agriculture stories in marathi agrowon agralekh on red gram purchase by govt | Agrowon

तुरीचे वास्तव
रमेश जाधव
बुधवार, 13 जून 2018

राज्यात शिल्लक तूर खरेदीपोटी दिले जाणारे अनुदान आणि विक्रमी खरेदी या दोन्ही बाबतींत अतिरंजित दावे केले जात आहेत. जमिनीवरचे वास्तव तपासून पाहिले तर खरे चित्र लक्षात येईल. 

राज्यात हमीभावाने खरेदीसाठी नोंदणी केलेल्या परंतु खरेदीअभावी शिल्लक असलेल्या तुरीला प्रतिक्विंटल एक हजार रुपये अनुदान देण्याच्या निर्णयाचे सरकारस्तरावरून जोरदार मार्केटिंग आणि जाहिरातबाजी सुरू आहे. तसेच फडणवीस सरकारच्या कार्यकाळात झालेली तूर खरेदी ही स्वातंत्र्यानंतर झालेली सर्वाधिक खरेदी असल्याचा दावाही जोरकसपणे केला जात आहे. तूर खरेदीचे अनुदान आणि विक्रमी खरेदी या दोन्हीबाबतीत अतिरंजित दावे आणि जमिनीवरचे वास्तव यांचा ताळा घेण्याची आवश्यकता आहे. तरच खरे चित्र समोर येईल आणि डाळींचा गुंता सोडविण्यासाठी योग्य दिशा व रणनीती शोधणे शक्य होईल. 

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी शिल्लक तूर खरेदीपोटी हजार रुपयांचे अनुदान जाहीर केले खरे परंतु त्यासंबंधीच्या सरकारी निर्णयात दोन हेक्टर आणि २० क्विंटल या निकषांची पाचर मारून ठेवली आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या तोंडाला पाने पुसली जाणार आहेत. राज्यात हमीभावाने तुरीच्या सरकारी खरेदीची मुदत १५ मे रोजी संपली. नोंदणी केलेल्या चार लाख शेतकऱ्यांपैकी सुमारे पावणे दोन लाख शेतकऱ्यांची तूर खरेदी शिल्लक आहे. त्या शेतकऱ्यांना सरसकट हजार रुपये अनुदान मिळेल, असे चित्र मुख्यमंत्र्यांच्या घोषणेमुळे निर्माण झाले होते. परंतु, दोन हेक्टरच्या मर्यादेत आणि २० क्विंटल तुरीसाठीच अनुदान मिळणार आहे. बाजारभाव आणि हमीभाव यातील फरक प्रतिक्विंटल ११५० ते १३५० रुपयांच्या घरात जातो. याचा अर्थ हमीभाव न मिळाल्याने राज्यातील शेतकऱ्यांचे एकूण सरासरी ७५८ ते ८९० कोटी रुपयांचे नुकसान अपेक्षित आहे. परंतु सरकारी निर्णयातील अटींमुळे सरकारला भरपाईपोटी फक्त २६० कोटी रुपयांचे अनुदान द्यावे लागेल. सरकारने शब्दांचा खेळ केल्यामुळे तूर उत्पादकांचे हसे झाले, ही बाब यातून स्पष्ट होते. दुसरा मुद्दा आहे तो विक्रमी खरेदीचा. गेल्या दोन हंगामांत झाले तेवढे तुरीचे विक्रमी उत्पादन याआधी कधीच झाले नव्हते. तसेच हमीभावाच्या तुलनेत तुरीच्या दरात एवढी घसरण कधीच झालेली नव्हती. त्यामुळे या आधी एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर तूर खरेदीची वेळच कधी ओढवली नव्हती. मुळात यंदा सरकारने एकूण तूर उत्पादनापैकी केवळ ३३ टक्के तूर खरेदी केली. यंदा ४.४६ लाख टन तूर खरेदीचे उद्दीष्ट ठेवले होते. परंतु प्रत्यक्षात उद्दीष्टाच्या तुलनेत केवळ ७२.६ टक्के तूर खरेदी करणे शक्य झाले. विक्रमी खरेदीचा दावा करताना या वस्तुस्थितीकडे मुद्दाम डोळेझाक केली जाते.

