Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on mismanagement of agril commodities purchasing in state | Agrowon

शेतमाल खरेदीचा बोजवारा
विजय सुकळकर
बुधवार, 25 ऑक्टोबर 2017
व्यापाऱ्यांच्या मालाची खरेदी टाळण्याबरोबर पारदर्शक व्यवहारासाठी ऑनलाइन नोंदणीद्वारे शेतमाल खरेदीची पद्धत चांगली आहे. मात्र त्यातील काही जाचक नियम, त्रुटी शासनाला दूर कराव्या लागतील.

दसरा-दिवाळीआधी मूग आणि उडदाची विक्री शेतकऱ्यांना हमीभावापेक्षा कमी भावाने करावी लागली. आता दिवाळीनंतर सोयाबीन आणि कापसाचे दर कोसळले आहेत. सोयाबीनचा हमीभाव बोनससह ३०५० रुपये प्रतिक्विंटल अाहे. परंतु चांगल्या प्रतीच्या सोयाबीनला १८०० ते २००० रुपये एवढा कमी दर मिळत आहे. कापसाचा हमीभाव प्रतिक्विंटल ४३३० रुपये असताना ३४०० ते ३६०० रुपये एवढ्या कमी दराने शेतकऱ्यांना कापूस विकावा लागत आहे. या वर्षीचा खरीप हंगाम अंतिम टप्प्यात असून, शेतकऱ्यांना अत्यंत वाईट अनुभव देऊन जातोय.

नैसर्गिक आपत्तीने सर्वच पिकांच्या उत्पादनात ४० ते ६० टक्क्यांपर्यंत घट आढळून येत आहे. पिकांचा एकूण उत्पादन खर्च मागील काही वर्षांत प्रचंड वाढला आहे; मात्र या वर्षी सोयाबीनची काढणी असो की कापूस वेचणी ही कामे मजूरटंचाई आणि मजुरीच्या वाढलेल्या दराने अत्यंत जिकिरीचे ठरताहेत. सोयाबीनच्या काढणी, मळणीला एकरी ४००० रुपयांपर्यंत खर्च येतोय. तर कापसाच्या वेचणीला प्रतिकिलो सहा ते आठ रुपये शेतकऱ्यांना मोजावे लागत आहेत.

धक्कादायक बाब म्हणजे उत्पादनात घट असली, तरी अयोग्य प्रतीचा शेतमाल ठरवून तसेच आवकेत वाढ आणि उठावच नाही म्हणून व्यापाऱ्यांकडून अत्यंत कमी दरात खरेदी चालू आहे. अशा एकंदरीत परिस्थितीमध्ये शासकीय सोयाबीन खरेदी जाचक नियम, निकष, अटींमध्ये अडकली असून, कापूस खरेदी केंद्रांना तर राज्यात अजूनही मुहूर्तच लाभलेला दिसत नाही.

या वर्षी सोयाबीन काढणीच्या हंगामात राज्यात पाऊस होता. त्यामुळे शासनास अपेक्षित एफएक्यू प्रतीचा माल शेतकऱ्यांकडे मिळणे जवळपास अशक्य आहे. खरेदी केंद्रे तसेच बाजार समिती स्तरावर शेतमालाची विक्री करायची म्हटले, तर आधी ऑनलाइन नोंदणी करायची आहे. या नोंदणीकरिता सोयाबीनची पीकपेऱ्यात नोंद असलेला सातबारा, आधार कार्ड आणि बॅंक पासबुकची झेरॉक्स आवश्यक आहे. व्यापाऱ्यांच्या मालाची खरेदी टाळण्याबरोबर पारदर्शक व्यवहार आणि अचूक आकडेवारीसाठी ही पद्धत चांगली आहे. मात्र त्यातील काही जाचक नियम, त्रुटी शासनाला दूर कराव्या लागतील. बहुतांश शेतकऱ्यांच्या सातबारावर सोयाबीनची नोंदच नसल्याने ही अट शेतकऱ्यांना अडचणीची ठरते आहे. विशेष म्हणजे सोयाबीन खरेदी करताना एकरी आठ क्विंटलची अट असल्याने यापेक्षा अधिक उतारा आलेल्या शेतकऱ्यांनी उर्वरित मालाचे करायचे काय, हा प्रश्न आहे.

