Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on tur purchesing this year | Agrowon

तूरपुराण, यंदाही गाजणार!
विजय सुकळकर
गुरुवार, 25 जानेवारी 2018

शासकीय खरेदी केंद्रावरील एमएसपीने शेतमालाची खरेदी हे शेतकऱ्यांसाठी मृगजळच असते, असा आजवरचा सोयाबीन, कापसासह तुरीबाबतचा अनुभव आहे.

मागील खरिपातील जिरायती शेतीतील शेवटचे पीक तूर आता 
 बाजारात येण्यास सुरवात झाली आहे. या पिकालादेखील किमान आधारभूत किमतीचा (एमएसपी) आधार मिळताना दिसत नाही. खरिपातील सर्वांत आधी येणाऱ्या मुगापासून एमएसपीपेक्षा कमी भाव मिळण्याचे सत्र सर्वांत शेवटी येणाऱ्या तूर पिकापर्यंत चालू आहे. तुरीला बोनससह ५४५० रुपये प्रतिक्विंटल एमएसपी असताना यापेक्षा हजार, दीड हजार रुपये कमी दराने तुरीची खरेदी चालू आहे. तुरीच्या हंगामाची ही सुरवात असल्याने बाजारात आवक कमी आहे, तरी दर मात्र एमएसपीपेक्षा कमी मिळत आहेत. पुढे तुरीची आवक वाढल्यास दर अजून पडण्याची शक्यता आहे. दरम्यान केंद्र शासनाच्या वतीने यंदाही राज्यात एमएसपीने तुरीची खरेदी केली जाईल, असे शासनाने जाहीर केले आहे.

राज्याला सुमारे साडेचार लाख टन तूर खरेदीचे निर्देशही केंद्राने दिले आहेत. तूर उत्पादनातील अग्रक्रमावर असलेल्या महाराष्ट्रात सुमारे २० लाख टन उत्पादनाचा अंदाज असताना, शासन खरेदीचा आकडा फारच कमी म्हणावा लागेल. राज्यात ३८ लाख टनांवर सोयाबीनचे उत्पादन होत असताना, केंद्र शासनाने केवळ एक लाख टन सोयाबीनला एमएसपीने खरेदीस मंजुरी दिली होती. यामुळे सोयाबीनचे दर एमएसपीच्या वर राहतील, असा दावाही केंद्रीय कृषिमंत्री राधामोहनसिंह यांनी केला होता. मात्र सोयाबीनला प्रतिक्विंटल ३०५० रुपये एमएसपी असताना हंगाम संपेपर्यंत २५०० ते २८०० रुपयेच दर मिळाला. तुरीचेही असेच होणार, असे संकेत सध्यातरी मिळत आहेत. 

गेल्या वर्षी राज्यात विक्रमी तुरीचे उत्पादन (२०.३६ लाख टन) झाले होते. शासनाने तुरीचा दाणा न दाणा खरेदी करू, असे जाहीरही केले होते; परंतु केवळ साडेसहा लाख टन तुरीची खरेदी करतानाच शासनाची उडालेली त्रेधा आणि शेतकऱ्यांचे झालेले हाल जगजाहीर आहेत. मात्र, यातून शासनाने काहीही धडा घेतलेला दिसत नाही. या वर्षीची शासनाची एमएसपीने तूर खरेदी नोंदणीतच अडकलेली दिसते आहे. गंभीर बाब म्हणजे शासकीय खरेदी केंद्रांवरील एमएसपीने शेतमालाची खरेदी हे शेतकऱ्यांसाठी मृगजळच असते, असा आजवरचा सोयाबीन, कापसासह तुरीबाबतचा अनुभव आहे. खरेदी केंद्रावर केंद्र शासनाने निश्चित केलेल्या मापदंडात बहुतांश शेतकऱ्यांचा शेतमाल बसतच नाही. त्यात पुन्हा ऑनलाइन नोंद करून माल नेण्यासाठी एसएमएसची वाट पाहा, माल विक्रीसाठी कागदपत्रांची जंत्री या सर्व भानगडीमध्ये शेतकरी पडत नाही. परिणामी खरेदी केंद्रांवर अपेक्षित शेतमालाची खरेदी होत नाही, हेही सत्य आहे.

