Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on options for bt. | Agrowon

आता पर्याय हवाच
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 24 नोव्हेंबर 2017

अधिक कालावधीच्या संकरित बीटी कापसाखालील क्षेत्र हळूहळू कमी करून कमी कालावधीची बीटीची सरळ वाण, देशी वाण शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून द्यायला हवीत.
 

रसशोषक किडींबरोबर गुलाबी बोंड अळीकरिताही शेतकऱ्यांना फवारण्या कराव्या लागत असल्याने त्यांचा उत्पादन खर्च वाढला आहे. बोलगार्ड-२ कापसाच्या वाणांपासून अपेक्षित उत्पादकताही मिळत नसल्याने कापूस उत्पादक अडचणीत आहे. बीटी कापसाच्या वापराबाबत केंद्र सरकारने मार्गदर्शन करावे, अशी विनंती राज्य शासनाने या हंगामाच्या सुरवातीलाच केली होती. त्यावर केंद्र शासनाने नॉन बीटीचा वापर कटाक्षाने करा, गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव कमी होईल, असा सल्ला राज्याला दिला होता.

महाराष्ट्रासह इतर राज्यांतील कापूस उत्पादकही बीटीवरील किडींच्या वाढत्या प्रादुर्भावाने त्रस्त आहेत. हा विषय संशोधनासंबंधी असताना यावर ‘आयसीएआर’चे मत काय आहे, हे जाणून घेणे गरजेचे होते. या संस्थेनेदेखील बीजी-२ वाणांचा वापर देशात सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. 

बीजी-१ कापसाची वाणं हिरवी, ठिपक्याची आणि शेंदरी अशा तिन्ही बोंडअळ्यांना प्रतिकारक होती. त्यानंतर २००६-०७ मध्ये या तिन्ही बोंडअळ्यांसह लष्करी अळीस प्रतिकारक बीजी-२ ची वाण बाजारात आली. खरे तर बीजी-१ आणि बीजी-२ या दोन्ही प्रकारची वाणं बोंड अळीला प्रतिकारक असताना आणि देशभरात कुठेही कापसावर लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव होत नसताना ही वाणं आपण केवळ स्वीकारलीच नाही; तर त्यांचा प्रसारही झपाट्याने झाला आहे.  

आज कापसाच्या क्षेत्रापैकी ९८ टक्के क्षेत्र बीजी-२ खाली आहे. गंभीर बाब म्हणजे कापसाचे पीक परवडत नसतानाही पर्यायी पिके, पर्यायी कापसाची वाण उपलब्ध नसल्यामुळे शेतकऱ्यांना बीजी-२ चाच वापर करावा लागत आहे. बीटीवर गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव वाढण्यास प्रामुख्याने बियाणे उत्पादक कंपन्या जबाबदार आहेत. बियाण्यात बीटी जनुकांचा योग्य वापर न करण्याबरोबर काही कंपन्या बोगस कापसाचे बियाणे विकून स्वतःची चांदी करून घेत आहेत. बीटी कापसाच्या लागवडीसोबत थोड्या प्रमाणात ‘रेफ्युजी’ (नॉन बीटी) लावणे गरजेचे असताना अनेक कंपन्या बीटीच्या पाकिटामध्ये नॉनबीटी बियाणे देतच नाहीत. काही कंपन्या असे बियाणे देत असल्या तरी त्याचे महत्त्व पटवून देण्यात कृषी विभाग मागे पडला. त्यामुळे कापूस उत्पादकांकडून याबाबत दुर्लक्ष झाले. बोंड अळीला पर्यायी खाद्यच नसल्यामुळे त्यांच्यात बीटी जनुकाबाबत प्रतिकारशक्ती निर्माण होऊन मागील काही वर्षांत कापसावर गुलाबी बोंड अळीचा उद्रेक पाहावयास मिळतो.

देशभरातील कापसाखालील क्षेत्र टिकवून शेतकऱ्यांना हे पीक फायदेशीर ठरण्यासाठी शेतकरी, कृषी विद्यापीठे, बियाणे उत्पादक कंपन्या आणि शासन यांना सामूहिक प्रयत्न करावे लागतील. जीईएसी ने निर्बंध घातल्याप्रमाणे आता नर आणि मादीतही बीटी जनुकांचा निर्धारित प्रमाणात समावेश असणे गरजेचे आहे. केंद्र आणि राज्य शासनाने बीजी-२ ची अशीच वाणं बाजारात येतील हे पाहावे. बीटी कापसाच्या लागवडीमध्ये शेतकऱ्यांनी नॉन बीटीसह पीक फेरपालट, लवकर येणाऱ्या वाणांची निवड, उन्हाळभर बांधावर पऱ्हाट्या न ठेवणे या बाबींचे पालन करायला हवे.

