Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on tur purchesing this year | Agrowon

तूरपुराण, यंदाही गाजणार!
विजय सुकळकर
गुरुवार, 25 जानेवारी 2018

शासकीय खरेदी केंद्रावरील एमएसपीने शेतमालाची खरेदी हे शेतकऱ्यांसाठी मृगजळच असते, असा आजवरचा सोयाबीन, कापसासह तुरीबाबतचा अनुभव आहे.

मागील खरिपातील जिरायती शेतीतील शेवटचे पीक तूर आता 
 बाजारात येण्यास सुरवात झाली आहे. या पिकालादेखील किमान आधारभूत किमतीचा (एमएसपी) आधार मिळताना दिसत नाही. खरिपातील सर्वांत आधी येणाऱ्या मुगापासून एमएसपीपेक्षा कमी भाव मिळण्याचे सत्र सर्वांत शेवटी येणाऱ्या तूर पिकापर्यंत चालू आहे. तुरीला बोनससह ५४५० रुपये प्रतिक्विंटल एमएसपी असताना यापेक्षा हजार, दीड हजार रुपये कमी दराने तुरीची खरेदी चालू आहे. तुरीच्या हंगामाची ही सुरवात असल्याने बाजारात आवक कमी आहे, तरी दर मात्र एमएसपीपेक्षा कमी मिळत आहेत. पुढे तुरीची आवक वाढल्यास दर अजून पडण्याची शक्यता आहे. दरम्यान केंद्र शासनाच्या वतीने यंदाही राज्यात एमएसपीने तुरीची खरेदी केली जाईल, असे शासनाने जाहीर केले आहे.

राज्याला सुमारे साडेचार लाख टन तूर खरेदीचे निर्देशही केंद्राने दिले आहेत. तूर उत्पादनातील अग्रक्रमावर असलेल्या महाराष्ट्रात सुमारे २० लाख टन उत्पादनाचा अंदाज असताना, शासन खरेदीचा आकडा फारच कमी म्हणावा लागेल. राज्यात ३८ लाख टनांवर सोयाबीनचे उत्पादन होत असताना, केंद्र शासनाने केवळ एक लाख टन सोयाबीनला एमएसपीने खरेदीस मंजुरी दिली होती. यामुळे सोयाबीनचे दर एमएसपीच्या वर राहतील, असा दावाही केंद्रीय कृषिमंत्री राधामोहनसिंह यांनी केला होता. मात्र सोयाबीनला प्रतिक्विंटल ३०५० रुपये एमएसपी असताना हंगाम संपेपर्यंत २५०० ते २८०० रुपयेच दर मिळाला. तुरीचेही असेच होणार, असे संकेत सध्यातरी मिळत आहेत. 

गेल्या वर्षी राज्यात विक्रमी तुरीचे उत्पादन (२०.३६ लाख टन) झाले होते. शासनाने तुरीचा दाणा न दाणा खरेदी करू, असे जाहीरही केले होते; परंतु केवळ साडेसहा लाख टन तुरीची खरेदी करतानाच शासनाची उडालेली त्रेधा आणि शेतकऱ्यांचे झालेले हाल जगजाहीर आहेत. मात्र, यातून शासनाने काहीही धडा घेतलेला दिसत नाही. या वर्षीची शासनाची एमएसपीने तूर खरेदी नोंदणीतच अडकलेली दिसते आहे. गंभीर बाब म्हणजे शासकीय खरेदी केंद्रांवरील एमएसपीने शेतमालाची खरेदी हे शेतकऱ्यांसाठी मृगजळच असते, असा आजवरचा सोयाबीन, कापसासह तुरीबाबतचा अनुभव आहे. खरेदी केंद्रावर केंद्र शासनाने निश्चित केलेल्या मापदंडात बहुतांश शेतकऱ्यांचा शेतमाल बसतच नाही. त्यात पुन्हा ऑनलाइन नोंद करून माल नेण्यासाठी एसएमएसची वाट पाहा, माल विक्रीसाठी कागदपत्रांची जंत्री या सर्व भानगडीमध्ये शेतकरी पडत नाही. परिणामी खरेदी केंद्रांवर अपेक्षित शेतमालाची खरेदी होत नाही, हेही सत्य आहे.

