agriculture stories in marathi agrowon agralekh on parbhani shakti varietyof jower | Agrowon

‘परभणी शक्ती’ने मिळेल ज्वारीला बळ
विजय सुकळकर
शनिवार, 14 जुलै 2018

राज्याच्या दुर्गम भागात कुपोषणाचे प्रमाण अधिक आहे. अशा वेळी पौष्टिक अशा ‘परभणी शक्ती’ वाणाच्या ज्वारीचा त्यांच्या आहारात वापर वाढला म्हणजे त्यांचे कुपोषण दूर होऊ शकते. 

आपला आहार हा रिजन अन् सिझन स्पेसिफीक असला पाहिजे. म्हणजे आपल्या भागात हंगामनिहाय येणारी अन्नधान्ये, फळे-भाजीपाल्याचेच सेवन आपल्या आहारात असायला हवे; परंतु विविध माध्यमांद्वारे आपण जगाशी जोडले गेलो आहोत, वाहतुकीच्या सोयीसुविधांनी देशातीलच काय परदेशातील फळे-भाजीपाला आपल्याला उपलब्ध होत आहे. पारंपरिक पीकपद्धतीतही मोठा बदल झाल्याने आपला आहार पूर्णपणे बदलला आहे. खरे तर ज्वारीची भाकरी हे आपले मुख्य अन्न. परंतु, तीनही हंगामातील ज्वारीच्या घटलेल्या क्षेत्रामुळे आपल्या ताटातून ज्वारीची भाकरी गायब झाली आहे. पचनास हलक्या ज्वारीची जागा गव्हाच्या पोळीने घेतल्याने आरोग्याच्या समस्या वाढल्या आहेत. ज्वारी पिकापासून अन्नधान्याबरोबर जनावरांना कडबाही उपलब्ध होतो. कडबा कमी झाल्याने शेतकऱ्यांजवळची जनावरे कमी झाली आहेत. परिणामी शेतीला शेणखताचा पुरवठा कमी होऊन उत्पादकता घटत आहे. ज्वारीची संकरीत वाणं कमी कालावधीची अधिक उत्पादनक्षम आहेत. परंतु, परतीच्या पावसात ही ज्वारी सापडली तर दाणे काळे पडतात. अशी ज्वारी ग्राहक घेत नाहीत, त्यामुळे मिळेल त्या भावात विकावी लागते. स्वस्त धान्य दुकानात ज्वारी, गहू, तांदूळ ही धान्ये मिळत असल्याने शेतकरी शेतमजुरांनी पण ज्वारी लागवडीकडे पाठ फिरविली आहे. सुमारे दोन दशकापूर्वी खरिपात २५ ते ३० लाख हेक्टरवरील ज्वारी क्षेत्र ७ ते ८ लाख हेक्टरवर तर रब्बीचे क्षेत्रही ३२ लाख हेक्टरवरून २५ लाख हेक्टरवर आले आहे. अशा परिस्थितीमध्ये वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी आणि इक्रिसॅट हैद्राबाद यांच्या संयुक्त संशोधनापासून ज्वारीचे ‘परभणी शक्ती’ वाण विकसित करण्यात आले आहे. 

प्रचलित वाणांच्या तुलनेत परभणी शक्ती वाण दाणे आणि कडब्याच्या उत्पादनात सरस आहे. या वाणात लोह आणि जस्ताचे प्रमाणही अधिक असून भाकरीची प्रतही चांगली आहे. कीडरोगास कमी बळी पडणारी, स्थानिक हवामानात उत्तम येणारी ही जात आहे. निवड पद्धतीने विकसित केलेल्या या सुधारित वाणाचे उत्पादन खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी हंगामातसुद्धा घेता येते. या वाणाचे बियाणे एकदा विकत आणले की शेतकरी घरचे बियाणे वापरू शकतात. महत्त्वाचे म्हणजे राज्याच्या ग्रामीण, दुर्गम भागात कुपोषणाचे प्रमाण अधिक आहे. अशावेळी पौष्टिक अशा परभणी शक्ती चा त्यांच्या आहारात वापर वाढला म्हणजे त्यांचे कुपोषण दूर होऊ शकते. एकंदरीत राज्यात ज्वारीला लागलेली उतरती कळा या वाणाच्या प्रसारातून दूर होऊ शकते. कृषी विद्यापीठासह कृषी विभागाच्या विस्तार यंत्रणेने या वाणाचा प्रचार राज्यातील शेतकऱ्यांमध्ये खासकरून दुर्गम आदिवासी बहुल भागात करायला हवा. त्यापुढील टप्पा म्हणजे या वाणाचे मोठ्या प्रमाणात बियाणे उत्पादन घेऊन ते शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून द्यायला हवे. परभणी शक्तीच्या बीजोत्पादनाचे कार्यक्रम विद्यापीठ प्रक्षेत्राबरोबर महाबीज आणि शेतकऱ्यांच्या शेतावर पण घ्यायला हवेत. राज्यातील शेतकऱ्यांमध्ये योग्य प्रचार आणि त्यांच्या गरजेनुसार बियाणे उपलब्ध झाले तर ‘परभणी शक्ती’ हा वाण ज्वारीचे लागवड क्षेत्र आणि आहारातील वापराबाबत क्रांती घडवून आणू शकते.

