Agriculture stories in Marathi, gram cultivation technology , AGROWON, Maharashtra | Agrowon

नियोजन हरभरा लागवडीचे...
डॉ. आनंद गोरे, डॉ. भगवान आसेवार
शुक्रवार, 13 ऑक्टोबर 2017

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

  • जिरायती पेरणी जमिनीत पुरेशी ओल  असताना २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. जास्तीत जास्त २५ ऑक्‍टोबरपर्यंत करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत करावी.
  • पेरणीला उशीर झाल्यास फेब्रुवारी महिन्यानंतर वाढत्या तापमानामुळे दाणे योग्य प्रकारे भरत नाहीत आणि पक्वतेचा कालावधी कमी होतो. 
  • जिरायती क्षेत्रात पेरणीची वेळ ठरवताना जमिनीतील ओलाव्याच्या, तर बागायती क्षेत्रात लागवड करतेवेळी थंडीचा कालावधी यांचा विचार करावा लागतो.
  • जिरायती पेरणीसाठी दोन ओळीतील अंतर ३० सें.मी. (एक फूट) तर दोन रोपांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे.
  • बागायती पिकासाठी दोन ओळीतील अंतर ४५ सें.मी. व दोन झाडांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे. पेरणी ५ ते ७ सें.मी. खोलीपर्यंत पेरणी करता येते.

हेक्‍टरी बियाणे : 

  • लहान आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातींसाठी ६० किलो, मध्यम आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातीसाठी  ७० किलो व टपोरे दाणे ,काबुली जातीसाठी १०० किलो प्रतिहेक्‍टरी बियाणे वापरावे.
  • प्रतिकिलो बियाण्यास १.५ ग्रॅम थायरम किंवा १.५ ग्रॅम कार्बेन्डाझिमची प्रक्रिया करावी. यानंतर १५ मिनिटांनी १० किलो बियाण्यास २५० ग्रॅम रायझोबियम आणि २५० ग्रॅम पीएसबी जिवाणू संवर्धकाची प्रक्रिया करावी. बीजप्रक्रिया सावलीत करावी.
बियाणे प्रमाण :
जात   हेक्टरी बियाणे
बीडीएन ९-३, चाफा    ५० किलो
विजय, आकाश    ६० किलो
दिग्विजय, फुले जी-५   ७५ किलो
बीडीएनजीके ७९८, पीकेव्ही काबुली ४, पीकेव्ही काबुली २ / काक-२    १०० ते १२५ किलो

टीप : जाड टपोरे असणाऱ्या जातीसाठी मोठ्या छिद्राचे चाडे आणि नळ्या असणे आवश्‍यक असून, काबुली हरभऱ्याची पेरणी अधिक खोलीवर करू नये.

आंतरपीक पद्धती : 
करडई, ज्वारी, जवस, मोहरी इत्यादी पिके आंतरपिक म्हणून घ्यावीत. हरभरा+ करडई (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी), ज्वारी+ हरभरा (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी)  बागायती हरभरा+ जवस (४ः२ ओळी) लागवड करावी.

खत मात्रा : 

  • पेरणीपुर्वी चांगले कुजलेले शेणखत वापरावे.
    पेरणीवेळी जिरायती हरभऱ्यास २० किलो नत्र, ४० किलो स्फुरद, २० किलो पालाश तर बागायती हरभऱ्यास २५ किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश प्रतिहेक्‍टरी द्यावे. काबुली जातीसाठी २५ किलो नत्र व ६० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश ही खतमात्रा द्यावी. मातीपरीक्षण केले नसल्यास दोन ते तीन वर्षांतून एक वेळा हेक्‍टरी २० किलो गंधक, २० किलो झिंक सल्फेट, २० किलो फेरस सल्फेट व ५ किलो बोरॅक्‍स जमिनीतून द्यावे.
जातींची निवड
जात   कालावधी (दिवस)   उत्पादन क्विंटल / हे.     वैशिष्ट्ये
      जिरायत   बागायत      
बीडीएन-९-३    १०० ते १२५    १० ते १२    १८ ते २०     दाणे मध्यम पिवळसर, कोरडवाहूसाठी उत्तम
बीडीएन-७९७     १०५ ते ११०     १५ ते २०    १८ ते २४    बीडीएन-९-३ पेक्षा जास्त उत्पादन
विश्र्वास (फुलेजी-५)   १२० ते १२५    १३ ते १४     २० ते २२   दाणे गोल, ओला म्हणून विकण्यास चांगला
फुले-जी-१२     ११० ते ११५    १२ ते १३     १८ ते २४    दाणे सुरकुतलेले, जिरायत व बागायतीसाठी योग्य
विजय    ११० ते ११५     १० ते १२    २२ ते २५     उशिरा पेरणीस योग्य, विविध वातावरणासाठी योग्य.
विशाल    १०० ते ११०    १५ ते २०    २५ ते ३०     टपोरे दाणे, बागायतीसाठी योग्य
दिग्विजय     १०५ ते १००      १८ ते २०    २८ ते ३०     टपोरे दाणे बागायतीस योग्य
काबुली जात  _ _ _ _
बीडीएनजीके - ७९८     १०० ते ११५       _ १८ ते २०   मररोग व घाटेअळीस प्रतिकारक
श्र्वेता     ९० ते १०० _ २० ते २२     लवकर तयार होणारी जात.
पीकेव्ही-२     १०० ते १०५   _  २० ते २५     टपोरे दाणे
विराट    ११० ते ११५ _ २० ते २५    टपोरे दाणे, मर रोगास प्रतिकारक
गुलक-१     ११५ ते १२०  _  २० ते २२      फुटाण्यासाठी योग्य

