Agriculture stories in Marathi, control of tobacco streak virus in cotton, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

कपाशीवरील टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस रोगाचे नियंत्रण
डॉ. शैलेश गावंडे,  डॉ. दीपक नगराळे,  डॉ. नंदिनी गोकटे-नरखेडकर
सोमवार, 2 ऑक्टोबर 2017

सध्या कपाशीवर फूलकिड्यांचा प्रादुर्भाव जास्त दिसून येत आहे. फूलकिडीमुळे टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा अत्यंत नुकसानकारक विषाणूजन्य रोगही कपाशीवर संक्रमित होतो. त्यामुळे या रोगाचे एकात्मिक रोगव्यवस्थापन पद्धतीने नियंत्रण करावे.

टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा रोग प्रामुख्याने दक्षिण भारतात आढळतो. परंतु, काही वर्षांपासून मध्य भारतातही त्याचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. त्याच्या नियंत्रणासाठी त्याच्या लक्षणांचा अभ्यास करून उपाययोजना कराव्यात. 

सध्या कपाशीवर फूलकिड्यांचा प्रादुर्भाव जास्त दिसून येत आहे. फूलकिडीमुळे टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा अत्यंत नुकसानकारक विषाणूजन्य रोगही कपाशीवर संक्रमित होतो. त्यामुळे या रोगाचे एकात्मिक रोगव्यवस्थापन पद्धतीने नियंत्रण करावे.

टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा रोग प्रामुख्याने दक्षिण भारतात आढळतो. परंतु, काही वर्षांपासून मध्य भारतातही त्याचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. त्याच्या नियंत्रणासाठी त्याच्या लक्षणांचा अभ्यास करून उपाययोजना कराव्यात. 

रोगाची प्रमुख लक्षणे : 
रोगाचा प्रसार हा फूलकिड्यांमार्फत होतो. प्रादुर्भावामुळे कपाशीच्या कोवळ्या पानांच्या कडा सुकून जातात. जांभळट व तांबड्या रंगाच्या दिसतात व झाडाची वाढ खुंटते. रोगाची तीव्रता प्रामुख्याने गाजरगवताच्या पराग कणांचा संसर्ग, त्याची संख्या, फुलकिड्यांचे प्रमाण व त्यांची झाडांवरील हालचाल या गोष्टींवर अवलंबून असते. महाराष्ट्रामध्ये हा रोग प्रामुख्याने ऑगस्ट ते नोव्हेंबर या दरम्यान आढळून येतो. 

एकात्मिक नियंत्रण व्यवस्थापन : 

  • पिकातील रोगग्रस्त काडीकचरा गोळा करून शेताबाहेर त्याची विल्हेवाट लावावी.
  • शेताभोवतीच्या गाजरगवताचे नियंत्रण करावे. कारण गाजरगवताच्या संक्रमित परागकणांमुळे फूलकिड्यांमार्फत या रोगाचा कपाशीमध्ये प्रसार होतो.
  • रोगाला बळी पडणाऱ्या दुसऱ्या पिकांची पाहणी करून ती नष्ट करावीत.
  • रोगाचा वाहक असलेल्या फूलकिड्यांच्या नियंत्रणासाठी कीटकनाशकांची फवारणी करावी. 
    फवारणी प्रतिलिटर पाणी बुप्रोफेझीन (२५ टक्के एस.सी.) १.२ ग्रॅम किंवा फ्लोनिकामीड (५० टक्के डब्लू.जी.) ०.४ ग्रॅम किंवा थायामेथोक्‍झाम (२५ टक्के डब्लू.जी.) ०.२ ग्रॅम 

संपर्क : डॉ. शैलेश गावंडे,  ०७१०३ - २७५५३८
(पीक संरक्षण विभाग, केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूर)

इतर कृषी सल्ला
गटशेती : काळाची गरजशेती शाश्वत व किफायतशीर होण्यासाठी एकट्याने शेती...
हुमणीच्या प्रौढ भुंगे­ऱ्यांचा सामुदायिक...गेल्या काही वर्षांत राज्यामध्ये हुमणी अळीचा...
जमिनीच्या आरोग्य कार्डाची उपयुक्तताभारतातील प्रत्येक शेतकऱ्याला त्याच्या जमिनीचे...
संत्रा झाडे वाळण्याची कारणे जाणून करा...विविध संत्रा बागांमध्ये उन्हाळ्यात आणि पावसाळा...
गारपिटीनंतर द्राक्ष बागेची अधिक काळजी...द्राक्ष बागेमध्ये वाढीच्या विविध अवस्थेमध्ये...
रानडुकरांचे पर्यावरणस्नेही व्यवस्थापनवनविभाग किंवा जंगलाच्या आसपास असलेल्या...
ऊसवाढीच्या टप्‍प्यानुसार द्या पुरेसे...जमिनीच्या प्रकारानुसार योग्य ठिबक सिंचन पद्धतीची...
फळबागेत पाणी साठवण कुंड कोकणातील जांभ्या जमिनीमध्ये पाण्याच्या निचऱ्याचे...
उष्ण, कोरडे हवामान मॉन्सून वाटचालीस...महाराष्ट्राच्या पश्‍चिम भागावर १००८ हेप्टापास्कल...
दृश्य जीवशास्त्रांचाही विचार महत्त्वाचा...गेल्या काही भागांतून आपण आपल्या दृष्टिआड असणाऱ्या...
गळणाऱ्या बंधाऱ्याची दुरुस्ती शक्यसध्याच्या काळातील बंधाऱ्यांची परिस्थिती पाहिली तर...
पीक सल्ला : खरीप भात, आंबा, काजू,...खरीप भात अवस्था - पूर्वतयारी खरीप हंगामाच्या...
जमिनीतील ओलावा मोजण्याच्या पद्धतीओलाव्याचे प्रमाण नेमके असल्यास पिकांची वाढ योग्य...
वाढवूया जमिनीतील सेंद्रिय कर्बसेंद्रिय कर्बांचे प्रमाण जमिनीच्या आरोग्यासाठी...
कॅनोपीमध्ये वाढू शकतो भुरीचा प्रादुर्भावहवामान अंदाजानुसार येत्या आठवड्यामध्ये कोणत्याही...
आंबा पिकावरील फळमाशीचे व्यवस्थापनआंबा पिकावर सुमारे १८५ किडी आढळत असल्या तरी...
सेंद्रिय कर्ब जमिनीत साठवण्याच्या...कर्बाची साठवण निसर्गामध्ये विविध पदार्थांमध्ये,...
द्राक्ष फुटीच्या विरळणीबरोबर कीड...येत्या आठवड्यामध्ये कोणत्याही विभागामध्ये पावसाची...
कृषी सल्ला : भुईमूग, लसूण, चारा पिके,...उन्हाळी भुईमूग अवस्था ः शेंगा भरणे शेंगा भरत...
केसर आंबा व्यवस्थापन या वर्षी केसर आंबा कलमांना मोठ्या प्रमाणावर...