Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on poor administration | Agrowon

सुस्त प्रशासन, स्वस्थ शासन
विजय सुकळकर
गुरुवार, 14 डिसेंबर 2017
विषबाधेने मृत शेतकऱ्यांचा राज्यातील वाढलेला आकडा आणि स्थानिक प्रशासनाचे या बाबीकडे दुर्लक्ष, यातून राज्याच्या एकंदरीत कारभारावरच प्रश्नचिन्ह उपस्थित होते.

राज्यात बीटी कापूस व सोयाबीन पिकांवर कीटकनाशकांची फवारणी करताना तब्बल ५१ शेतकरी, शेतमजुरांचा मृत्यू झाला असल्याची लेखी कबुली कृषिमंत्री पांडुरंग फुंडकर यांनी विधान परिषदेत दिली. आत्तापर्यंत केवळ कापसावर फवारणी करताना मृत्यू पावलेल्या एकट्या यवतमाळ जिल्ह्यातील २२ शेतकरी, शेतमजुरांचीच माहिती पुढे आली होती. त्यातही सुरवातीला या मृत्यूस शेतकरीच कारणीभूत आहेत, असे सांगण्यापर्यंत संबंधित सर्वांचीच मजल गेली होती. त्यानंतर विशेष तपासणी पथकाने राज्य सरकारला सादर केलेल्या अहवालात शेतकऱ्यांचे मृत्यू विषबाधेनेच झाल्याचा स्पष्ट खुलासा केला; आणि यावरील तर्क वितर्कांना पूर्णविराम मिळाला. कापूस आणि सोयाबीनवर फवारणी करताना झालेल्या मृत्यूचा (५१) हा सरकारी आकडा आहे. त्यामुळे प्रत्यक्ष मृत्यू पावलेल्या शेतकऱ्यांची आणि विषबाधितांची संख्या यापेक्षा कितीतरी अधिक असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. गंभीर बाब म्हणजे कीटकनाशकांच्या विषबाधेने शेतकरी मरत असताना स्थानिक प्रशासन मात्र झोपेत होते. त्यांनी शासनाला याबाबतची माहितीदेखील कळविण्याची तसदी घेतली नाही. विषबाधेने मृत शेतकऱ्यांचा राज्यातील वाढलेला आकडा आणि स्थानिक प्रशासनाचे या बाबीकडे दुर्लक्ष, यातून राज्याच्या एकंदरीत कारभारावरच प्रश्नचिन्ह उपस्थित होते.
एखादी आपत्ती कोसळली असताना शासन-प्रशासनाने युद्ध पातळीवर काम करून त्याच्या झळा संबंधितांना कमीत कमी कशा बसतील, हे पाहणे अपेक्षित असते. त्याकरिता या दोहोंमध्ये समन्वय असावा लागतो. राज्यात फडणवीस सरकार सत्तेत आल्यापासून शासन-प्रशासनाने जणू एक-दुसऱ्यांपासून फारकत घेतली की काय, असे वाटू लागले आहे. या सरकारच्या मंत्रिमंडळात अनुभव नसणारे अनेक मंत्री असून, त्यांचा प्रशासनावर काहीही वचक नाही. उलट विषबाधेच्या मृत्यूंची माहिती लपवून, तर कधी वेगवेगळे आकडे सादर करून अनेक विभागांचे प्रशासकीय अधिकारी सरकारलाच ‘मिस लीड’ करीत आहेत. कृषिमंत्री यातील दोषी कंपन्या, विक्रेते यांवर कारवाई करून मृत शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांना दोन लाख रुपयांच्या विमा संरक्षणाचा लाभ देणार असल्याचे सांगतात. परंतु राज्य शासनाची कारवाई कशी असते, याबाबत वेगळे सांगायची गरज नाही. अन् शासनाने कितीही मदत केली तर शेतकऱ्यांचे गेलेले जीव परत येणार नाहीत.
विषबाधा प्रकरणात एका शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्याबरोबर गावपातळीवर काम करणाऱ्या अनेक विभागांपैकी एका विभागाने जरी सरकारला कळविले असते, त्यावर शासनाची तत्काळ कारवाई होऊन पुढील जीवितहानी टाळता आली असती. परंतु विषबाधेने शेतकऱ्यांचा मृत्यूबाबतचा अहवाल क्षेत्रीय अधिकाऱ्यांनी वरिष्ठांना अजूनही सादर केलेला नाही. यवतमाळ जिल्ह्यातील १६ गटविकास अधिकाऱ्यांना कारणे दाखवा नोटिसा बजावण्यात आल्या असताना, त्यापैकी केवळ तीन अधिकाऱ्यांनी खुलासा सादर केला आहे. यावरून प्रशासनाचा निष्काळजीपणा आपल्या लक्षात यायला हवा. स्थानिक पातळीवरील यंत्रणा राज्य शासनाला जुमानत नसेल, तर ही बाब दुर्दैवी म्हणावी लागेल. राज्यकर्त्यांनी प्रशासनासोबत समन्वय वाढवून प्रसंगी दबाव टाकून गंभीर प्रकरणांना वेळीच कसा आळा बसेल, हे पाहावे.

