agriculture stories in marathi agrowon agralekh on pink bollworm possibilities | Agrowon

संकट टाळण्यासाठी...
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 13 जुलै 2018

गुलाबी बोंड अळीचे संकट आपल्या दारात आहे. आत्ताच सर्वांनी योग्य ती खबरदारी घेऊन या संकटाला तेथेच थोपवायला हवे.
 

मागच्या वर्षी वऱ्हाड प्रांत आणि खानदेशामध्ये जुलैच्या दुसऱ्या आठवड्यातच कापसावर गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव दिसून लागला होता. याची दखल घेत ॲग्रोवनने ‘वेळीच ओळखा बोंड अळीचा धोका’ असा अग्रलेख प्रसिद्ध करुन शेतकरी, शास्त्रज्ञ, कृषी विभाग आणि राज्य शासनालासुद्धा सजग केले होते. परंतु हा विषय कुणीही गांभीर्याने घेतला नाही. पुढे त्याचे परिणाम काय झाले, हे सर्वांसमोर आहेत. गेल्या वर्षी राज्यातील बीटी कापसाखालील ८० टक्क्यांहून अधिक क्षेत्रावर गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव होऊन उत्पादनात मोठी घट आढळून आली. त्याहूनही गंभीर बाब म्हणजे कापसावरील कीड नियंत्रणासाठी रासायनिक कीडनाशकांची फवारणी करताना ४० शेतकरी-शेतमजुरांना आपले प्राण गमवावे लागले होते. गेल्या वर्षीच्या गुलाबी बोंड अळीच्या उद्रेकानंतर कृषी विभागाने डिसेंबरनंतर फरदड शेतात ठेऊ नये, कापसाच्या पऱ्हाट्या-पिकांचे अवशेष गोळा करून नष्ट करावे, शेताची खोल नांगरट करावी, या वर्षी पूर्वहंगामी कापूस घेऊ नये, पीक फेरपालट करावी, कमी कालावधीचे बियाणे वापरावे, रेफ्युजी बियाणे लावावे आदींबाबत प्रबोधन केले होते. परंतु ही माहिती सर्वच कापूस उत्पादकांपर्यंत पोचली नाही. पोचली असेल तरी सर्वच कापूस उत्पादकांनी त्याचे तंतोतंत पालन केलेले नाही, हे सत्य आहे. 

चालू हंगामात जिनींगमध्ये लावलेल्या कामगंध सापळ्यात गुलाबी बोंड अळीचे पतंग आढळून येत आहेत. काही शेतकरी पऱ्हाट्या इंधन म्हणून जाळण्यासाठी शेताच्या बांधावर अथवा गावालगतच्या जागेत साठवतात. त्यावर असलेल्या अळीच्या कोशातूनही पतंग बाहेर पडतात. गुलाबी बोंड अळीच्या नर-मादी पतंगांचे मिलन झाल्यावर मादी कापसाच्या फूल, कळ्या, पाते, बोंडांवर अंडी घालते. त्यामुळे गुलाबी बोंड अळीचे संकट आपल्या दारावरच आहे. आत्ताच योग्य ती खबरदारी घेऊन या संकटाला दारातच थोपवायला हवे. नाही तर हे संकट मागच्या वर्षीप्रमाणे विशाल रूप धारण करू शकते.  

राज्यभरातील सर्व कापूस उत्पादकांनी आपल्या शेतात गुलाबी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव होणार नाही, झाला तरी तो फारसा नुकसानकारक ठरणार नाही, याची काळजी घ्यायला हवी. गुलाबी बोंड अळी येऊ नये, यासाठी प्रतिबंधात्मक उपायांबाबत कृषी विभाग, कृषी विद्यापीठांनी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करायला हवे. कापसासह इतरही खरीप पिकांमध्ये कीडरोगांचे सर्वेक्षण करून सनियंत्रण व सल्ला यासाठी क्रॉपसॅप प्रकल्प राबविला गेला. यातील कंत्राटी सर्वेक्षक कीडरोगांच्या सर्वेक्षणाचे काम उत्तम प्रकारे करीत होते. या वर्षी कृषी विभागाने अशा सर्वेक्षकांना हटवून ते काम कृषी सहायकांपासून ते अधिकाऱ्यांपर्यंत दिले आहे. कृषी विभागाच्या कर्मचाऱ्यांची काम करण्याची पद्धत सर्वांना माहीत आहे. त्यामुळे कीडरोग सर्वेक्षणाचा बट्ट्याबोळ वाजणार असेच दिसते. दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे शेतकऱ्यांना केवळ कामगंध, प्रकाश सापळे लावा, निंबोळी अर्काची फवारणी करा, अशा उपाययोजना सांगून भागणार नाही. तर हे साहित्य त्यांना उपलब्ध करून द्यावे लागेल. तसेच कामगंध, प्रकाश सापळे कुठे, कसे लावायचे, त्यातील ल्यूर कधी, कसा बदलायचा, त्यात किती पतंग आढळले म्हणजे फवारणी करायची, निंबोळी अर्क फवारणीचे प्रमाण काय, रासायनिक कीडनाशके कधी, कोणती, कशी फवारायची याचे संपूर्ण मार्गदर्शन प्रात्यक्षिकांद्वारे शेतकऱ्यांना व्हायला हवे. असे झाले तरच गुलाबी बोंड अळी या वर्षी नुकसानकारक ठरणार नाही.

इतर अॅग्रो विशेष
पेरूसाठी अतिघन लागवड पद्धत उपयुक्तपेरू हे फळझाड व्यापारीदृष्ट्या फार महत्त्वाचे...
ऊस ‘एफआरपी’त २०० रुपये वाढनवी दिल्ली ः ऊस उत्पादकांना दिलासा देण्यासाठी ‘...
स्वाभिमानीचा आज ‘चक्का जाम’पुणे: दुधासाठी शेतकऱ्यांना थेट पाच रुपये अनुदान...
पावसाचा जोर आेसरलापुणे : राज्यात सुरू असलेल्या पावसाचा जोर बुधवारी...
शेतमालाच्या रस्ते, जहाज वाहतुकीसाठी...पुणे ः शेतमालाला देशांतर्गत बाजारपेठ उपलब्ध...
राज्यात निर्यातक्षम केळीचा तुटवडाजळगाव ः राज्यात निर्यातक्षम केळीचा तुटवडा निर्माण...
हमीभाववाढीने २०० अब्ज रुपयांचा भारनवी दिल्ली : केंद्र सरकारने खरिपातील १४ पिकांच्या...
अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी...नवी दिल्ली : संसदेचे पावसाळी अधिवेशन सुरू...
संत गाडगेबाबांचा भक्त करतोय गावोगावी...संतविचार तसेच लोककला यांच्या माध्यमातूनही...
एकात्मिक शेतीचा गाडा कुठे अडला?पावसाच्या पाण्यावरील जिरायती शेती, शेतीपूरक...
बळी ः अफवांचे अन्‌ अनास्थेचेहीधुळे जिल्ह्यातील साक्री तालुक्‍यात राईनपाडा...
मराठवाड्यात २१ टक्‍केच कर्जवाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांत...
बोंड अळी, तुडतुड्यामुळे नुकसानग्रस्त...नागपूर : बोंड अळीच्या प्रादुर्भावामुळे...
दुध आंदोलनाची धग कायमपुणे : दुधाला प्रतिलिटर पाच रुपये दरवाढ...
दूध प्रश्नावर दिल्लीत विविध उपायांची...नवी दिल्ली/पुणे  ः दूध दरप्रश्‍नी ताेडगा...
जानकरांशी वाद घालणाऱ्या शेतकऱ्याचा...नगर ः दुधासह शेतीमालाला दर मिळावा यासाठी सरकार...
पावसामुळे १७ हजार हेक्टरवरील पिकांचे...पुणे: राज्याच्या काही भागात संततधार सुरू...
नद्या- नाले तुडुंब, धरणे ‘आेव्हरफ्लो’पुणे : राज्यात सुरू असलेल्या दमदार पावसामुळे...
वैविध्यतेने नटलेली १३ एकरांवरील...लातूर जिल्ह्यातील अजनसोंडा (बु.) (ता. चाकूर)...
वीस गुंठ्यांत ‘एक्साॅटीक' भाजीपाला...जालना जिल्ह्यातील साष्टे पिंपळगाव येथील...