अधिक कालावधीच्या संकरित बीटी कापसाखालील क्षेत्र हळूहळू कमी करून कमी कालावधीची बीटीची सरळ वाणं, देशी वाणं शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून द्यायला हवीत. देशी कापसाची काही नवीन वाणं रसशोषक किडी, बोंड अळीला प्रतिकारक असून, त्यांचा धागाही लांब आहे. अशा वाणांचा प्रसार शेतकऱ्यांमध्ये करून त्याचे प्रगत लागवड तंत्र शेतकऱ्यांना दिले तर मान्यता रद्द न करताही राज्यात, देशात बीजी-२ खालील क्षेत्र कमी होईल. 

इतर अॅग्रो विशेष
चढ्या दराचा फायदा कोणाला?मागील दोन दिवसांपासून सोयाबीनचे दर वाढत आहेत....
अतिखोल भूजलाचा उपसा घातकचपर्यावरणाचा नाश कोणी केला? या एका प्रश्नाला अनेक...
निफाड तालुक्‍यात द्राक्ष काढणीला सुरवातनिफाड, जि. नाशिक  ः तालुक्‍यातील उगाव,...
पशुगणनेकरिता आता महिनाअखेरपर्यंत मुदतनागपूर   ः पशुगणनेसाठी पूरक साहित्याचा...
ट्रायकोकार्ड निर्मिती प्रशिक्षण प्रकल्प...नागपूर ः कृषी विभाग आणि कृषी विद्यापीठातील...
राज्य वित्त आयोगाच्या अध्यक्षांनी जाणून...औरंगाबाद :  राज्य वित्त आयोगाचे अध्यक्ष व्ही...
दराअभावी कांदापट्टा सुन्ननाशिक : कांद्याला अगदी मोड फुटेस्तोवर वाट...
वनशेतीसह आंतरपिके ठरतोय फायद्याचा सौदाशाश्वत उत्पादनासाठी पारंपरिक पिकांसोबत वनशेतीचा...
अर्थसंकल्पीय कृषी कर्ज तरतूदीत १० टक्के...नवी दिल्ली : आगामी २०१९-२०च्या अर्थसंकल्पात शेती...
राज्यात शुक्रवारपासून पावसाचा अंदाजपुणे : वायव्य भारतातील पश्चिमी चक्रावाताची...
औरंगाबाद येथील आंतरराष्ट्रीय सुक्ष्म...औरंगाबाद : औरंगाबाद येथे आयोजित नवव्या...
शेतीपूरक उद्योगातून बचत गट झाले सक्षमचिखली (जि. बुलडाणा) येथील हिरकणी महिला उत्कर्ष...
गोरक्षणासोबतच जपला व्यसनमुक्‍तीचा वसालाठी (ता. मंगरुळपीर, जि. वाशीम) येथील दिलीप बाबा...
अप्रमाणित रोपांमुळे ‘फेल' बागांवर...पुणे : दुष्काळात जीवापाड जपलेल्या बागा अप्रमाणित...
सोयाबीन दराचा आलेख चढताच; लातूरला ३८११...लातूर : येथील उच्चत्तम कृषी उत्पन्न बाजार...
धान उत्पादकांना बोनस कधी?नागपूर : लगतच्या छत्तीसगड राज्याच्या तुलनेत...
उत्तर भारतात थंडी कायमश्रीनगर : जम्मू-काश्‍मीर, पंजाब, हरियाना व हिमाचल...
राज्यात थंडी झाली कमीपुणे : राज्यात अपवाद वगळता सर्वच ठिकाणच्या किमान...
बांधावर फुलवा ‘हिरवं सोनं’ण्याचा अभाव, मजूरटंचाई, मजूर व निविष्ठांचे...
आधुनिक सेवेसोबत ग्राहकांना हवा विश्‍वास संपूर्ण जगात अग्रेसर असलेल्या आधुनिक बॅंकिंग...