इतर अॅग्रो विशेष
दुष्काळ निधीच्या याद्यांच्या नावे महसूल...जळगाव ः खानदेशात दुष्काळ निधीसंबंधी जिल्हा...
मराठवाड्याच्या घशाला कोरडऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील पाणीसाठ्यांची...
‘स्वराज्य स्वर्णिम' योजनेद्वारे गड-...पुणे ः ग्रामीण पर्यटनातून रोजगार निर्मितीला...
कार्यकर्त्यांवर दडपशाही करून लाँग मार्च...नगर ः सरकारच्या विश्वासघाताविरोधात २०...
विठ्ठल विठ्ठल गजरी, अवघी दुमदुमली पंढरीपंढरपूर, जि. सोलापूर: माघ वारीसाठी (जया...
महिला सक्षमीकरणाला गती : नरेंद्र मोदी यवतमाळ : यवतमाळसह राज्यात महिला बचत गटांचे...
द्राक्षाला निर्यातीची गोडीमुंबई  ः यंदा देशातील द्राक्ष हंगामावर...
राज्यात थंडी वाढली, निफाड पुन्हा ६...पुणे: वातावरणात झालेल्या बदलामुळे वाढलेले किमान...
देशी गाईंचा दूध व्यवसाय ठरला फायदेशीरगेल्या तीन वर्षांपासून शेतकऱ्यांकडून देशी गाईचे...
'उगम' करतेय शेती, पर्यावरण अन्‌...गेल्या बावीस वर्षांपासून शाश्वत ग्रामीण...
दहशतवादी आणि त्यांच्या पाठिराख्यांना...पांढरकवडा : आपल्या लष्कराबद्दल आपल्याला गर्व आहे...
शेतीतूनच होते औद्योगिक विकासाची पायाभरणीची नमधील कम्युनिस्ट पक्षाच्या राज्यकर्त्यांनी...
कसा टळेल मानव-वन्यप्राणी संघर्ष? अलीकडे वन्यप्राण्यांकडून शेतपिकांचे होणारे नुकसान...
'मंडळात एकच छावणी'च्या निकषात बदल नगर  : दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यात...
पंधरा एकरांत उत्कृष्ठ हरभरा नंदुरबार जिल्ह्यातील ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा)...
विविध प्रयोगांमधून वाढवले उत्पन्नाचे...यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा येथील महेश व दीपक या...
परभणीतील शेतकऱ्यांचे कोल्हापुरात आंदोलनकोल्हापूर ः परभणी जिल्ह्यातील नुकसानग्रस्त...
किमान विक्री मूल्यवाढीने साखर उद्योगात...कोल्हापूर : साखरेचे किमान विक्री मूल्य २९००...
जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।।जन्मोजन्मी दास । व्हावे हेचि माझी आस ।। पंढरीचा...
शहीद जवानांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी...तासगाव, जि. सांगली ः छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ....