Agriculture stories in Marathi, ethenol production from agricultural waste , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

वाया शेतमालापासून स्वस्तात इथेनॉल निर्मिती
वृत्तसेवा
सोमवार, 6 नोव्हेंबर 2017

उत्तराखंडमधील काशीपूर येथे नुकतीच शेतीमधील वाया जाणाऱ्या पदार्थांपासून जैविक इंधन निर्मिती करू शकणाऱ्या प्रकल्पाची सुरवात करण्यात आली. रसायन तंत्रज्ञान संस्था व भारतीय जैवतंत्रज्ञान विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने हे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. अत्यंत स्वस्तात निर्मित हे जैविक इंधन पेट्रोलबरोबर मिश्रण करून गाड्यांमध्ये वापरता येईल असा दावा केला आहे. 

उत्तराखंडमधील काशीपूर येथे नुकतीच शेतीमधील वाया जाणाऱ्या पदार्थांपासून जैविक इंधन निर्मिती करू शकणाऱ्या प्रकल्पाची सुरवात करण्यात आली. रसायन तंत्रज्ञान संस्था व भारतीय जैवतंत्रज्ञान विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने हे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. अत्यंत स्वस्तात निर्मित हे जैविक इंधन पेट्रोलबरोबर मिश्रण करून गाड्यांमध्ये वापरता येईल असा दावा केला आहे. 

प्रकल्प उभारण्यासाठी ३५ कोटी रुपयांचा खर्च आला आहे. दररोज १० टन वाया शेतमालाचा वापर करता येतो. प्रतिटन वाया शेतमालापासून ३०० लिटर जैविक इंधनाची निर्मिती करता येते. वाया शेतमालापासून जैवइंधन निर्मिती करणारा हा जगातील सर्वात यशस्वी प्रकल्प आहे असे सांगण्यात आले. 

इथेनाॅलनिर्मितीसाठी उसाचे पाचट , बगॅसचाही वापर होतो. त्यापासून तयार होणाऱ्या जैवइंधनाला जनरेशन-१ या प्रकारचे जैवइंधन म्हणतात. वाया शेतमालापासून तयार होणाऱ्या जैवइंधनाला जनरेशन-२ इंधन असे म्हणतात. 

सद्यस्थितीत देशात उसापासून इथेनॉल निर्मितीची प्रस्थापित क्षमता २.५ अब्ज लिटर एवढी आहे. मात्र देशाची गरज त्याच्या दुप्पट म्हणजे ५ अब्ज लिटर एवढी आहे. उस पाचटाचा शेतकरी जनावरांसाठी चारा म्हणून वापर करतात. त्यामुळे उसापासून इथेनॉल निर्मितीला मर्यादा आहेत. दुसरीकडे भारतात दरवर्षी १०० दशलक्ष टन इतका वाया जाणारा शेतमाल जाळून टाकला जातो. जर या सर्व मालाचा वापर केला तर जनरेशन - २ प्रकारचेे १०० अब्ज लिटर इथेनॉल बनविले जाऊ शकते. काशीपूर येथील प्रकल्पात कापूस व बांबू यांचे खोड, लाकडाचे तुकडे आदींचाही वापर इथेनाॅलनिर्मितीसाठी करता येऊ शकतो. 

तंत्रज्ञान : 
काशीपूरमधील प्रकल्पात बसविलेल्या बायोरिअॅक्टर्समध्ये गव्हाचे काड व बगॅस आदी वाया शेतमालाचा वापर केला जातो. प्रथम तो शेतमाल रिअॅक्टरमध्ये घेऊन काही रसायनांची प्रक्रिया करून स्लरी केली जाते. त्या स्लरीवर सेल्युलोज इंझाइम्सची क्रिया करून शेतमालात असलेल्या सेल्युलोजचे साखरेमध्ये रुपांतरण केले जाते. नंतर त्या साखरेवर यिस्टची प्रक्रिया करून इथेनॉल बनविले जाते.

