Agriculture stories in Marathi, maise plantation as fodder crop,Agrowon, Maharashtra | Agrowon

चाऱ्यासाठी मका पिकाची लागवड फायदेशीर
 प्रवीण सरवळे
मंगळवार, 19 डिसेंबर 2017

मका पिकाचा चारा अत्यंत सकस, रुचकर असतो. मका पिकाचा हिरवा चारा दुभत्या जनावरांना खाऊ घातल्याने दुधाचे प्रमाण वाढते. मध्यम ते भारी परंतु चांगला निचरा होणाऱ्या जमिनीत महिनाअखेरपर्यंत या पिकाची लागवड पूर्ण करावी.

मका हिरवा चारा व मुरघास म्हणून वापरता येतो. त्याच्यापासून अधिकाधिक चारा मिळण्यासाठी खालीलप्रमाणे तंत्रज्ञानाचा अवलंब करावा.

लागवड तंत्रज्ञान :
जमीन :  
मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी जमीन आवश्‍यक असते. काळी कसदार, गाळाची व नदीकाठची जमीन अत्यंत उपयुक्त असते.

मका पिकाचा चारा अत्यंत सकस, रुचकर असतो. मका पिकाचा हिरवा चारा दुभत्या जनावरांना खाऊ घातल्याने दुधाचे प्रमाण वाढते. मध्यम ते भारी परंतु चांगला निचरा होणाऱ्या जमिनीत महिनाअखेरपर्यंत या पिकाची लागवड पूर्ण करावी.

मका हिरवा चारा व मुरघास म्हणून वापरता येतो. त्याच्यापासून अधिकाधिक चारा मिळण्यासाठी खालीलप्रमाणे तंत्रज्ञानाचा अवलंब करावा.

लागवड तंत्रज्ञान :
जमीन :  
मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी जमीन आवश्‍यक असते. काळी कसदार, गाळाची व नदीकाठची जमीन अत्यंत उपयुक्त असते.

मशागत : 
पेरणीपूर्वी एक नांगरट, दोन कुळवाच्या पाळ्या देऊन जमीन भुसभुशीत करावी. लागवडीसाठी सपाट वाफे अथवा सऱ्या सोडाव्यात. त्यामुळे पिकाची वाढ चांगली होते.

पेरणी : 
चारापीक म्हणून रब्बी हंगामात डिसेंबर महिनाअखेरपर्यंत पेरणी करावी. पेरणी ३० सेंमी अंतरावर करावी.

बियाणेप्रमाण व बीजप्रक्रिया : 
पेरणीसाठी प्रतिहेक्‍टरी ७५ किलो बियाणे वापरावे. पेरणीपूर्व बीजप्रक्रियेसाठी ॲझोटोबॅक्‍टर जीवाणू संवर्धक २५० ग्रॅम प्रति १० किलो बियाण्यास चोळावे.

सुधारित जाती : 
आफ्रिकन टॉल, मांजरी कंपोझीट, विजय, गंगा, सफेद-२, गंगा सफेद-५, डेक्कन डबल हायब्रीड

आंतरमशागत :
पेरणीपासून महिनाभर पीक तणविरहित ठेवावे. त्यासाठी आवश्‍यकतेनुसार एक-दोन वेळा खुरपणी करून पीक स्वच्छ ठेवावे. एक महिन्यानंतर कोळपणी करावी. त्यामुळे तण नियंत्रणही होते तसेच मुळांना हवा मिळून पिकाची वाढही होते.

खत व्यवस्थापन : 
पूर्वमशागत करताना प्रतिहेक्‍टरी साधारणपणे ३ टन (१०-१२ बैलगाड्या) चांगले कुजलेले शेणखत जमिनीत मिसळावे. प्रतिहेक्‍टरी नत्र १०० किलो, स्फुरद ५० किलो व पालाश ५० किलो अशी खतमात्रा द्यावी.
पेरणीवेळी नत्र ५० किलो, स्फुरद ५० किलो व पालाश ५० किलो द्यावे. नत्राची उर्वरित मात्रा पेरणीनंतर ३० दिवसांनी द्यावी.

पाणी व्यवस्थापन : 
रब्बी हंगामात १० ते १२ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.

