Agriculture stories in Marathi, gram cultivation technology , AGROWON, Maharashtra | Agrowon

नियोजन हरभरा लागवडीचे...
डॉ. आनंद गोरे, डॉ. भगवान आसेवार
शुक्रवार, 13 ऑक्टोबर 2017

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती क्षेत्रात थंडीच्या कालावधीचा विचार करून पेरणी करावी. जिरायती पेरणी २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण करावी.

जिरायती जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी कमीत कमी मशागत करावी. यासाठी रोटाव्हेटर व त्यामागे पेरणी यंत्र चालवावे. जमीन स्वच्छ असल्यास शून्य मशागत तंत्रानुसार थेट पेरणी करता येते. यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून त्याचा पिकाला फायदा होतो. 

  • जिरायती पेरणी जमिनीत पुरेशी ओल  असताना २० ऑक्‍टोबरदरम्यान करावी. जास्तीत जास्त २५ ऑक्‍टोबरपर्यंत करावी. बागायती पेरणी २५ ऑक्‍टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत करावी.
  • पेरणीला उशीर झाल्यास फेब्रुवारी महिन्यानंतर वाढत्या तापमानामुळे दाणे योग्य प्रकारे भरत नाहीत आणि पक्वतेचा कालावधी कमी होतो. 
  • जिरायती क्षेत्रात पेरणीची वेळ ठरवताना जमिनीतील ओलाव्याच्या, तर बागायती क्षेत्रात लागवड करतेवेळी थंडीचा कालावधी यांचा विचार करावा लागतो.
  • जिरायती पेरणीसाठी दोन ओळीतील अंतर ३० सें.मी. (एक फूट) तर दोन रोपांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे.
  • बागायती पिकासाठी दोन ओळीतील अंतर ४५ सें.मी. व दोन झाडांतील अंतर १० सें.मी. ठेवावे. पेरणी ५ ते ७ सें.मी. खोलीपर्यंत पेरणी करता येते.

हेक्‍टरी बियाणे : 

  • लहान आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातींसाठी ६० किलो, मध्यम आकाराचे बियाणे असणाऱ्या जातीसाठी  ७० किलो व टपोरे दाणे ,काबुली जातीसाठी १०० किलो प्रतिहेक्‍टरी बियाणे वापरावे.
  • प्रतिकिलो बियाण्यास १.५ ग्रॅम थायरम किंवा १.५ ग्रॅम कार्बेन्डाझिमची प्रक्रिया करावी. यानंतर १५ मिनिटांनी १० किलो बियाण्यास २५० ग्रॅम रायझोबियम आणि २५० ग्रॅम पीएसबी जिवाणू संवर्धकाची प्रक्रिया करावी. बीजप्रक्रिया सावलीत करावी.
बियाणे प्रमाण :
जात   हेक्टरी बियाणे
बीडीएन ९-३, चाफा    ५० किलो
विजय, आकाश    ६० किलो
दिग्विजय, फुले जी-५   ७५ किलो
बीडीएनजीके ७९८, पीकेव्ही काबुली ४, पीकेव्ही काबुली २ / काक-२    १०० ते १२५ किलो

टीप : जाड टपोरे असणाऱ्या जातीसाठी मोठ्या छिद्राचे चाडे आणि नळ्या असणे आवश्‍यक असून, काबुली हरभऱ्याची पेरणी अधिक खोलीवर करू नये.

आंतरपीक पद्धती : 
करडई, ज्वारी, जवस, मोहरी इत्यादी पिके आंतरपिक म्हणून घ्यावीत. हरभरा+ करडई (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी), ज्वारी+ हरभरा (२ः१, ६ः३, ४ः२ ओळी)  बागायती हरभरा+ जवस (४ः२ ओळी) लागवड करावी.

खत मात्रा : 