प्रतिक्रिया : 
जनरेशन २ प्रकारच्या इथेनॉलनिर्मितीबाबत जगात उपलब्ध विविध तंत्रज्ञानापैकी हे सर्वात चांगले व जास्त इथेनॉल निर्मिती करणारे तंत्रज्ञान आहे. इतर पद्धतीत इथेेनॉल निर्मितीसाठी ५ दिवस लागतात तर या पद्धतीनुसार केवळ एका दिवसात ते तयार करता येते. इतर पद्धतीत पिकात असलेले एन्जाईम्स व पाणी यांचे विघटन करून ते सेल्युलोजमध्ये परावर्तित करण्यासाठी अत्यंत महागडी रसायने वापरावी लागतात. मात्र या पद्धतीत अशा महागड्या रसायनांचा वापर न करताही इथेनॉल निर्मिती करता येते. त्यामुळे त्याचा उत्पादनखर्चही खूपच कमी आहे. या इथेनॉलचा उत्पादनखर्च केवळ २५ रुपये प्रतिलिटर एवढा असून उसापासून बनविलेल्या इथेनॉलची किंमत ५० रुपये प्रतिलिटर असते. 
अरविंद लल्ली, प्रमुख, जैविक ऊर्जा संशोधन केंद्र, मुंबई 

इतर अॅग्रो विशेष
सुकाणू समितीच्या कार्यकारिणीची जवळगाव...अंबाजोगाई, जि. बीड : शेतकरी संघटना व सुकाणू...
शेती म्हणजे तोटा हे सूत्र कधी बदलणार? शेती कायम तोट्यात कंटूर मार्करचे संशोधक व शेती...
‘ई-नाम’ची व्याप्ती सर्वांच्या...स्पर्धाक्षम, पारदर्शक व्यवहारातून शेतीमालास अधिक...
कांदा बाजारात दरवाढीचे संकेतनाशिक : राजस्थान व मध्य प्रदेशमध्ये...
उपराष्ट्रपती आज बारामतीतबारामती ः उपराष्ट्रपती वेंकय्या नायडू शुक्रवारी (...
शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीसाठी बहुस्तरीय...पुणे ः शेती क्षेत्राच्या विकासासाठी सिंचन,...
कापूस बाजारात भारताला संधीन्यूयाॅर्क ः चालू कापूस हंगामात पिकाला फटका...
मॉन्सून सक्रिय होण्यास प्रारंभ पुणे  ः अरबी समुद्र आणि हिंदी महासागर...
थकली नजर अन्‌ पाय...औरंगाबाद : घोषणा झाली, पण काय व्हतंय कुणास ठाऊक,...
हास्य योगाद्वारे सरकारचा निषेधनागपूर : सरकारच्या शेतकरी विरोधी धोरणांचा अभिनव...
माळरानावर साकारले फायदेशीर शेतीचे स्वप्नमनात जिद्द आणि कष्ट करण्याची तयारी असेल, तर...
जिरायती उटगीत केली फायदेशीर फळबाग...शेतीत एकाचवेळी गुंतवणूक धोक्याची ठरू शकते. दरही...
गोंधळलेला शेतकरी अन् विस्कळित नियोजनशेती क्षेत्रात सर्वाधिक महत्त्व हे नियोजनाला आहे...
निराशेचे ढग होताहेत अधिक गडद७  ते १० जूनपर्यंत सर्वत्र चांगला पाऊस   ...
राज्यात नवीन फळबाग लागवड योजना लागूमुंबई : राज्यातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट...
मॉन्सूनचे प्रवाह सुरळीत होऊ लागले...पुणे : राज्यात मॉन्सूनच्या पावसाला सुरवात झाली...
‘एसएमएस’ अटीमुळे हजारो शेतकरी...लातूर : शासनाने राज्यातील चार लाखापेक्षा जास्त...
शेतातील जीवसृष्टी सांभाळल्यास मातीतून...नाशिक : शेतीची उत्पादकता घसरल्यामुळे अडचणीत...
शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीसाठी चारसूत्री...नवी दिल्ली ः देशातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न २०२२...
कांदाप्रश्‍नी ‘करेक्शन’ करण्याच्या...नाशिक : लोकसभेच्या आगामी निवडणुकांकडे लक्ष...