बारदाण्याच्या तुडवड्यामुळे मागील हंगामात तूर खरेदी रखडली होती. ते संकट या वर्षीसुद्धा कायम आहे. शासनाचे ऑनलाइन अनुदान वाटप असो की शेतमाल खरेदी, या संकल्पना आणि योजनादेखील चांगल्या आहेत. ऑनलाइन प्रक्रियेने पारदर्शकता येऊन अनेक गैरप्रकारांना आळा बसतो; परंतु त्यासाठी मागील अनुभवातून शिकत अंमलबजावणीमध्ये सुधारणा अपेक्षित आहेत. त्या होताना दिसत नाहीत; आणि मग ‘येरे माझ्या मागल्या’ अशी शासनाची अवस्था होते. या वर्षी खरेदी केंद्रांवर तूर खरेदी अजूनही चालू झाली नसून केवळ नोंदणीसाठी आवाहन केले जात आहे. परंतु ही प्रक्रिया सुलभ, शेतकरीभिमुख केली नाही तर गाजावाजा करूनही त्याचा फारसा फायदा शेतकऱ्यांना होणार नाही.

इतर अॅग्रो विशेष
'सकाळ'चे दिवाळी अंक अॅमेझॉनवर !पुणे : क्लिकवर चालणाऱया आजच्या जगात दिवाळी अंकही...
संपूर्ण देशातून मॉन्सून परतलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) रविवारी (ता...
डॉ. हद्दाड आणि डाॅ. नॅबार्रो यांना २०१८...पुणे : जगभरातील कुपोषित माता आणि बालकांना...
हुमणीग्रस्त ऊसक्षेत्र चार लाख हेक्टरवरपुणे ः राज्यात दुष्काळामुळे त्रस्त झालेल्या...
पाणीटंचाईने संत्राबागांची होरपळअमरावती ः विदर्भाचा कॅलिफोर्निया अशी ओळख असलेल्या...
उन्हाचा चटका वाढलापुणे : राज्यात पावसाने उघडीप दिल्यानंतर कमाल...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
‘सह्याद्री’ च्या शिवारात हवामान अाधारित...अत्याधुनिक संगणकीय, उपग्रह व डिजिटल या प्रणाली...
द्राक्षपट्ट्याला दुष्काळाचे ग्रहणसांगली ः गेल्यावर्षीपेक्षा यंदा पाऊस कमी झालाय......
पर्यावरण संवर्धन, ग्राम पर्यटनाला चालनापर्यावरण संवर्धन, अभ्यासाच्या बरोबरीने ‘मलबार...
पीक नियोजन, पशुपालनातून शेती केली...चांदखेड (ता. मावळ, जि. पुणे) येथील रूपाली नितीन...
पीक वृद्धीकारक कंपन्या कारवाईमुळे...पुणे: कृषी विभागाकडून अलीकडेच पीक वृद्धीकारके (...
ऊसतोड कामगारांसाठी सामाजिक सुरक्षा...मुंबई  : केंद्र शासनाच्या असंघटित कामगार...
गुलाबी बोंड अळी नुकसानभरपाईस...पुणे : गुलाबी बोंड अळीमुळे नुकसान झालेल्या दहा...
राज्यात कोरड्या हवामानाचा अंदाजपुणे : कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आठवडाभर सुरू...
दूध खरेदी अनुदानाचा तिढा सुटता सुटेनामुंबई : दूध खरेदी अनुदानाचा गुंता काही केल्या...
सेक्‍सेल सिमेन तंत्राने रेडीचा जन्मभिलवडी, जि. सांगली :  येथील चितळे आणि जिनस...
परभणी, राहुरी कृषी विद्यापीठांना पाच...परभणी ः भारतीय कृषी संशोधन परिषदअंतर्गत कृषी...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात हलक्या ते मध्यम...पुणे : पावसाला पोषक हवामान झाल्याने आठवड्याच्या...
‘आरएसएफ’च्या मूळ सूत्रात घोडचूकपुणे: शेतकऱ्यांना हक्काचा ऊसदर मिळवून देणाऱ्या...