पीक संरक्षण : 

  • खोड किडा : फवारणी प्रतिलिटर पाणी प्रोफेनोफॉस (५० ईसी) १.४ मि.लि.
    दुसरी फवारणी १०-१५ दिवसांनी करावी.
     
  • मावा- फवारणी प्रतिलिटर
    निंबोळी अर्क ५ टक्के किंवा
    अझाडिरॅक्‍टीन (१०,००० पीपीएम) ३ मि.लि.

कापणी : 
हिरव्या व सकस चाऱ्यासाठी मक्‍याचे पीक ५० टक्के फुलोऱ्यात आल्यावर म्हणजे पेरणीनंतर अंदाजे ६५ ते ७० दिवसांनी कापणी करावी. अनेक शेतकरी मका पूर्ण पक्व झाल्यावर जनावरांना खाऊ घालतात. त्याऐवजी ५० टक्के पीक फुलोऱ्यात असताना जनावरांना चारा द्यावा. या वेळी चारा अधिक सकस असतो.

फुलोऱ्यातील मका पिकातील अन्नघटक 

प्रथिने     ५ टक्के
स्निग्ध पदार्थ     ४.३ टक्के
खनिजे     ६ टक्के
पिष्टमय पदार्थ      ५२.८ टक्के

संपर्क : प्रवीण सरवळे, ९७६७८३८१६५
(कृषी महाविद्यालय, बारामती)

इतर चारा पिके
सकस चाऱ्यासाठी बाजरी, दशरथ, मारवेलबाजरीचा हिरवा तसेच वाळलेला चारा पौष्टिक असतो....
पीक सल्ला : बागायती कापूस, उन्हाळी...बागायती कापूस शेंदरी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव...
मुरघास कसा तयार करावा ?मुरघास बनविण्यासाठी एकदल पिके - जसे की मका,...
पाैष्टिकता वाढविण्यासाठी चाऱ्यावर करा...जानेवारीपासून ते जुलैपर्यंत बहुतांशी जनावरांना...
कृषी सल्लाधान्य साठवण : मळणीनंतर धान्याची साठवण...
योग्य प्रमाणात वापरा सुबाभळीचा चारासुबाभूळ हे विविधोपयोगी बहुवर्गीय द्विदल...
लसूणघास लागवड कशी करावी?लसूणघास हे पीक वेगवेगळ्या प्रकारच्या जमिनीमध्ये...
चाऱ्यासाठी मका पिकाची लागवड फायदेशीरमका पिकाचा चारा अत्यंत सकस, रुचकर असतो. मका...
बरसीम चारा पिकाची लागवडबरसीम हे द्विदलवर्गीय चारापीक आहे. पाण्याचा...
लुसर्न चारा पीक लागवड तंत्रज्ञान लुसर्न हे दुभत्या जनावरांना मानवणारे वैरणीचे...
पौष्टिक चाऱ्यासाठी बरसीमबरसीम पेरणी १५ नोव्हेंबरपर्यंत करावी. हेक्‍टरी २५...
ओट चारा पीक लागवड तंत्रज्ञान ओट हे एक रब्बी हंगामातील महत्त्वाचे चाऱ्याचे...
संकरित नेपिअर चारा पीक लागवड तंत्रज्ञानसंकरित नेपिअर हे बहुवार्षिक, भरपूर व चांगले...
बाजरी चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान बाजरी हे पीक पालेदार, रसाळ, गोड व मऊ असते....
बरसीम पीक लागवड बरसीम हे मेथीघासाप्रमाणे बहुगुणी वैरणीचे पीक आहे...
मका चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान जनावरांच्या आहारात अत्यंत सकस, रूचकर चारा म्हणून...
ज्वारी चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान ज्वारी हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे पीक आहे....
चवळी, मारवेल, स्टायलाे चारा लागवड...चवळी :  चवळी हे द्विदल वर्गातील...
पौष्टिक, लुसलुशीत चाऱ्यासाठी पेरा ओटओट पिकाचा पाला हिरवागार, पौष्टिक व लुसलुशीत असतो...
रुचकर, पाचक चारापीक ः गुणवंतराहुरी येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने...