agriculture stories in marathi agrowon agralekh on rain | Agrowon

चिंब झाली रान माती...
विजय सुकळकर
सोमवार, 16 जुलै 2018

मागील तीन वर्षांपासून राज्यात समाधानकारक पाऊस पडूनही खरीप पिकांचे अपेक्षित उत्पादन शेतकऱ्यांना मिळत नाही, याची दखल सर्वांनी घ्यायला हवी.

कमी पाऊसमानानंतर उद्भवणारी पाणीटंचाई आणि दुष्काळी परिस्थितीत सर्वाधिक हालअपेष्टा शेतकऱ्यांना सोसाव्या लागतात. पिण्याच्या पाण्यासाठी कराव्या लागणाऱ्या भटकंतीपासून शेतातील उभे पीक वाळताना त्यास वाचविण्यासाठी शेतकऱ्यांची चाललेली धडपड, हे सर्व आठवले तर अंगावर काटा येतो. त्यामुळेच 
नको देऊ सोनं नाणं, नको देऊ हिरे मोती
लई पडू दे पाऊस,    चिंब कर रान माती 
अशी प्रार्थना बळिराजा करीत असतो. बळिराजाची ही प्रार्थना वरुणराजापर्यंत पोचलेली दिसते. त्यामुळे या वर्षी आत्तापर्यंत तरी राज्यात सर्वदूर (अपवाद काही भाग) चांगला पाऊस पडला आहे. येत्या दोन दिवसांत पावसाचा जोर वाढण्याचा अंदाज असून अजून आठवडाभर कुठे जोरदार, मध्यम तर कुठे हलक्या पावसाच्या सरींची शक्यता आहे. मृग नक्षत्राच्या मुहूर्तावर राज्यात पावसाने लावलेल्या हजेरीनंतर पेरणीस सुरवात झाली होती. आठवडाभराच्या उघडिपीने पेरण्या खोळंबल्या होत्या. परंतु त्यानंतर अधूनमधून होणाऱ्या वृष्टीने बहुतांश भागातील पेरण्या उरकल्या आहेत. सध्या मराठवाडा, विदर्भ, खानदेश, दक्षिण महाराष्ट्र या भागातील कापूस, सोयाबीन, मूग, उडीद, मका, ज्वारी आदी पिके वाढीच्या अवस्थेत असून, त्यासाठी सध्याचा पाऊस चांगला आहे. या भागांमध्ये नदी, नाल्याचे पाणी पात्राबाहेर पडून काही ठिकाणी पिकांचे नुकसान झाले आहे, तर सखल भागात पाणी साचून पिके पिवळी पडत आहेत. असे असले तरी मराठवाडा, नाशिक, नगरचा दुष्काळी पट्टा कोल्हापूरचा पूर्व भाग आणि पूर्व विदर्भात अजूनही पाऊस कमी असून पेरणीसाठी दमदार पावसाच्या प्रतीक्षेत शेतकरी आहेत. 

ज्या भागात पावसाअभावी पेरण्या लांबलेल्या आहेत, जिथे समाधानकारक पाऊस झाल्यावर तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने त्या उरकून घ्यायला हव्यात. सखल भागातील शेतात साचलेले पावसाचे पाणी चर काढून बाहेर काढायला हवे. सततच्या पावसाने पिकाची वाढ खुंटलेल्या शेतात वाफसा आल्याबरोबर आंतरमशागतीची कामे उरकून घ्यायला हवीत. सततचा पाऊस आणि ढगाळ वातावरण कीड-रोगास पोषक असते. अशा वेळी तज्ज्ञाच्या सल्ल्याने कीड-रोगासाठी प्रतिबंधात्मक आणि नियंत्रणात्मक उपाय योजना शेतकऱ्यांनी हाती घ्यायला हव्यात. मागील तीन वर्षांमध्ये राज्यात समाधानकारक पाऊस पडूनही खरीप पिकांचे अपेक्षित उत्पादन शेतकऱ्यांना मिळत नाही. यामागची नेमकी कारणे काय आहेत, हे कृषी विभाग, कृषी विद्यापीठे, कृषी विज्ञान केंद्रे यातील तज्ज्ञांनी शोधून त्यावरील उपायांबाबत शेतकऱ्यांना प्रबोधन करायला हवे. पाणलोट क्षेत्रात चांगला पाऊस पडत असल्याने मुळा, गिरणा, येलदरी अशी काही धरणे सोडली तर राज्यातील उर्वरित धरणांमध्ये गतवर्षीच्या तुलनेत पाणीसाठ्यात वाढ झालेली आहे. पावसाळा अजून अडीच महिने बाकी आहे. या काळात चांगला पाऊस झाला, तर राज्यातील बहुतांश धरणे भरतील, हे चित्र काहीसे आश्वासक आहे. असे असले तरी उपलब्ध पाणी वापरायचे कसे, हे आपल्याला माहीत नाही. शेतकरी त्याच्याजवळील जलसाठ्यातील (विहीर, बोअरवेल, शेततळे) पाणी खरीप-रब्बी-उन्हाळी हंगामासाठी वेळेवर वापरून त्याचा अपेक्षित लाभ पदरात पाडून घेतो. परंतु धरणात साठलेले पाणी वेळेवर न सोडणे, सोडले तरी कालवे, चाऱ्या, पाटचाऱ्या यांची देखभाल दुरुस्ती नसल्याने गळतीद्वारे बहुतांश पाणी वायाच जाते. हे टाळले तरच अडविलेल्या, साठविलेल्या पाण्याचा फायदा शेतकऱ्यांना होईल.

