Agriculture stories in Marathi, cattle raring advisory , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

पशूपालन सल्ला
प्रा. अजय गवळी
रविवार, 29 ऑक्टोबर 2017

कालवडीचे वजन २२५ ते २५० किलोच्या जवळपास असता ती माजावर येते. देशी जनावरांपेक्षा संकरित व परदेशी जातीची वासरे अतिशय झपाट्याने वाढतात. त्यांना देण्यात येणारा आहार हा वाढीचा व उत्तम प्रकारचा हवा. स्थानिक/देशी जातीच्या वासरांची वाढ झपाट्याने होत नसल्यामुळे वयात येण्यासाठी त्यांना संकरित व परदेशी वासारांपेक्षा दुप्पट वेळ लागतो.
जनावरांची वाढ मुख्यत्वे आनुवंशिकता व आहार यावर अवलंबून असते. तीन महिन्यांच्या आत गाय व म्हैस माजावर यायला हवी अशी अपेक्षा असते, परंतु विताना झालेला त्रास व झीज, एकंदरीत जनावरांची तब्येत यांवर ते अवलंबून असते. जनावर हे माजावर आल्यानंतर गाभण राहणे आवश्यक असते.

कालवडीचे वजन २२५ ते २५० किलोच्या जवळपास असता ती माजावर येते. देशी जनावरांपेक्षा संकरित व परदेशी जातीची वासरे अतिशय झपाट्याने वाढतात. त्यांना देण्यात येणारा आहार हा वाढीचा व उत्तम प्रकारचा हवा. स्थानिक/देशी जातीच्या वासरांची वाढ झपाट्याने होत नसल्यामुळे वयात येण्यासाठी त्यांना संकरित व परदेशी वासारांपेक्षा दुप्पट वेळ लागतो.
जनावरांची वाढ मुख्यत्वे आनुवंशिकता व आहार यावर अवलंबून असते. तीन महिन्यांच्या आत गाय व म्हैस माजावर यायला हवी अशी अपेक्षा असते, परंतु विताना झालेला त्रास व झीज, एकंदरीत जनावरांची तब्येत यांवर ते अवलंबून असते. जनावर हे माजावर आल्यानंतर गाभण राहणे आवश्यक असते.

जनावरातील माजाचे ऋतुचक्र : 
गाय, म्हैस एकदा माजावर आली असे दिसता तिला भरविले नाही किंवा ती गाभण राहिली नाही तर पुन्हा २१ दिवसांनी माजावर येते. माजावर आल्यानंतर १२ ते २४ तासांच्या वेळेत कृत्रिम रेतन पद्धतीचा अवलंब करून जनावर भरविल्यास गाभण राहण्याचे प्रमाण ७० टक्क्यांपर्यंत असते.
काळच्या वेळी माजावर आल्यास सायंकाळी व दुसऱ्या दिवशी सकाळी भरवावे. जर सायंकाळी माजावर आले असता दुसऱ्या दिवशी सकाळी किंवा दुपारी भरवावे. जर गाई, म्हशीचा एक माज ओळखण्यात असक्षम ठरल्यास भाकडकाळ हा पुढील २१ दिवसांनी लांबतो. मग तेवढ्या दिवसांचा पालन पोषणाचा खर्च अधिक वाढतो. वासरांची संख्या कमी मिळते.

जनावरांतील माजाबद्दलच्या काही महत्त्वाच्या बाबी : 

