नियोजन हरभरा लागवडीचे...
डॉ. आनंद गोरे, डॉ. भगवान आसेवार
शुक्रवार, 13 ऑक्टोबर 2017

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

  • जिरायती पेरणी जमिनीत पुरेशी ओल  असताना २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. जास्तीत जास्त २५ ऑक्‍टोबरपर्यंत करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत करावी.
  • पेरणीला उशीर झाल्यास फेब्रुवारी महिन्यानंतर वाढत्या तापमानामुळे दाणे योग्य प्रकारे भरत नाहीत आणि पक्वतेचा कालावधी कमी होतो. 
  • जिरायती क्षेत्रात पेरणीची वेळ ठरवताना जमिनीतील ओलाव्याच्या, तर बागायती क्षेत्रात लागवड करतेवेळी थंडीचा कालावधी यांचा विचार करावा लागतो.
  • जिरायती पेरणीसाठी दोन ओळीतील अंतर ३० सें.मी. (एक फूट) तर दोन रोपांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे.
  • बागायती पिकासाठी दोन ओळीतील अंतर ४५ सें.मी. व दोन झाडांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे. पेरणी ५ ते ७ सें.मी. खोलीपर्यंत पेरणी करता येते.

हेक्‍टरी बियाणे : 

  • लहान आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातींसाठी ६० किलो, मध्यम आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातीसाठी  ७० किलो व टपोरे दाणे ,काबुली जातीसाठी १०० किलो प्रतिहेक्‍टरी बियाणे वापरावे.
  • प्रतिकिलो बियाण्यास १.५ ग्रॅम थायरम किंवा १.५ ग्रॅम कार्बेन्डाझिमची प्रक्रिया करावी. यानंतर १५ मिनिटांनी १० किलो बियाण्यास २५० ग्रॅम रायझोबियम आणि २५० ग्रॅम पीएसबी जिवाणू संवर्धकाची प्रक्रिया करावी. बीजप्रक्रिया सावलीत करावी.
बियाणे प्रमाण :
जात   हेक्टरी बियाणे
बीडीएन ९-३, चाफा    ५० किलो
विजय, आकाश    ६० किलो
दिग्विजय, फुले जी-५   ७५ किलो
बीडीएनजीके ७९८, पीकेव्ही काबुली ४, पीकेव्ही काबुली २ / काक-२    १०० ते १२५ किलो

टीप : जाड टपोरे असणाऱ्या जातीसाठी मोठ्या छिद्राचे चाडे आणि नळ्या असणे आवश्‍यक असून, काबुली हरभऱ्याची पेरणी अधिक खोलीवर करू नये.

आंतरपीक पद्धती : 
करडई, ज्वारी, जवस, मोहरी इत्यादी पिके आंतरपिक म्हणून घ्यावीत. हरभरा+ करडई (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी), ज्वारी+ हरभरा (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी)  बागायती हरभरा+ जवस (४ः२ ओळी) लागवड करावी.

खत मात्रा : 

  • पेरणीपुर्वी चांगले कुजलेले शेणखत वापरावे.
    पेरणीवेळी जिरायती हरभऱ्यास २० किलो नत्र, ४० किलो स्फुरद, २० किलो पालाश तर बागायती हरभऱ्यास २५ किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश प्रतिहेक्‍टरी द्यावे. काबुली जातीसाठी २५ किलो नत्र व ६० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश ही खतमात्रा द्यावी. मातीपरीक्षण केले नसल्यास दोन ते तीन वर्षांतून एक वेळा हेक्‍टरी २० किलो गंधक, २० किलो झिंक सल्फेट, २० किलो फेरस सल्फेट व ५ किलो बोरॅक्‍स जमिनीतून द्यावे.
जातींची निवड
जात   कालावधी (दिवस)   उत्पादन क्विंटल / हे.     वैशिष्ट्ये
      जिरायत   बागायत      
बीडीएन-९-३    १०० ते १२५    १० ते १२    १८ ते २०     दाणे मध्यम पिवळसर, कोरडवाहूसाठी उत्तम
बीडीएन-७९७     १०५ ते ११०     १५ ते २०    १८ ते २४    बीडीएन-९-३ पेक्षा जास्त उत्पादन
विश्र्वास (फुलेजी-५)   १२० ते १२५    १३ ते १४     २० ते २२   दाणे गोल, ओला म्हणून विकण्यास चांगला
फुले-जी-१२     ११० ते ११५    १२ ते १३     १८ ते २४    दाणे सुरकुतलेले, जिरायत व बागायतीसाठी योग्य
विजय    ११० ते ११५     १० ते १२    २२ ते २५     उशिरा पेरणीस योग्य, विविध वातावरणासाठी योग्य.
विशाल    १०० ते ११०    १५ ते २०    २५ ते ३०     टपोरे दाणे, बागायतीसाठी योग्य
दिग्विजय     १०५ ते १००      १८ ते २०    २८ ते ३०     टपोरे दाणे बागायतीस योग्य
काबुली जात  _ _ _ _
बीडीएनजीके - ७९८     १०० ते ११५       _ १८ ते २०   मररोग व घाटेअळीस प्रतिकारक
श्र्वेता     ९० ते १०० _ २० ते २२     लवकर तयार होणारी जात.
पीकेव्ही-२     १०० ते १०५   _  २० ते २५     टपोरे दाणे
विराट    ११० ते ११५ _ २० ते २५    टपोरे दाणे, मर रोगास प्रतिकारक
गुलक-१     ११५ ते १२०  _  २० ते २२      फुटाण्यासाठी योग्य

