Agriculture stories in Marathi, control of tobacco streak virus in cotton, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

कपाशीवरील टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस रोगाचे नियंत्रण
डॉ. शैलेश गावंडे,  डॉ. दीपक नगराळे,  डॉ. नंदिनी गोकटे-नरखेडकर
सोमवार, 2 ऑक्टोबर 2017

सध्या कपाशीवर फूलकिड्यांचा प्रादुर्भाव जास्त दिसून येत आहे. फूलकिडीमुळे टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा अत्यंत नुकसानकारक विषाणूजन्य रोगही कपाशीवर संक्रमित होतो. त्यामुळे या रोगाचे एकात्मिक रोगव्यवस्थापन पद्धतीने नियंत्रण करावे.

टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा रोग प्रामुख्याने दक्षिण भारतात आढळतो. परंतु, काही वर्षांपासून मध्य भारतातही त्याचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. त्याच्या नियंत्रणासाठी त्याच्या लक्षणांचा अभ्यास करून उपाययोजना कराव्यात. 

सध्या कपाशीवर फूलकिड्यांचा प्रादुर्भाव जास्त दिसून येत आहे. फूलकिडीमुळे टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा अत्यंत नुकसानकारक विषाणूजन्य रोगही कपाशीवर संक्रमित होतो. त्यामुळे या रोगाचे एकात्मिक रोगव्यवस्थापन पद्धतीने नियंत्रण करावे.

टोबॅको स्ट्रीक व्हायरस हा रोग प्रामुख्याने दक्षिण भारतात आढळतो. परंतु, काही वर्षांपासून मध्य भारतातही त्याचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. त्याच्या नियंत्रणासाठी त्याच्या लक्षणांचा अभ्यास करून उपाययोजना कराव्यात. 

रोगाची प्रमुख लक्षणे : 
रोगाचा प्रसार हा फूलकिड्यांमार्फत होतो. प्रादुर्भावामुळे कपाशीच्या कोवळ्या पानांच्या कडा सुकून जातात. जांभळट व तांबड्या रंगाच्या दिसतात व झाडाची वाढ खुंटते. रोगाची तीव्रता प्रामुख्याने गाजरगवताच्या पराग कणांचा संसर्ग, त्याची संख्या, फुलकिड्यांचे प्रमाण व त्यांची झाडांवरील हालचाल या गोष्टींवर अवलंबून असते. महाराष्ट्रामध्ये हा रोग प्रामुख्याने ऑगस्ट ते नोव्हेंबर या दरम्यान आढळून येतो. 

एकात्मिक नियंत्रण व्यवस्थापन : 

  • पिकातील रोगग्रस्त काडीकचरा गोळा करून शेताबाहेर त्याची विल्हेवाट लावावी.
  • शेताभोवतीच्या गाजरगवताचे नियंत्रण करावे. कारण गाजरगवताच्या संक्रमित परागकणांमुळे फूलकिड्यांमार्फत या रोगाचा कपाशीमध्ये प्रसार होतो.
  • रोगाला बळी पडणाऱ्या दुसऱ्या पिकांची पाहणी करून ती नष्ट करावीत.
  • रोगाचा वाहक असलेल्या फूलकिड्यांच्या नियंत्रणासाठी कीटकनाशकांची फवारणी करावी. 
    फवारणी प्रतिलिटर पाणी बुप्रोफेझीन (२५ टक्के एस.सी.) १.२ ग्रॅम किंवा फ्लोनिकामीड (५० टक्के डब्लू.जी.) ०.४ ग्रॅम किंवा थायामेथोक्‍झाम (२५ टक्के डब्लू.जी.) ०.२ ग्रॅम 

संपर्क : डॉ. शैलेश गावंडे,  ०७१०३ - २७५५३८
(पीक संरक्षण विभाग, केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूर)

इतर कृषी सल्ला
पीक सल्ला : बागायती कापूस, उन्हाळी...बागायती कापूस शेंदरी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव...
हरितगृहात गुलाब फुलांचे उत्पादन घेताना...जागतिक बाजारात गुलाब फुलांना वर्षभर मागणी असते....
चिंच फळधारणेसाठी संतुलित अन्नद्रव्य...चिंच फळझाडाच्या फळधारणेसाठी रासायनिक व सेंद्रिय...
जुन्या बोर बागांचे पुनरुज्जीवन करण्याचे...जुन्या बोर फळबागांची उत्पादकता कमी होत जाते. अशा...
कांदा, लसूण पीक सल्लासद्यस्थितीत कांदा पिकाच्या बीजोत्पादनासाठी...
ऊस पीक सल्लासद्यःस्थितीत पूर्वहंगामी, आडसाली व खोडवा ऊस हा...
वाढत्या तापमानातील संत्रा, मोसंबी...विदर्भ आणि मराठवाड्यामध्ये मे महिन्यामध्ये कमाल...
मानवी आरोग्यासाठी मातीच्या आरोग्याकडे...मे महिन्याचा दुसरा रविवार हा जागतिक मातृदिन...
पशुपालन सल्ला शेळीपालन व्यवसाय फायदेशीर होण्यासाठी दोन वर्षाला...
गादीवाफ्यावर करा आले लागवडआले लागवड करण्यापूर्वी १ ते २ दिवस अगोदर गादीवाफा...
कांदा पीक सल्लामे महिन्यात खरीप कांदा पिकासाठी रोपवाटिका तयार...
अवर्षण परिस्थितीतील मोसंबी बाग...स द्यःस्थितीत तापमानात मोठी वाढ होत आहे. उष्ण...
भुरी, करप्याची शक्यतायेत्या सात दिवसांमध्ये सर्वच विभागांमध्ये ३६ ते...
तयारी आले लागवडीची...आले लागवड करताना जमिनीची निवड, पूर्वमशागत, बियाणे...
ऊस पीक सल्ला वाढत्या उन्हामध्ये ऊसपिकात खवले कीड, पांढरी माशी...
शेततळ्याची राखा योग्य पद्धतीने निगाशेततळे खोदल्यानंतर पाण्याच्या प्रवाहाने व गाळाने...
पशुपालन सल्लावाढत्‍या उष्‍णतेमुळे जनावरांच्या आहारावर विपरीत...
शेवंतीच्या दर्जेदार रोपांची करा लागवडशेवंती लागवडीसाठी जमीन चांगली भुसभुशीत करून...
टिकवून ठेवा जमिनीची सुपीकताजमीन हा निसर्गाकडून मिळालेला अनमोल ठेवा आहे....
शेवंती लागवडीसाठी अनुकूल काळशेवंतीच्या वाढ व उत्पादनावर तापमान व सूर्यप्रकाश...