संपर्क :  डॉ. आनंद गोरे, ९५८८६४८२४२
(अखिल भारतीय समन्वयित शेती संशोधन प्रकल्प, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)

इतर अॅग्रो विशेष
कोकण, दक्षिण- मध्य महाराष्ट्रात आज... पुणे : पश्‍चिम मध्य प्रदेश, मध्य महाराष्ट्र आणि...
जपानमधील शहरी शेतीजपान हे हजारो बेटांपासून तयार झालेले एक विकसित...
कुठे दिलासा, कुठे चिंताराज्यातील शेतकरी परतीच्या पावसाची वाट पाहून थकला...
नाशिक जिल्ह्यातील काही भागाला अवकाळी...नाशिक : नाशिक जिल्ह्यातील अनेक भागात सोमवारी...
सांगलीत वादळी पावसाने द्राक्षबागांचे...सांगली ः द्राक्षाला दर चांगले मिळतील म्हणून लवकर...
अॅग्रोवन सरपंच महापरिषद शनिवारपासून...पुणे  : कृषी, ग्रामविकास आणि जलसंधारण...
अवकाळी पावसाचा पुन्हा तडाखापुणे  ः दक्षिण महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्र,...
दुष्काळग्रस्तांना मदत, आरक्षणावरून...मुंबई   ः मराठा, मुस्लिम आणि धनगर आरक्षण...
गोड धाटाच्या ज्वारीपासून इथेनॉल नव्हे,...सध्या पेट्रोलसाठी पर्याय म्हणून इथेनॉल...
पिकते तिथेच करा प्रक्रियाहरितक्रांतीच्या काळात देशात साधनसंपत्ती विपुल...
कापूस गाठींचे देशांतर्गत उत्पादन घटणारजळगाव ः कापूस हंगामाच्या दुसऱ्या टप्प्यात...
दुष्काळप्रश्नी विरोधकांचा राज्य सरकारवर...मुंबई : दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांना तातडीने मदत...
वादळी पावसाचा दणकापुणे : कोल्हापूर, सातारा, सांगली जिल्ह्यांत...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात आजही पावसाची...पुणे : पावसाला पोषक हवामान असल्याने राज्यात...
पुरवणी मागण्या : दुष्काळग्रस्तांच्या...मुंबई : हिवाळी अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी...
राज्यातील ७४ पाणलोट क्षेत्रांमध्ये अधिक...पुणे  : यंदा कमी पाऊस झाल्याने भूजल...
आयटी क्षेत्रातील नोकरीपेक्षा हिरव्या...शेतीतील विविध संकटांमुळे युवक शेती सोडून नोकरी,...
नवे काश्मीर घडवणारे ‘बसेरा- ए- तबस्सुम'अधिक कदम या कोसेगव्हाण (ता. श्रीगोंदा, जि. नगर)...
पर्यायी चाऱ्यासाठी काटे विरहित निवडूंगमुरमाड, कुरण जमिनी, वालुकामय जमिनी तसेच शेती बांध...
ऊसतोडणीचे काम थांबवले शेतीतून नवी उमेद...शिरूर कासार (जि. बीड) या दुष्काळी तालुक्‍यातील...