कापसाच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर पहिल्या-दुसऱ्या वेचणीचा कापूस भिजला असल्याने शेतकरी असा कापूस जास्त वेळ साठवून ठेऊ शकत नाहीत. त्यात कापसाची खरेदी केंद्रे राज्यात अजून सुरूच झालेली नाहीत. सध्या कापसाची ऑनलाइन नोंदणी चालू असून, त्यासाठीपण सोयाबीनसारखीच नियम-अटींची जंत्री आहे. राज्यात कापूस खरेदी केंद्रांना होत असलेल्या विलंबाचा फायदा गुजरातमधील जिनिंग व्यावसायिक, व्यापारी घेत आहेत. संपूर्ण खानदेशचा कापूस गुजरातमध्ये जात आहे. उर्वरित राज्यात खरिपाची उधारी तसेच कापूस वेचणीची मजुरी चुकती करण्यासाठी शेतकऱ्यांना अत्यंत कमी दरात व्यापाऱ्यांना कापूस विकावा लागत आहे.

गुजरातमध्ये सध्या कापसाला हमीभावाच्या जवळपास दर मिळत आहेत. पुढे आवक वाढून दर पडण्याचा अंदाज पाहून तेथील सरकारने हमीभावावर प्रतिक्विंटल ५०० रुपये बोनस जाहीर केला आहे. ही घोषणा आगामी निवडणूक डोळ्यांसमोर ठेऊन केली असल्याची टीका होत असली, तरी त्याचा लाभ तेथील कापूस उत्पादकांना होणार आहे. आपल्या राज्यात तर सोयाबीन आणि कापसाला हमीभावाचाही आधार मिळत नसताना एकरी बोनस जाहीर करावा, नाहीतर हमीभाव आणि चालू भाव यांतील फरक तरी शेतकऱ्यांना द्यावा. असे केले तरच शेतकऱ्यांना दिलासा मिळेल.

इतर अॅग्रो विशेष
मराठवाड्याच्या तहानेवर इस्रायली उपाय!७००-८०० मि.मी पाऊस पडणाऱ्या मराठवाड्यात...
जगणे सुसह्य करण्यासाठी जागे व्हाअखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन शेती,...
‘महामेष’ योजना ३४ जिल्ह्यांत राबविणार...औरंगाबाद : राजे यशवंतराव होळकर महामेष योजना...
शेतीतील यांत्रिकीकरणासाठी हवे शासनाचे...अकोला ः अाजच्या बदलत्या काळात शेती पद्धतीत...
मध्य प्रदेशात गारपीटग्रस्तांना हेक्टरी...नवी दिल्ली ः मध्य प्रदेश राज्यात नुकत्याच...
गारपीटग्रस्तांना भरीव मदतीचा प्रस्ताव...नागपूर ः गारपीटग्रस्तांना सरकारकडून जाहीर करण्यात...
शेतकरी कंपन्यांच्या धान्य खरेदीबाबत...पुणे : हमीभावाने धान्य खरेदीत शेतकरी उत्पादक...
महसूल मंडळातील सरासरी उत्पादकतेनुसार...परभणी : केंद्र शासनाच्या किंमत समर्थन...
गारपीटग्रस्त क्षेत्र तीन लाख हेक्टरमुंबई : राज्यात गेल्या आठवड्यात झालेल्या...
राजधानी दिल्लीत शेती क्षेत्रावर आज...नवी दिल्ली : देशाला नवे कृषी धोरण देण्यासाठी...
‘कापूस ते कापड’पासून आता ‘पिकणे ते...नाशिक : राज्यातील कापसावर प्रक्रिया होऊन...
उन्हाचा चटका जाणवू लागलापुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचा प्रवाह कमी होऊ...
बचत, व्यवसायातून मिळवली आर्थिक सक्षमता गोऱ्हे बु. (ता. हवेली, जि. पुणे) गावामधील...
एकट्या मराठवाड्यातच २ लाख हेक्टरचे...औरंगाबाद : मराठवाड्यात ११ ते १३ फेब्रुवारीदरम्यान...
विश्वासघाताची किंमत मोजावी लागेल ः अजित...नगर : फेकूगिरी, दिशाभूल, फसव्या घोषणा, महागाईचा...
राज्यातील पाच हजार सोसायट्यांचे...खामगाव, जि. बुलडाणा : राज्यात आगामी काळात ५०००...
पुढील चार दिवस हवामान कोरडे राहणारपुणे : राज्यावरील ढगाळ हवामानाचे सावट दूर...
विश्वासघाताची किंमत मोजावी लागेल ः पवारनगर : फेकूगिरी, दिशाभूल, फसव्या घोषणा,...
शेतकरी आत्महत्या हे बाजारकेंद्रित...सयाजीराव गायकवाड साहित्यनगरी (बडोदा, गुजरात) :...
व्यवसायाचे तंत्र शेतीच्या नियोजनात ठरले...नाशिक येथील फॅब्रिकेशनचा व्यवसाय सांभाळून नरेंद्र...