Agriculture stories in Marathi, Garcinia indica (kokum ) management, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

कोकम झाडाचे व्यवस्थापन कसे करावे
उद्यानविद्या विभाग, कृषी महाविद्यालय, दापोली, जि.रत्नागिरी 
मंगळवार, 10 ऑक्टोबर 2017

कोकमच्या झाडाला जुन्या झालेल्या फांदीला फुले लागतात. कोकममध्ये दोन प्रकारच्या फांद्या आढळतात. एक म्हणजे आकाशाकडे जाणाऱ्या, ज्यांना शास्त्रीय भाषेत "ऑर्थोट्रॉफिक'' असे म्हणतात. दुसऱ्या म्हणजे जमिनीला समांतर येणाऱ्या किंवा जमिनीच्या दिशेने वाढणाऱ्या, ज्यांना "प्लॅजिओट्रॉफिक'' असे म्हणतात. यातल्या प्लॅजिओट्रॉफिक या फांद्यांनाच फुले व फळे लागतात. या फांद्या जितक्‍या जास्त असतील, तितके फुलांचे प्रमाण अधिक असते व परिणामी उत्पादनदेखील अधिक मिळते. खालच्या भागामधल्या फांद्यांना उत्पादन जास्त मिळते. 

कोकमच्या झाडाला जुन्या झालेल्या फांदीला फुले लागतात. कोकममध्ये दोन प्रकारच्या फांद्या आढळतात. एक म्हणजे आकाशाकडे जाणाऱ्या, ज्यांना शास्त्रीय भाषेत "ऑर्थोट्रॉफिक'' असे म्हणतात. दुसऱ्या म्हणजे जमिनीला समांतर येणाऱ्या किंवा जमिनीच्या दिशेने वाढणाऱ्या, ज्यांना "प्लॅजिओट्रॉफिक'' असे म्हणतात. यातल्या प्लॅजिओट्रॉफिक या फांद्यांनाच फुले व फळे लागतात. या फांद्या जितक्‍या जास्त असतील, तितके फुलांचे प्रमाण अधिक असते व परिणामी उत्पादनदेखील अधिक मिळते. खालच्या भागामधल्या फांद्यांना उत्पादन जास्त मिळते. 

 झाडाला सर्व बाजूंनी सूर्यप्रकाश किंवा चांगला प्रकाश मिळायला हवा. प्रकाश जर व्यवस्थित मिळाला नाही, तर झाड उंच वाढते. खालच्या बाजूला फांद्या विरळ होतात. खालच्या फांद्यांवरील पाने विरळ होतात. अशा झाडांना फुले व फळे लागतात; पण फळांचा आकार लहान राहतो. 

 अशा झाडांमध्ये आपल्याला आढळून येईल की, झाडाच्या शेंड्याला जास्त फळे लागतात. ही फळे काढण्यासाठीदेखील अडचण येते. बऱ्याचदा आपण ही फळे काढू शकत नाही. या झाडांवरून मिळणाऱ्या फळांपैकी सुमारे ३० टक्के फळे ही फारच लहान असतात. 

 कोकमच्या झाडाला सूर्यप्रकाशाचे नियोजन करणे आवश्‍यक आहे. झाडाच्या आजूबाजूला असलेल्या अन्य झाडांची सावली कमी केल्यास त्याचा फायदा कोकमच्या उत्पादनावर चांगल्या प्रकारे होईल, म्हणूनच कोकमच्या झाडाच्या आजूबाजूच्या झाडांची गर्दी कमी करावी.

