाढलेले किमान...
देशी गाईंचा दूध व्यवसाय ठरला फायदेशीरगेल्या तीन वर्षांपासून शेतकऱ्यांकडून देशी गाईचे...