इतर अॅग्रो विशेष
उगवत्या सूर्याच्या देशातील मोहक शेतीह वाई वाहतुकीच्या माध्यमातून एखाद्या राष्ट्राचे...
...तरच वाढेल डाळिंब निर्यातफॉस्फोनिक ॲसिडच्या अंशामुळे (रेसिड्यू) डाळिंबाची...
बुलडाण्यात ३३ टन रेशीम कोष उत्पादनबुलडाणा  : जिल्ह्यातील शेतकरी पारंपरिक...
भारतीय दूध सुरक्षितनवी दिल्ली ः भारतातील दुधाच्या दर्जाबाबात सतत...
राज्यात हुडहुडी वाढली... पुणे : किमान तापमानाचा पारा घसरल्याने राज्यात...
धार्मिक स्थळांनी द्यावा दुष्काळासाठी...नागपूर ः राज्यातील सर्वधर्मीय धार्मिक स्थळांनी...
चारा छावण्यांऐवजी थेट अनुदानाचा विचार ः...मुंबई ः दुष्काळी भागात चारा छावण्यांमध्ये होणारा...
देशी बियाण्यांच्या संवर्धनासाठी रंगणार...पुणे : देशी बियाण्यांचे संवर्धन आणि प्रसारासाठी...
खरेदी न झालेल्या हरभरा, तुरीसाठी...सोलापूर : हमीभाव योजनेतून शेतकऱ्यांनी हरभरा व तूर...
दुष्काळाचे चटके सोसलेले साखरा झाले ‘...लोकसहभाग मिळाला तर कोणत्याही योजना यशस्वी होऊ...
‘जनावरं जगवायची धडपड सुरू हाय’सातारा ः शाळू (रब्बी ज्वारी) केलीय. पण पीक...
परभणी जिल्ह्यात ज्वारीवर अमेरिकन लष्करी...परभणी ः परभणी जिल्ह्यात यंदा प्रथमच रब्बी...
सीड हब म्हणून भारताचा उदयनवी दिल्ली ः आशिया खंडात भारत देश ‘सीड हब’ म्हणून...
ब्राझीलचे साखर उत्पादन निम्मे घटलेनवी दिल्ली ः आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे सतत...
गोंदिया जिल्हा अधीक्षक अधिकारी बऱ्हाटे...गोंदिया ः नगर जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या...
शेतीपंप वीजवापर घोटाळा आयोगाच्या...मुंबई ः महावितरणची प्रचंड वितरण गळती व चोऱ्या...
राज्यात थंडी वाढली; नाशिक ११.५ अंशांवरपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचे प्रवाह दक्षिणेकडे...
संत्रा बागेतील उत्कृष्ठ व्यवस्थापनाचा...किडी-रोग, पाण्याचे अयोग्य व्यवस्थापन आदी...
फॉस्फोनिक रेसिड्यूमुळे डाळिंब निर्यात...पुणे : निर्यातक्षम डाळिंबात युरोपसाठी फॉस्फोनिक...
चिकाटी, प्रयत्नवादातून शून्यातून...उस्मानाबाद जिल्ह्यातील देवसिंगे (तूळ) येथील रमेश...