इतर अॅग्रो विशेष
वृक्ष होऊन जगू यामागील आठवड्यात असाच एक मुलाखतीचा सुंदर, कार्यक्रम...
एकत्र या, निर्यात वाढेलकेंद्रात मोदी सरकार सत्तेत आल्यापासून शेतमाल...
राज्यात कांदा उत्पादकांचा आक्रोश... पुणे ः राज्यातील विविध बाजार समित्यांमध्ये...
रोजगाराच्या शोधात गेलेल्या १२ जणांचा...महागाव, जि. यवतमाळ : कापूस वेचणीसाठी गेलेल्या...
देशभरात ४१४ लाख हेक्टरवर रब्बी पेरणी नवी दिल्ली ः देशात अनेक ठिकाणी दुष्काळी...
संत्रा बाग छाटणी सयंत्र ठरतेय केवळ...नागपूर ः शेतकऱ्यांना पूरक तंत्रज्ञान देण्यात...
होय... सरकीपासून चॉकलेट, कुकीज नागपूर : सरकीपासून ढेप आणि तेल मिळते ही झाली...
पीकपद्धतीनूसार बहुविध यंत्रांचा...हंगामी व वार्षिक नगदी पिके व फळपिके अशा बहुविध...
विदर्भात गारपिटीचा अंदाजपुणे : पूर्वेकडून वाहत असलेल्या उष्ण वाऱ्यांमुळे...
गाळपेर क्षेत्रातून उपलब्ध होणार ३४ लाख...पुणे ः राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीच्या...
कपाळावर कंकू नसेल; पण मनगटात ताकद आहे...शेतकरी मोर्चाच्या बॅनरपासून ते पहिल्या रांगेत...
जिवापाड जपलेल्या बागा आता जगवाव्यात कशा?नगर ः पाणी उपलब्ध नसल्याने फळबागा अडचणीत आल्या...
भातपीक करते शेतातून वाहणाऱ्या पाण्याचे...सध्या पाण्याच्या प्रवाहातून येणाऱ्या घटकांमुळे...
'फरदड'मुक्तीसाठी राज्यात २१ हजार...पुणे : राज्यात कपाशीचे उत्पादन घेणाऱ्या २१ हजार...
बोगस मिश्रखत विक्री प्रकरणी कंपनीमालक,...पुणे : शेतकऱ्यांना बोगस मिश्रखताचा पुरवठा...
शेडनेट, पॉलिहाउससाठी एक एकरापर्यंत...पुणे : हरितगृह, पॉलिहाउसला मागणी वाढत असल्याने...
दुष्काळ सहनशील १८ ऊस वाणांची चाचणीनवी दिल्ली ः महाराष्ट्रासाठी कमी पाण्यावर...
कर्जमाफीचे सतरा हजार कोटी शेतकऱ्यांच्या...मुंबई : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
विदर्भात पावसाचा अंदाजपुणे: मध्य महाराष्ट्रात असलेल्या द्रोणीय...
सोलापूरच्या शेतकऱ्याची सांगलीत...सांगली : डाळिंब घ्या... डाळिंब, शंभर रुपयाला चार...