Agriculture stories in Marathi, Garcinia indica (kokum ) management, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

कोकम झाडाचे व्यवस्थापन कसे करावे
उद्यानविद्या विभाग, कृषी महाविद्यालय, दापोली, जि.रत्नागिरी 
मंगळवार, 10 ऑक्टोबर 2017

कोकमच्या झाडाला जुन्या झालेल्या फांदीला फुले लागतात. कोकममध्ये दोन प्रकारच्या फांद्या आढळतात. एक म्हणजे आकाशाकडे जाणाऱ्या, ज्यांना शास्त्रीय भाषेत "ऑर्थोट्रॉफिक'' असे म्हणतात. दुसऱ्या म्हणजे जमिनीला समांतर येणाऱ्या किंवा जमिनीच्या दिशेने वाढणाऱ्या, ज्यांना "प्लॅजिओट्रॉफिक'' असे म्हणतात. यातल्या प्लॅजिओट्रॉफिक या फांद्यांनाच फुले व फळे लागतात. या फांद्या जितक्‍या जास्त असतील, तितके फुलांचे प्रमाण अधिक असते व परिणामी उत्पादनदेखील अधिक मिळते. खालच्या भागामधल्या फांद्यांना उत्पादन जास्त मिळते. 

कोकमच्या झाडाला जुन्या झालेल्या फांदीला फुले लागतात. कोकममध्ये दोन प्रकारच्या फांद्या आढळतात. एक म्हणजे आकाशाकडे जाणाऱ्या, ज्यांना शास्त्रीय भाषेत "ऑर्थोट्रॉफिक'' असे म्हणतात. दुसऱ्या म्हणजे जमिनीला समांतर येणाऱ्या किंवा जमिनीच्या दिशेने वाढणाऱ्या, ज्यांना "प्लॅजिओट्रॉफिक'' असे म्हणतात. यातल्या प्लॅजिओट्रॉफिक या फांद्यांनाच फुले व फळे लागतात. या फांद्या जितक्‍या जास्त असतील, तितके फुलांचे प्रमाण अधिक असते व परिणामी उत्पादनदेखील अधिक मिळते. खालच्या भागामधल्या फांद्यांना उत्पादन जास्त मिळते. 

 झाडाला सर्व बाजूंनी सूर्यप्रकाश किंवा चांगला प्रकाश मिळायला हवा. प्रकाश जर व्यवस्थित मिळाला नाही, तर झाड उंच वाढते. खालच्या बाजूला फांद्या विरळ होतात. खालच्या फांद्यांवरील पाने विरळ होतात. अशा झाडांना फुले व फळे लागतात; पण फळांचा आकार लहान राहतो. 

 अशा झाडांमध्ये आपल्याला आढळून येईल की, झाडाच्या शेंड्याला जास्त फळे लागतात. ही फळे काढण्यासाठीदेखील अडचण येते. बऱ्याचदा आपण ही फळे काढू शकत नाही. या झाडांवरून मिळणाऱ्या फळांपैकी सुमारे ३० टक्के फळे ही फारच लहान असतात. 

 कोकमच्या झाडाला सूर्यप्रकाशाचे नियोजन करणे आवश्‍यक आहे. झाडाच्या आजूबाजूला असलेल्या अन्य झाडांची सावली कमी केल्यास त्याचा फायदा कोकमच्या उत्पादनावर चांगल्या प्रकारे होईल, म्हणूनच कोकमच्या झाडाच्या आजूबाजूच्या झाडांची गर्दी कमी करावी.

 जर कोकम फळे नारळ व सुपारी बागेत लावली असली, तर मात्र सावली कमी होण्याला मर्यादा पडतील. कोकमच्या झाडावरील मेलेल्या फांद्या व रोगट फांद्या वर्षातून किमान एकदा तरी कापून झाडाची स्वच्छता करावी.  पूर्ण वाढलेल्या कोकमच्या झाडाला आवश्‍यकतेनुसार खतपुरवठा करणे अत्यंत गरजेचे आहे. एका पूर्ण वाढलेल्या कोकमच्या झाडाला सुमारे २० ते ३० किलो शेणखत किंवा कंपोस्ट खत द्यावे. त्याचबरोबर सुमारे ५०० ग्रॅम नत्र, २५० ग्रॅम स्फुरद व २५० ग्रॅम पालाश हे मुख्य अन्नघटक द्यावेत.
 संतुलित खतपुरवठा केल्यानंतर कोकमला जमिनीकडे वाढणाऱ्या फांद्या जोमदार येतात. पाने चांगली रुंद होतात व या सर्वांचा परिणाम उत्पादनवाढीमध्ये होतो.

संपर्क - ०२३५८- २८२४१५, विस्तार क्र. २५०
उद्यानविद्या विभाग, कृषी महाविद्यालय, दापोली, जि.रत्नागिरी 

 

टॅग्स

इतर अॅग्रो विशेष
शेतीचे वास्तव यावे पुढेसंबंधित विभागाकडील उपलब्ध माहिती, आकडेवारी हाच...
कृषी निर्यात दुपटीसाठी ‘राष्ट्रीय धोरण’पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील...
मराठवाड्यात महारेशीम अभियानाला सुरवात औरंगाबाद ः रेशीम उद्योगातून शेतकऱ्यांचे जीवनमान...
जळगावमधील सर्वच तालुके दुष्काळीजळगाव : जिल्ह्यातील सर्व गावांची अंतिम पैसेवारी...
परभणीची खरिपाची अंतिम पैसेवारी ४४.६९...परभणी ः परभणी जिल्ह्याची खरीप हंगामाची अंतिम...
औरंगाबादमध्ये २७ डिसेंबरपासून ‘ॲग्रोवन’...पुणे  : राज्यातील शेतकऱ्यांना तंत्रज्ञान व...
एफआरपी थकविणाऱ्या कारखान्यांचे होणार...सोलापूर : यंदाच्या गाळप हंगामात संबंधित...
किमान तापमानात वाढ पुणे  : ‘पेथाई’ चक्रीवादळाच्या प्रभावामुळे...
विदर्भातील तीन जिल्हा बँकांचे विलीनीकरण...मुंबई: राज्यातल्या सामान्य शेतकऱ्यांच्या...
रब्बी कर्जवाटपाचे नियोजन कोलमडलेपुणे  : राज्यात यंदा दुष्काळ, कर्जवसुलीतील...
मराठवाड्यातील दुष्काळाची पैसेवारीने...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांतील ८५३३...
औषधी जायफळाचे मूल्यवर्धनजायफळ सालीचे वजन ६० टक्के असते. जायफळ सालीमध्ये...
पीकविम्यासाठी राज्यात तक्रार समित्या...पुणे : पीकविमा देताना कंपन्यांकडून होणारी लूट होत...
अल्पभूधारक कुटुंबाच्या आयुष्यात...पारंपरिक पिकांना पूरक व्यवसायांची जोड दिली तर...
कलमे, रोपबांधणी कलेचे रोजगारात केले...औरंगाबाद जिल्ह्यात पैठण तालुक्‍यातील रजापूर...
कांदाप्रश्नी हवे दीर्घकालीन धोरणसध्या कांद्याचा प्रश्न अत्यंत गुंतागुंतीचा बनला...
‘बीटी’ला पर्याय सेंद्रिय कापूसजागतिक पातळीवर काही कंपन्या आणि फॅशन ब्रॅंडने...
देशातील कृषी क्षेत्राचे २०१९ मध्ये...पुणे : देशातील शेती, जमीन, पशुधन धारणा, शेतकरी...
स्थानिकीकरणातही मका टिकवून आहे काही मूळ...जंगली मका प्रजातीपासून स्थानिकीकरण होण्याच्या...
कर्नाटकसाठीची ऊसतोडणी मंदावलीकोल्हापूर: दक्षिण महाराष्ट्रात उसाची रक्कम...