बारदाण्याच्या तुडवड्यामुळे मागील हंगामात तूर खरेदी रखडली होती. ते संकट या वर्षीसुद्धा कायम आहे. शासनाचे ऑनलाइन अनुदान वाटप असो की शेतमाल खरेदी, या संकल्पना आणि योजनादेखील चांगल्या आहेत. ऑनलाइन प्रक्रियेने पारदर्शकता येऊन अनेक गैरप्रकारांना आळा बसतो; परंतु त्यासाठी मागील अनुभवातून शिकत अंमलबजावणीमध्ये सुधारणा अपेक्षित आहेत. त्या होताना दिसत नाहीत; आणि मग ‘येरे माझ्या मागल्या’ अशी शासनाची अवस्था होते. या वर्षी खरेदी केंद्रांवर तूर खरेदी अजूनही चालू झाली नसून केवळ नोंदणीसाठी आवाहन केले जात आहे. परंतु ही प्रक्रिया सुलभ, शेतकरीभिमुख केली नाही तर गाजावाजा करूनही त्याचा फारसा फायदा शेतकऱ्यांना होणार नाही.

इतर अॅग्रो विशेष
लातूरच्या अडत बाजारात २१४७ कोटींची...लातूर : जिल्ह्यात सतत दोन वर्ष पडलेला पाऊस,...
जळगावात बुधवारी जमीन सुपीकतेविषयी...जळगाव  ः शेतीचे ज्ञान, तंत्रज्ञान, बाजारातील...
विकास यात्रेत प्रत्येक भारतीयाचे योगदान...नवी दिल्ली ः चार वर्षांपूर्वी भारतात बदल...
मॉन्सून आज अरबी समुद्रातपुणे ः मॉन्सून शुक्रवारी (ता. २५) अंदमानात दाखल...
विदर्भात उष्णतेची लाट; चंद्रपूर ४६.३...पुणे ः विदर्भात उष्णतेची लाट टिकून राहण्याबरोबरच...
कृषी तंत्रनिकेतन अभ्यासक्रम सुरू ठेवणार...पुणे ः तीन वर्षांचा कृषी तंत्रनिकेतनचा अभ्यासक्रम...
‘अॅग्रोस्को’मध्ये १५६ शिफारशींना मंजुरीदापोली, जि. रत्नागिरी : राज्यातील चारही कृषी...
कृषी शिक्षण घेताना दुग्ध व्यवसायाचा...सातारा जिल्ह्यातील जांभगाव येथील नीता शंकर जांभळे...
‘दिलासा`ने दिली शाश्वत ग्रामविकासाची...औरंगाबाद येथील दिलासा जनविकास प्रतिष्ठान ही...
मोदी सरकार पास की नापास? बघा रिपोर्ट...मोदी सरकारचा चार वर्षांचा प्रवास, पुढच्या...
भारत शेतीमध्ये जागतिक महासत्ता :...बारामती ः भारत हा शेतीच्या बाबतीत जगातील महासत्ता...
माॅन्सून अंदमानात; मंगळवारपर्यंत केरळातपुणे : नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून) बंगालच्या...
जॉईंट अॅग्रेस्को : ‘कृषी’च्या मंथनाकडे...दापोली, जि. रत्नागिरी : शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या...
मध्य महाराष्ट्रात पावसाचा अंदाजपुणे ः पावसाला पोषक हवामान असल्याने कोकण,...
गोष्ट अश्‍वमेधाच्या डिजिटल घोड्यांचीनरेंद्र मोदी देशाच्या राजकारणात उतरले तेच मुळी...
छत्तीसगडच्या शेतकऱ्यांना सीताफळाने...सीताफळ शेतीत देशात अाघाडीवर महाराष्ट्राची भुरळ...
चला आटपाडीला देशी शेळी, माडग्याळी मेंढी...आटपाडी (जि. सांगली) येथील अोढा पात्रात दर शनिवारी...
विशेष संपादकीय : देशाच्या 'फिटनेस'चे...नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय जनता...
मोदी सरकार चार वर्ष : अपेक्षा...गेल्या चार वर्षांत नरेंद्र मोदी सरकारला अनेक चढ-...
विवेकबुद्धी, स्वयंप्रेरणाच बनली धूसरमोदी सरकारच्या काळात हिंदुत्व आणि नरम हिंदुत्व...