Agriculture stories in Marathi, agrowon special story of Mohan Jagtap, Valti, Dist. Buldana | Agrowon

शेतीतील ‘जादू’
गोपाल हागे
शनिवार, 23 डिसेंबर 2017

अॅग्रोवन विदर्भाचा स्मार्ट शेतकरी अॅवॉर्ड   
मोहन तेजराव जगताप, वळती, जि. बुलडाणा
-----------------------------------------------------------

अॅग्रोवन विदर्भाचा स्मार्ट शेतकरी अॅवॉर्ड   
मोहन तेजराव जगताप, वळती, जि. बुलडाणा
-----------------------------------------------------------
मोहन जगताप यांनी वळती (ता. चिखली, जि. बुलडाणा) शिवारात विविध फळपिके आणि कोरडवाहू पिकांमध्ये अभिनव प्रयोग केले. त्यातून शेतीचे सगळे चित्रच पालटून टाकले. या पीकपद्धतीला देशी गायींचे संगोपन, शेततळे, शेडनेट, रोपवाटिका यांची जोड दिली आहे. आपल्या शेताला ‘जादू’ असे नाव देऊन प्रगतीचा मार्ग धरला आहे.

मोहन जगताप यांनी बंधूच्या मदतीने आपल्या शिवारात अक्षरशः `जादू` घडवून आणली आहे. त्यांनी आपल्या शेताचं नावच (jagtap agriculture development unit (jadu) असं ठेवलं आहे. विविध फळपिकांची शेती आणि कोरडवाहू पिकांमध्ये अभिनव प्रयोग यातून त्यांनी सगळं चित्रच पालटून टाकलं. या पीकपद्धतीला देशी गायींचे संगोपन, शेततळे, शेडनेटहाऊस, रोपवाटिका यांची जोड दिली. त्यातून निसर्गपूरक आणि नफ्याच्या शेतीचं उत्कृष्ट मॉडेल आकाराला आलं अाहे. परंपरागत शेतीला नवतंत्राची जोड देण्याचा त्यांचा ध्यास आहे.

मोहन जगताप यांनी राज्याच्या विविध भागांतील शेती प्रयोगांना भेटी दिल्या. त्यातून प्रेरणा घेत धाडसी पाऊल टाकले. आणि सघन लागवड पद्धतीने फळबागा उभ्या केल्या. सीताफळ, केसर आंबा, पेरू या फळपिकांमध्ये त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केलीय. त्यांचं एकेक सीताफळ ३०० ते ५०० ग्रॅम वजनाचं आहे. फळांची स्वतः विक्री करत असल्याने दर चांगला मिळतो. अाता ते सीताफळापासून गर काढण्याकडेही वळाले अाहेत. केसर आंब्याचं प्रतिझाड सरासरी १५ ते २० किलो उत्पादन मिळतं. फळं नैसर्गिकरीत्या पिकवतात आणि स्वतः विक्री करतात. पेरूमध्ये वैशिष्ट्यपूर्ण छाटणी तंत्राचा वापर करून प्रतिझाड १५ ते २० किलोपर्यंत उत्पादन मिळवतात. याशिवाय कागदी लिंबू, ॲपल बोर, ड्रॅगनफ्रुट, शेवगा लागवडीचे प्रयोग सुरू आहेत. फळपिकांबरोबरच सोयाबीन, तूर, हरभरा या कोरडवाहू पिकांमध्ये जगताप यांनी विविध प्रयोग केले आहेत. त्यामुळे या पिकांचा उतारा वाढला आहे.

जगताप यांनी स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती लक्षात घेऊन अनुरूप अशी पीकपद्धती निवडली. उपलब्ध साधनसामुग्रीचा ते कसोशीने उपयोग करतात. शेतीत सतत नव-नवीन प्रयोग करण्यात त्यांचा हातखंडा आहे. शेतमालाचा उत्तम दर्जा राखून त्याची थेट विक्री करण्याचा त्यांचा प्रयोग यशस्वी ठरलाय. जगताप यांच्या शेतीला भेट देण्यासाठी राज्यभरातून शेतकरी येत असतात. त्यातले अनेक शेतकरी या `जादू`चे अनुकरण करत  आहेत.

