Agriculture stories in Marathi, Garcinia indica (kokum ) management, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

कोकम झाडाचे व्यवस्थापन कसे करावे
उद्यानविद्या विभाग, कृषी महाविद्यालय, दापोली, जि.रत्नागिरी 
मंगळवार, 10 ऑक्टोबर 2017

कोकमच्या झाडाला जुन्या झालेल्या फांदीला फुले लागतात. कोकममध्ये दोन प्रकारच्या फांद्या आढळतात. एक म्हणजे आकाशाकडे जाणाऱ्या, ज्यांना शास्त्रीय भाषेत "ऑर्थोट्रॉफिक'' असे म्हणतात. दुसऱ्या म्हणजे जमिनीला समांतर येणाऱ्या किंवा जमिनीच्या दिशेने वाढणाऱ्या, ज्यांना "प्लॅजिओट्रॉफिक'' असे म्हणतात. यातल्या प्लॅजिओट्रॉफिक या फांद्यांनाच फुले व फळे लागतात. या फांद्या जितक्‍या जास्त असतील, तितके फुलांचे प्रमाण अधिक असते व परिणामी उत्पादनदेखील अधिक मिळते. खालच्या भागामधल्या फांद्यांना उत्पादन जास्त मिळते. 

कोकमच्या झाडाला जुन्या झालेल्या फांदीला फुले लागतात. कोकममध्ये दोन प्रकारच्या फांद्या आढळतात. एक म्हणजे आकाशाकडे जाणाऱ्या, ज्यांना शास्त्रीय भाषेत "ऑर्थोट्रॉफिक'' असे म्हणतात. दुसऱ्या म्हणजे जमिनीला समांतर येणाऱ्या किंवा जमिनीच्या दिशेने वाढणाऱ्या, ज्यांना "प्लॅजिओट्रॉफिक'' असे म्हणतात. यातल्या प्लॅजिओट्रॉफिक या फांद्यांनाच फुले व फळे लागतात. या फांद्या जितक्‍या जास्त असतील, तितके फुलांचे प्रमाण अधिक असते व परिणामी उत्पादनदेखील अधिक मिळते. खालच्या भागामधल्या फांद्यांना उत्पादन जास्त मिळते. 

 झाडाला सर्व बाजूंनी सूर्यप्रकाश किंवा चांगला प्रकाश मिळायला हवा. प्रकाश जर व्यवस्थित मिळाला नाही, तर झाड उंच वाढते. खालच्या बाजूला फांद्या विरळ होतात. खालच्या फांद्यांवरील पाने विरळ होतात. अशा झाडांना फुले व फळे लागतात; पण फळांचा आकार लहान राहतो. 

 अशा झाडांमध्ये आपल्याला आढळून येईल की, झाडाच्या शेंड्याला जास्त फळे लागतात. ही फळे काढण्यासाठीदेखील अडचण येते. बऱ्याचदा आपण ही फळे काढू शकत नाही. या झाडांवरून मिळणाऱ्या फळांपैकी सुमारे ३० टक्के फळे ही फारच लहान असतात. 

 कोकमच्या झाडाला सूर्यप्रकाशाचे नियोजन करणे आवश्‍यक आहे. झाडाच्या आजूबाजूला असलेल्या अन्य झाडांची सावली कमी केल्यास त्याचा फायदा कोकमच्या उत्पादनावर चांगल्या प्रकारे होईल, म्हणूनच कोकमच्या झाडाच्या आजूबाजूच्या झाडांची गर्दी कमी करावी.