  • काही जनावरे माजावर असताना सुद्धा काही बाह्यरूपी लक्षणे दाखवीत नाहीत. अशा अप्रत्यक्ष माजाला मुक्त माज किंवा व्यक्त न होणारा माज असे म्हणतात 
  • साधारणतः रात्री ८ ते पहाटे ५ पर्यंत जनावर माजावर येण्याचे प्रमाण जास्त असते.
  • संकरित गायी, म्हशींच्या काही जातींमध्ये तिसऱ्या ते चौथ्या दिवशी थोडा रक्तस्राव बाहेर येतो. ३ ते ५ टक्के  काही गाभण गायीसुद्धा माज दाखवितात.
  • ४० ते ४५ टक्के गायी माजावर नियमितपणे येतात, १० ते १५ टक्के माजावरच येत नाहीत 
  • जनावर नियमित माजावर येण्यासाठीचांगला, सकस आहार, उत्तम पोषण आणि देखभालाची आवश्यकता  असते.
  • नसबंदी केलेल्या वळूच्या साह्यानेही माज ओळखणे सोपे जाते.
  • कृत्रिम रेतन योग्य वेळीच करावे किंवा नैसर्गिक पद्धतीने योग्य वेळी वळू दाखवावा.
  • २ ते ३ वेळा जनावर माजावर येऊन सुद्धा गाय व म्हैस गाभण राहत नाही असे निदर्शनास आल्यास लैंगिक तपासणी व योग्य तो उपचार पशुवैद्यकीयांकडून करून घ्यावा.

संपर्क : प्रा. अजय गवळी, ८००७४४१७०२
(सहायक प्राध्यापक, पशुजैवतंत्रज्ञान विभाग, के. के..वाघ कृषी जैवतंत्रज्ञान महाविद्यालय, नाशिक)

इतर अॅग्रो विशेष
राज्यात महायुतीची त्सुनामी...मुंबई  ः सतराव्या लोकसभेच्या निवडणुकीत देशभर...
चंदन लागवडचंदन मध्यम उंच आणि परोपजीवी प्रजाती आहे....
हुमणीच्या प्रौढ भुंगे­ऱ्यांचा सामुदायिक...गेल्या काही वर्षांत राज्यामध्ये हुमणी अळीचा...
संरक्षित शेतीतून आर्वीतील शेतकऱ्यांची...वाढती पाणीटंचाई आणि  बदलत्या हवामानामुळे...
उन्हाचा चटका ‘ताप’दायकपुणे : सूर्य चांगलाच तळपल्याने उन्हाचा चटका...
राजू शेट्टींच्या पराभवाने शेतकरी...कोल्हापूर ः शेतीविषयक विविध प्रश्‍नांबाबत देश...
मोदीच आजच्या महाविजयाचे महानायक : अमित...नवी दिल्ली : देशभरात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या...
पुन्हा मोदी लाट, काँग्रेस भुईसपाट नवी दिल्ली ः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या...
ये नया हिंदुस्थान है' : पंतप्रधानआज देशातील नागरिकांनी आम्हाला कौल दिला. मी...
जलदारिद्र्य निर्देशांकातही आपली पिछाडीचएखाद्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे मूल्यमापन करणार...
पांढऱ्या सोन्याची काळी कहाणीजागतिक पातळीवर कापसाखाली असलेल्या क्षेत्राच्या एक...
...आवाज कुणाचा? लोकसभा २०१९चा आज निकालनवी दिल्ली : संपूर्ण जगाचे लक्ष लागून असलेल्या...
कृषी विद्यापीठांना नकोय शिक्षण परिषदेचे...नागपूर : भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने तयार...
कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात...पुणे : उन्हाचा चटका वाढल्याने राज्यातील...
राज्यात कृत्रिम पावसाची तयारी सुरूमुंबई : राज्यातील यंदाच्या भीषण दुष्काळाची...
जमिनीच्या आरोग्य कार्डाची उपयुक्तताभारतातील प्रत्येक शेतकऱ्याला त्याच्या जमिनीचे...
संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे जाणून करा...विविध संत्रा बागांमध्ये उन्हाळ्यात आणि पावसाळा...
सोलापूर : ओसाड रानं अन्‌ जनावरांची पोटं...सोलापूर ः टॅंकरच्या पाण्यासाठी गावोगावी...
कान्हूरपठार, करंदी परिसरात वादळी वा-...टाकळी ढोकेश्वर, जि. नगर  ः पारनेर...
वर्धा : रोजगारासाठी स्थलांतरामुळे गावं...वर्धा : शेतीपूरक दुग्ध व्यवसायाच्या माध्यमातून...