जादू`चे उपक्रम

  • देशी गायींचे संगोपन ः
    जगतापांकडे सध्या पाच गायी व तीन वासरे अाहेत. या गायींपासून मिळणारे शेण बायोगॅस तसेच शेतीसाठी वापरले जाते. या गायींच्या चाऱ्यासाठी १५ गुंठे क्षेत्रावर चाऱ्याची लागवड केली अाहे.
  •  अाधुनिक बायोगॅस युनिट ः
    स्वयंपाकासाठी लागणाऱ्या गॅसची गरज यातून भागवली जाते. शिवाय निघणाऱ्या स्लरीचा फळबागांना सेंद्रिय खत म्हणून उपयोग होतो.  
  •  बायोडायनॅमिक खत ः
    पिकांचे अवशेष, गाईच्या खाद्यातील राहलेला भूसा, शेणकाला यात बायोडायनॅमिक मदर कल्चर मिसळून कमी कालावधीमध्ये खत तयार होते.
  •  शेण व गोमूत्रापासून विविध उत्पादने ः देशी गायींचे शेण व गोमूत्र हे गुणकारी समजले जाते. त्यापासून साबण, दंतमंजन, फिनाईल, फेसपॅक, धूपबत्ती व मालिश तेल इत्यादी उत्पादने तयार करण्याचे प्रशिक्षण जगताप यांनी घेतले आहे.

शेततळे  
जगताप यांना शेती करताना सर्वांत मोठी अडचण पाण्याची येते. त्यावर मार्ग काढण्यासाठी त्यांनी २००९ मध्ये २५ बाय २० मीटर अाकाराचे शेततळे घेतले. त्यात पॉलिथीनचे अस्तरीकरण केले अाहे. त्यातून बाष्पीभवन झाल्यानंतरही सुमारे १० ते १२ लाख लिटर पाणी मिळते. संरक्षित अोलिताची सोय झाली.

 

 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
कोकण, दक्षिण- मध्य महाराष्ट्रात आज... पुणे : पश्‍चिम मध्य प्रदेश, मध्य महाराष्ट्र आणि...
जपानमधील शहरी शेतीजपान हे हजारो बेटांपासून तयार झालेले एक विकसित...
कुठे दिलासा, कुठे चिंताराज्यातील शेतकरी परतीच्या पावसाची वाट पाहून थकला...
नाशिक जिल्ह्यातील काही भागाला अवकाळी...नाशिक : नाशिक जिल्ह्यातील अनेक भागात सोमवारी...
सांगलीत वादळी पावसाने द्राक्षबागांचे...सांगली ः द्राक्षाला दर चांगले मिळतील म्हणून लवकर...
अॅग्रोवन सरपंच महापरिषद शनिवारपासून...पुणे  : कृषी, ग्रामविकास आणि जलसंधारण...
अवकाळी पावसाचा पुन्हा तडाखापुणे  ः दक्षिण महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्र,...
दुष्काळग्रस्तांना मदत, आरक्षणावरून...मुंबई   ः मराठा, मुस्लिम आणि धनगर आरक्षण...
गोड धाटाच्या ज्वारीपासून इथेनॉल नव्हे,...सध्या पेट्रोलसाठी पर्याय म्हणून इथेनॉल...
पिकते तिथेच करा प्रक्रियाहरितक्रांतीच्या काळात देशात साधनसंपत्ती विपुल...
कापूस गाठींचे देशांतर्गत उत्पादन घटणारजळगाव ः कापूस हंगामाच्या दुसऱ्या टप्प्यात...
दुष्काळप्रश्नी विरोधकांचा राज्य सरकारवर...मुंबई : दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांना तातडीने मदत...
वादळी पावसाचा दणकापुणे : कोल्हापूर, सातारा, सांगली जिल्ह्यांत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आजही पावसाची...पुणे : पावसाला पोषक हवामान असल्याने राज्यात...
पुरवणी मागण्या : दुष्काळग्रस्तांच्या...मुंबई : हिवाळी अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी...
राज्यातील ७४ पाणलोट क्षेत्रांमध्ये अधिक...पुणे  : यंदा कमी पाऊस झाल्याने भूजल...
आयटी क्षेत्रातील नोकरीपेक्षा हिरव्या...शेतीतील विविध संकटांमुळे युवक शेती सोडून नोकरी,...
नवे काश्मीर घडवणारे ‘बसेरा- ए- तबस्सुम'अधिक कदम या कोसेगव्हाण (ता. श्रीगोंदा, जि. नगर)...
पर्यायी चाऱ्यासाठी काटे विरहित निवडूंगमुरमाड, कुरण जमिनी, वालुकामय जमिनी तसेच शेती बांध...
ऊसतोडणीचे काम थांबवले शेतीतून नवी उमेद...शिरूर कासार (जि. बीड) या दुष्काळी तालुक्‍यातील...