 जर कोकम फळे नारळ व सुपारी बागेत लावली असली, तर मात्र सावली कमी होण्याला मर्यादा पडतील. कोकमच्या झाडावरील मेलेल्या फांद्या व रोगट फांद्या वर्षातून किमान एकदा तरी कापून झाडाची स्वच्छता करावी.  पूर्ण वाढलेल्या कोकमच्या झाडाला आवश्‍यकतेनुसार खतपुरवठा करणे अत्यंत गरजेचे आहे. एका पूर्ण वाढलेल्या कोकमच्या झाडाला सुमारे २० ते ३० किलो शेणखत किंवा कंपोस्ट खत द्यावे. त्याचबरोबर सुमारे ५०० ग्रॅम नत्र, २५० ग्रॅम स्फुरद व २५० ग्रॅम पालाश हे मुख्य अन्नघटक द्यावेत.
 संतुलित खतपुरवठा केल्यानंतर कोकमला जमिनीकडे वाढणाऱ्या फांद्या जोमदार येतात. पाने चांगली रुंद होतात व या सर्वांचा परिणाम उत्पादनवाढीमध्ये होतो.

संपर्क - ०२३५८- २८२४१५, विस्तार क्र. २५०
उद्यानविद्या विभाग, कृषी महाविद्यालय, दापोली, जि.रत्नागिरी 

 

टॅग्स

इतर अॅग्रो विशेष
कुटुंब एेवजी व्यक्ती घटक माणून कर्जमाफी...नागपूर : "शेतकरी सन्मान योजने" साठी आता कुटुंब...
सर्व इथेनॉल खरेदीची केंद्र शासनाची...नागपूर : अडचणीत असलेल्या साखर उद्योगाला...
गनिमी काव्याने ‘जाम’पुणे: दूध उत्पादकांनी गनिमी कावा करत राज्यभरात...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात पावसाचा जोर...पुणे ः गेल्या दोन ते तीन दिवसांपासून राज्यातील...
`एफआरपी`चे कारखाने संघाकडून स्वागतपुणे : साखर कारखाने अडचणीत असतानाही एफआरपीमध्ये...
पीकविमा सर्व्हर ‘अंडर मेंटेनन्स’अकोला  ः या खरीप हंगामात लागवड केलेल्या...
सेंद्रिय ऊस, हळद, खपली गव्हाला मिळवली...सांगली जिल्ह्यातील आरग येथील जयकुमार अण्णासो...
दूध पावडर बनली आंदोलनाची ठिणगीपुणे : राज्यातील दूध आंदोलनाला दूध पावडरची समस्या...
दूधाला २५ रुपये दर; आंदोलन मागेनागपूर : गायीच्या दुधाचा खरेदी दर प्रति लिटर...
होले झाले कलिंगड, खरबुजातील ‘मास्टर’पुणे जिल्ह्यातील बिरोबावाडी येथील केशव होले या...
शेतकरी केंद्रस्थानी ठेवून आखावी धोरणे स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर देशातील शेतकरी,...
‘निधी’चे सिंचनसर्वाधिक धरणांची संख्या असलेल्या आपल्या राज्याचा...
पेरूसाठी अतिघन लागवड पद्धत उपयुक्तपेरू हे फळझाड व्यापारीदृष्ट्या फार महत्त्वाचे...
ऊस ‘एफआरपी’त २०० रुपये वाढनवी दिल्ली ः ऊस उत्पादकांना दिलासा देण्यासाठी ‘...
स्वाभिमानीचा आज ‘चक्का जाम’पुणे: दुधासाठी शेतकऱ्यांना थेट पाच रुपये अनुदान...
पावसाचा जोर आेसरलापुणे : राज्यात सुरू असलेल्या पावसाचा जोर बुधवारी...
शेतमालाच्या रस्ते, जहाज वाहतुकीसाठी...पुणे ः शेतमालाला देशांतर्गत बाजारपेठ उपलब्ध...
राज्यात निर्यातक्षम केळीचा तुटवडाजळगाव ः राज्यात निर्यातक्षम केळीचा तुटवडा निर्माण...
हमीभाववाढीने २०० अब्ज रुपयांचा भारनवी दिल्ली : केंद्र सरकारने खरिपातील १४ पिकांच्या...
अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी...नवी दिल्ली : संसदेचे पावसाळी अधिवेशन सुरू...