Agriculture stories in Marathi, gram cultivation technology , AGROWON, Maharashtra | Agrowon

नियोजन हरभरा लागवडीचे...
डॉ. आनंद गोरे, डॉ. भगवान आसेवार
शुक्रवार, 13 ऑक्टोबर 2017

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

  • जिरायती पेरणी जमिनीत पुरेशी ओल  असताना २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. जास्तीत जास्त २५ ऑक्‍टोबरपर्यंत करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत करावी.
  • पेरणीला उशीर झाल्यास फेब्रुवारी महिन्यानंतर वाढत्या तापमानामुळे दाणे योग्य प्रकारे भरत नाहीत आणि पक्वतेचा कालावधी कमी होतो. 
  • जिरायती क्षेत्रात पेरणीची वेळ ठरवताना जमिनीतील ओलाव्याच्या, तर बागायती क्षेत्रात लागवड करतेवेळी थंडीचा कालावधी यांचा विचार करावा लागतो.
  • जिरायती पेरणीसाठी दोन ओळीतील अंतर ३० सें.मी. (एक फूट) तर दोन रोपांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे.
  • बागायती पिकासाठी दोन ओळीतील अंतर ४५ सें.मी. व दोन झाडांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे. पेरणी ५ ते ७ सें.मी. खोलीपर्यंत पेरणी करता येते.

हेक्‍टरी बियाणे : 

  • लहान आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातींसाठी ६० किलो, मध्यम आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातीसाठी  ७० किलो व टपोरे दाणे ,काबुली जातीसाठी १०० किलो प्रतिहेक्‍टरी बियाणे वापरावे.
  • प्रतिकिलो बियाण्यास १.५ ग्रॅम थायरम किंवा १.५ ग्रॅम कार्बेन्डाझिमची प्रक्रिया करावी. यानंतर १५ मिनिटांनी १० किलो बियाण्यास २५० ग्रॅम रायझोबियम आणि २५० ग्रॅम पीएसबी जिवाणू संवर्धकाची प्रक्रिया करावी. बीजप्रक्रिया सावलीत करावी.
बियाणे प्रमाण :
जात   हेक्टरी बियाणे
बीडीएन ९-३, चाफा    ५० किलो
विजय, आकाश    ६० किलो
दिग्विजय, फुले जी-५   ७५ किलो
बीडीएनजीके ७९८, पीकेव्ही काबुली ४, पीकेव्ही काबुली २ / काक-२    १०० ते १२५ किलो

टीप : जाड टपोरे असणाऱ्या जातीसाठी मोठ्या छिद्राचे चाडे आणि नळ्या असणे आवश्‍यक असून, काबुली हरभऱ्याची पेरणी अधिक खोलीवर करू नये.

आंतरपीक पद्धती : 
करडई, ज्वारी, जवस, मोहरी इत्यादी पिके आंतरपिक म्हणून घ्यावीत. हरभरा+ करडई (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी), ज्वारी+ हरभरा (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी)  बागायती हरभरा+ जवस (४ः२ ओळी) लागवड करावी.

खत मात्रा : 

  • पेरणीपुर्वी चांगले कुजलेले शेणखत वापरावे.
    पेरणीवेळी जिरायती हरभऱ्यास २० किलो नत्र, ४० किलो स्फुरद, २० किलो पालाश तर बागायती हरभऱ्यास २५ किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश प्रतिहेक्‍टरी द्यावे. काबुली जातीसाठी २५ किलो नत्र व ६० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश ही खतमात्रा द्यावी. मातीपरीक्षण केले नसल्यास दोन ते तीन वर्षांतून एक वेळा हेक्‍टरी २० किलो गंधक, २० किलो झिंक सल्फेट, २० किलो फेरस सल्फेट व ५ किलो बोरॅक्‍स जमिनीतून द्यावे.
जातींची निवड
जात   कालावधी (दिवस)   उत्पादन क्विंटल / हे.     वैशिष्ट्ये
      जिरायत   बागायत      
बीडीएन-९-३    १०० ते १२५    १० ते १२    १८ ते २०     दाणे मध्यम पिवळसर, कोरडवाहूसाठी उत्तम
बीडीएन-७९७     १०५ ते ११०     १५ ते २०    १८ ते २४    बीडीएन-९-३ पेक्षा जास्त उत्पादन
विश्र्वास (फुलेजी-५)   १२० ते १२५    १३ ते १४     २० ते २२   दाणे गोल, ओला म्हणून विकण्यास चांगला
फुले-जी-१२     ११० ते ११५    १२ ते १३     १८ ते २४    दाणे सुरकुतलेले, जिरायत व बागायतीसाठी योग्य
विजय    ११० ते ११५     १० ते १२    २२ ते २५     उशिरा पेरणीस योग्य, विविध वातावरणासाठी योग्य.
विशाल    १०० ते ११०    १५ ते २०    २५ ते ३०     टपोरे दाणे, बागायतीसाठी योग्य
दिग्विजय     १०५ ते १००      १८ ते २०    २८ ते ३०     टपोरे दाणे बागायतीस योग्य
काबुली जात  _ _ _ _
बीडीएनजीके - ७९८     १०० ते ११५       _ १८ ते २०   मररोग व घाटेअळीस प्रतिकारक
श्र्वेता     ९० ते १०० _ २० ते २२     लवकर तयार होणारी जात.
पीकेव्ही-२     १०० ते १०५   _  २० ते २५     टपोरे दाणे
विराट    ११० ते ११५ _ २० ते २५    टपोरे दाणे, मर रोगास प्रतिकारक
गुलक-१     ११५ ते १२०  _  २० ते २२      फुटाण्यासाठी योग्य