  • पेरणीपुर्वी चांगले कुजलेले शेणखत वापरावे.
    पेरणीवेळी जिरायती हरभऱ्यास २० किलो नत्र, ४० किलो स्फुरद, २० किलो पालाश तर बागायती हरभऱ्यास २५ किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश प्रतिहेक्‍टरी द्यावे. काबुली जातीसाठी २५ किलो नत्र व ६० किलो स्फुरद, २५ किलो पालाश ही खतमात्रा द्यावी. मातीपरीक्षण केले नसल्यास दोन ते तीन वर्षांतून एक वेळा हेक्‍टरी २० किलो गंधक, २० किलो झिंक सल्फेट, २० किलो फेरस सल्फेट व ५ किलो बोरॅक्‍स जमिनीतून द्यावे.
जातींची निवड
जात   कालावधी (दिवस)   उत्पादन क्विंटल / हे.     वैशिष्ट्ये
      जिरायत   बागायत      
बीडीएन-९-३    १०० ते १२५    १० ते १२    १८ ते २०     दाणे मध्यम पिवळसर, कोरडवाहूसाठी उत्तम
बीडीएन-७९७     १०५ ते ११०     १५ ते २०    १८ ते २४    बीडीएन-९-३ पेक्षा जास्त उत्पादन
विश्र्वास (फुलेजी-५)   १२० ते १२५    १३ ते १४     २० ते २२   दाणे गोल, ओला म्हणून विकण्यास चांगला
फुले-जी-१२     ११० ते ११५    १२ ते १३     १८ ते २४    दाणे सुरकुतलेले, जिरायत व बागायतीसाठी योग्य
विजय    ११० ते ११५     १० ते १२    २२ ते २५     उशिरा पेरणीस योग्य, विविध वातावरणासाठी योग्य.
विशाल    १०० ते ११०    १५ ते २०    २५ ते ३०     टपोरे दाणे, बागायतीसाठी योग्य
दिग्विजय     १०५ ते १००      १८ ते २०    २८ ते ३०     टपोरे दाणे बागायतीस योग्य
काबुली जात  _ _ _ _
बीडीएनजीके - ७९८     १०० ते ११५       _ १८ ते २०   मररोग व घाटेअळीस प्रतिकारक
श्र्वेता     ९० ते १०० _ २० ते २२     लवकर तयार होणारी जात.
पीकेव्ही-२     १०० ते १०५   _  २० ते २५     टपोरे दाणे
विराट    ११० ते ११५ _ २० ते २५    टपोरे दाणे, मर रोगास प्रतिकारक
गुलक-१     ११५ ते १२०  _  २० ते २२      फुटाण्यासाठी योग्य

संपर्क :  डॉ. आनंद गोरे, ९५८८६४८२४२
(अखिल भारतीय समन्वयित शेती संशोधन प्रकल्प, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)

इतर कडधान्ये
तुरीमध्ये आंतरमशागत महत्त्वाची...तूर पेरणीनंतर तिसऱ्या आठवड्यात एक कोळपणी करून...
कर्बोदके, प्रथिनांचा उत्तम स्राेत ः...प्रथिनांसाठी कडधान्य हे समीकरण जसे सर्वश्रुत आहे...
तूर पिकावरील कीड-रोगांचे वेळीच नियंत्रण...मुळकूज : रोगकारक बुरशी : रायझोक्टोनिया खोडकूज...
अनियमित पावसात तूर रोपनिर्मिती,...राज्यात तूर हे खरिपातील महत्त्वाचे पीक आहे....
तंत्र मटकी, हुलगा लागवडीचेमटकी व हुलगा ही दोन पिके कमी पावसातही चांगले...
कृषी सल्लामार्च महिन्यात उन्हाळी भुईमूग पिकाची पेरणी करू...
शिफारशीत मूग जातींची निवड महत्त्वाची...गेल्या काही वर्षांमध्ये मुगाचे दर वाढते असल्याने...
कामगंध सापळ्याद्वारे करा घाटेअळीला अटकाव सध्या हरभरा पीक फुलोरा किंवा...
तूर पीक संरक्षण सल्ला तूर पिकावर सुमारे २०० किडींच्या प्रादुर्भावाची...
हरभऱ्यावरील घाटेअळीचे नियंत्रणघाटेअळी ही हरभरा पिकाची प्रमुख कीड आहे. एक अळी...
तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे... सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था...
लोहयुक्त कुळीथ खाकराकुळीथ हे लोहाचा उत्कृष्ट स्रोत आहे. कुळीथ हे...
रब्बी पिकांतील रासायनिक तणनियंत्रणपिकांच्या अधिक उत्पादनासाठी योग्य वेळेत...
आंतरपीक पद्धतीतून वाढवा उत्पन्नआंतरपीक पद्धतीमुळे जमिनीची सुपीकता वाढते....
नियोजन हरभरा लागवडीचे...जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती...
बीबीएफ यंत्राद्वारे हरभरा पेरणी फायदेशीररब्बी हंगामामध्ये ओलाव्याचे व्यवस्थापन अत्यंत...
हरभरा कीड - रोग नियंत्रण घाटेअळी : ही अळी अमेरीकन बोंड अळी, हिरवी...
हरभरा लागवड तंत्रज्ञान जमिनीची निवड : मध्यम ते भारी जमीन पाण्याचा...