या पार्श्वभूमीवर तूर आणि इतर कडधान्य उत्पादक शेतकऱ्यांना किमान तीन ते पाच वर्षे चांगला भाव मिळण्याची हमी देणारे धोरण आखणे, कार्यक्षम सरकारी खरेदीसाठी गोदामे व इतर पायाभूत सुविधांची जय्यत तयारी करणे आणि शालेय पोषण आहार व इतर तत्सम योजनांमध्ये कडधान्यांचा समावेश करणे या तीन आघाड्यांवर राज्य सरकारने कंबर कसून काम करण्याची गरज आहे. त्याऐवजी खोट्या प्रचाराचा ढोल जोरजोरात वाजवण्याचा `शॉर्टकट` अवलंबला तर दीर्घकालीन नुकसान होईल. तोट्याच्या गर्तेत सापडलेल्या शेतकऱ्यांचा कडधान्यांकडील ओढा कमी होईल. त्यामुळे डाळींच्या तुटवड्याचे आणि किमती आभाळाला भिडण्याचे दुष्टचक्र पुन्हा सुरू होईल, याचे भान हरपू देता कामा नये.

इतर अॅग्रो विशेष
नाशिकच्या धरणांत अवघा ४५ टक्के जलसाठानाशिक : यंदा कमी झालेल्या पावसामुळे धरणातील...
शेतीसह शिक्षणाबाबतही जागरूक सावखेडाखुर्दसावखेडा खुर्द (ता. जि. जळगाव) या बागायती...
वाहतूक शुल्कासाठी प्रमाणपत्राची अट नको...पुणे : निर्यातीचा कोटा पूर्ण करणाऱ्या साखर...
राष्ट्रीय जल पुरस्कारांत महाराष्ट्र...मुंबई : राज्यातील जलयुक्त शिवार अभियानमध्ये...
बांबू उद्योगात भारताला स्वयंपूर्ण...मुंबई: कागद, कागदाचा लगदा, वस्त्र या विविध...
लाँग मार्च पोलिसांनी रोखला; आज कूच...नाशिक: मागील वर्षी मार्च महिन्यात अखिल भारतीय...
चटका वाढल्याने उन्हाळ्याची चाहूलपुणे : राज्यातील थंडी कमी होऊन उन्हाचा चटका...
निविष्ठांबाबत शासन कठोर: चंद्रकांत...पुणे : राज्यातील शेतकऱ्यांना खते, बियाणे,...
हमीभावाने कापूस खरेदीत केंद्राचा हात...जळगाव ः कापूस बाजारात हवी तशी तेजी नसल्याचे...
मराठवाड्यातील भूजल रसातळालाऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील भूजलाची पातळी झपाट्याने...
आर्थिक स्थैर्याचे अनुकरणीय मॉडेलराज्यातील शेतीमधील समस्यांची यादी केली तर ती खूप...
पॉलिहाउस शेडनेट नायकांची करुण कथाउच्च तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतीत भरघोस नफा...
पाणी व्यवस्थापनासाठी सूक्ष्मजीवांचा...पाणी व्यवस्थापन म्हटले, की आपल्या डोळ्यासमोर ठिबक...
शिवरायांच्या आदर्शावर राज्य कारभार सुरू...पुणे : ‘‘छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या...
वनक्षेत्राने वेढलेल्या भागामध्ये...कृषी क्षेत्रानजीक वनक्षेत्र असलेल्या परिसरामध्ये...
चारा छावण्या लांबणीवरमुंबई: राज्यात दुष्काळ तीव्र होत चालला असला...
विदर्भात वादळी पावसाची शक्यतापुणे  : राज्याच्या किमान तापमानात वाढ होत...
खरीप पीकविमा परतावाप्रश्नी उच्च...परभणी: परभणी जिल्ह्यात २०१७ च्या खरिपातील...
शेतकरी आठवडे बाजारातून विस्तारताहेत...संत शिरोमणी श्री सावता माळी शेतकरी आठवडी...
मार्केटच्या अभ्यासातून गुलाब शेतीत...निमगाव (ता. राहाता) येथील हर्षल प्रभात पाटील या...