संपर्क :  डॉ. आनंद गोरे, ९५८८६४८२४२
(अखिल भारतीय समन्वयित शेती संशोधन प्रकल्प, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)

इतर अॅग्रो विशेष
जिनिंग बंदमुळे ३०० कोटींचा व्यवसाय ठप्पजळगाव ः वस्तू व सेवा करांतर्गत रिव्हर्स कनसेप्ट...
फळबाग, गोपालनातून शेतीला देतेय नवी दिशासौ. कविता चांदोरकर या मूळच्या मुंबई येथील रहिवासी...
शेडनेटमधील शेती करते आर्थिक प्रगती आर्थिकदृष्ट्या न पडवणाऱ्या पारंपरिक पिकांना...
जिगाव प्रकल्पाचे काम पूर्ण होणार तरी कधीबुलडाणा  : वऱ्हाडातील एक महत्त्वाकांक्षी...
शेती सांभाळली, विक्री व्यवस्थाही उभारलीपरभणी शहरातील शाळेमध्ये क्रीडा शिक्षक म्हणून...
ऊसतोडणी मजूर संख्या ३० टक्‍क्‍यांनी घटलीसांगली : सांगली-कोल्हापूर जिल्ह्यात कारखान्यांनी...
ठिबक कंपन्यांवर सरसकट कारवाई नकोपुणे : ठिबक घोटाळ्याचा तपास करणाऱ्या डॉ. सु. ल....
ग्रामीण पर्यटनाचा शाश्‍वत विकास गरजेचा...पुणे: भारतात निसर्गसाैंदर्याबराेबरच...
पोकळ पदव्यांत हरवलेले शिक्षण पाठ्यपुस्तकाच्या पलीकडे जाऊन इतर कौशल्ये विकसित...
राज्यात बुधवारपर्यंत कोरडे हवामानपुणे : गेल्या २४ तासांत सर्वांत कमी १२.८ अंश...
`पाणीबाणी`शी झुंजणारी भारतीय शेतीपाण्याची उपलब्धता दिवसेंदिवस घटतच जाणार आहे....
शेतकऱ्यांच्या वाढल्या ‘खरीप वेदना’पुणे : सोयाबीनचे कोसळेले भाव, तूर-मुगाची वेळेत न...
लोकभावनेच्या दबावामुळे कर्जमाफीत काही...नागपूर : कर्जबाजारी शेतकऱ्यांना दिवाळीआधी...
अखेर ‘डीबीटी’ धोरण जिल्हा परिषद सेस...पुणे  : राज्यात जिल्हा परिषदांमधील सेस...
साखर उद्योगाबाबत केंद्राशी वाटाघाटी करानागपूर : शेतकरी संघटना उसाला ३,५०० रुपयांची मागणी...
गोंदिया 11.5 अंशांवरपुणे : उत्तरेकडून थंड वारे वाहू लागले आहेत. याचा...
सरकारने शेतकऱ्यांचा विश्‍वासघात केला ः...औरंगाबाद: आलटून पालटून सत्ता भोगण्याचे सत्ताधारी...
भाजीपाला उत्पादकांचा धुक्‍यात घुसमटतोय...कोल्हापूर : गेल्या पंधरा दिवसांत भाजीपाल्याचे दर...
बदलत्या वातावरणामुळे द्राक्ष बागा...सांगली : जिल्ह्यातील द्राक्ष पट्ट्यात गेल्या तीन...
कोल्हापूरचे शिवसेना आमदार प्रकाश...नागपूर : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...