संपर्क :  डॉ. आनंद गोरे, ९५८८६४८२४२
(अखिल भारतीय समन्वयित शेती संशोधन प्रकल्प, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)

इतर अॅग्रो विशेष
खुल्या शेतीतील गुलाब लागवड तंत्रज्ञान गुलाबाच्या फुलांचा उपयोग...
ज्ञानाचा प्रकाशदिवाळी... प्रकाशाचा, उत्साहाचा सण! सारी दुखं...
साडेआठ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यामध्ये ४...मुंबई : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
जिभाऊ... बापू तुमले दिवाईन्या सुभेच्छा...जळगाव ः जिभाऊ... बापू तुमले दिवाईन्या सुभेच्छा...
पोषक तत्त्वांनीयुक्त खजूर, अक्रोड, काजूपोषक तत्त्वे आणि आरोग्याच्या दृष्टीने अक्रोड अाणि...
रब्बी हंगामासाठी कांदा जाती अन्‌...महाराष्ट्रात रब्बी कांदा पिकाचे क्षेत्र मोठ्या...
बाजरी चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान बाजरी हे पीक पालेदार, रसाळ, गोड व मऊ असते....
जळगाव जिल्ह्यात दादर ज्वारी तरारली जळगाव  ः खानदेशात यंदा परतीच्या पावसामुळे...
कांद्यावर डिसेंबरपर्यंत 'स्टॉक लिमिट'नवी दिल्ली : नफेखोरपणा, साठेबाजी, वाढते दर आणि...
सांगली जिल्ह्यात भाजपच्या वारुला ब्रेकसांगली ः लोकसभा, विधानसभा, जिल्हा परिषद, पंचायत...
कर्जमाफी योजनेस प्रारंभ...राज्य सरकारची...मुंबई : कर्जमाफी देण्यासाठी जाहीर करण्यात आलेल्या...
वाढत्या लोकसंख्येसाठी व्हर्टिकल फार्म...भारतासारख्या उच्च लोकसंख्या असलेल्या देशांसाठी...
निशिगंध लागवड तंत्रज्ञान निशिगंधाची फुले अत्यंत सुवासिक व आकर्षक असतात....
बरसीम पीक लागवड बरसीम हे मेथीघासाप्रमाणे बहुगुणी वैरणीचे पीक आहे...
‘जीवनसंगिनी’ची प्रकाशवाटनैसर्गिक आपत्तींचा कहर आणि अनिश्चित बाजार अशा...
बीजी ३ च्या विनापरवाना विक्रीवर...मुंबई : तणनाशक सहनशील (हर्बिसाईड टाॅलरंट)...
रब्बी पिकांचे पाणी व्यवस्थापन महत्त्वाचेरब्बी हंगामामध्ये घेतल्या जाणाऱ्या पिकांसाठी...
राज्यात कापूस खरेदी २५ पासूननागपूर : राज्यात बुधवार (ता. २५) पासून पणन...
नेताओं की दिवाली, किसानों का दिवालादोन दिवसांपूर्वी मला अमरावती जिल्ह्यातील शेतकरी...
ऊसावरील कीडींचे एकात्मिक व्यवस्थापन तपशील : पूर्व मशागत     कीड...