 जर कोकम फळे नारळ व सुपारी बागेत लावली असली, तर मात्र सावली कमी होण्याला मर्यादा पडतील. कोकमच्या झाडावरील मेलेल्या फांद्या व रोगट फांद्या वर्षातून किमान एकदा तरी कापून झाडाची स्वच्छता करावी.  पूर्ण वाढलेल्या कोकमच्या झाडाला आवश्‍यकतेनुसार खतपुरवठा करणे अत्यंत गरजेचे आहे. एका पूर्ण वाढलेल्या कोकमच्या झाडाला सुमारे २० ते ३० किलो शेणखत किंवा कंपोस्ट खत द्यावे. त्याचबरोबर सुमारे ५०० ग्रॅम नत्र, २५० ग्रॅम स्फुरद व २५० ग्रॅम पालाश हे मुख्य अन्नघटक द्यावेत.
 संतुलित खतपुरवठा केल्यानंतर कोकमला जमिनीकडे वाढणाऱ्या फांद्या जोमदार येतात. पाने चांगली रुंद होतात व या सर्वांचा परिणाम उत्पादनवाढीमध्ये होतो.

संपर्क - ०२३५८- २८२४१५, विस्तार क्र. २५०
उद्यानविद्या विभाग, कृषी महाविद्यालय, दापोली, जि.रत्नागिरी 

 

टॅग्स

इतर अॅग्रो विशेष
‘कर्जनिधी’चा लाभ शेतकऱ्यांना कसा मिळणार...केंद्र सरकारने शेतकऱ्यांना कर्ज म्हणून ११ लाख...
अधिक नुकसान, कमी भरपाईराज्यभरात खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी अशा तिन्ही...
'टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठा'तर्फे...पुणे : टिळक महाराष्ट्र अभिमत विद्यापीठाने ‘सकाळ’...
शेतकऱ्यांसाठी हमीभाव दिवास्वप्नचमुंबई : सध्या शेतीमाल हमीभावाच्या मुद्द्यावरून...
साखर मूल्यांकनात १३० रुपयांनी वाढकोल्हापूर : साखर दरात वाढ होत असल्याने त्याचा...
संयुक्त खतांच्या किमती वाढल्यानागपूर ः वातावरणातील बदलामुळे शेतकऱ्यांसमोरील...
हेक्टरी २९१ किलोच तुरीची खरेदीसांगली : वेळ सकाळी दहाची...जत तालुक्‍यातील शेतकरी...
सरकार कांदा खरेदी करण्याची शक्यतानवी दिल्ली : देशात कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांना...
मध्य महाराष्ट्रात शुक्रवारी गारपिटीची...पुणे ः कर्नाटकाचा उत्तर भाग आणि अरबी समुद्र, गोवा...
‘हवामान स्मार्ट शेती’ प्रकल्पाला...नवी दिल्ली : हवामानाच्या लहरीपणामुळे देशातील...
माझा शेतकरी चोर आहे का ः धनंजय मुंडेरावेर, जि. जळगाव ः मराठवाड्यातील गारपीटग्रस्त...
राज्यातील धरणासाठा ५२.८३ टक्क्यांवरपुणे : राज्यात रब्बी हंगामात पाण्याचा मोठ्या...
खतांवरील अनुदानाबरोबरच किमतीही हव्यात...खत उद्योगाच्या प्रगतीमध्ये केंद्र सरकार व राज्य...
पंचायत तज्ज्ञ गटाचा अहवाल लवकरच सादर...पुणे  : राज्यातील ग्रामविकासाची भविष्यकालीन...
तेहेतीस वर्षांपासून ‘बोन्साय’ कलेचा...पुणे येथील प्राजक्ता काळे यांनी ३३ वर्षांपासून...
उसापेक्षा किफातशीर ठरले रताळेसोलापूर जिल्ह्यातील बाभूळगावाने रताळे पिकात आपली...
हमी नको, हवा रास्त भाव केंद्र सरकारने २०१८ चा अर्थसंकल्प सादर करताना...
राज्यात अधिकाधिक ‘सीड पार्क’...दर्जेदार बियाण्यांच्या संशोधनासाठी खासगी...
दीडपट हमीभाव : केंद्र सरकारचं लबाडाघरचं...केंद्र सरकार आकड्यांचा खेळ करून स्वतःच्या सोयीचा...
उत्पादन खर्च काढण्यात सरकारची चलाखीपुणे : केंद्र सरकार आपल्या सोयीचा उत्पादन...