agriculture stories in marathi, maral fish management | Agrowon

संवर्धन मरळ माशांचे
डॉ. गौरी शेलार
मंगळवार, 12 सप्टेंबर 2017
मरळ हे चविष्ट मासे आहेत. या माशांच्या व्यावसायिक संवर्धनाला चांगली संधी आहे. मरळ माशाची बोटुकली स्थानिक संवर्धन केंद्र किंवा सरकारी मत्स्यव्यवसाय विक्री केंद्रातून खरेदी करावी.
मरळ माशांचे संवर्धन तैवान, फिलिपिन्स आणि थायलंडमध्ये केले जाते. भारतात मुख्यतः आंध्र प्रदेशमध्ये या माशांचे संवर्धन मोठ्या प्रमाणात केले जाते. मरळ माशाचे प्रामुख्याने जायंट मरळ, स्ट्रिप्ड मरळ, स्पॉटेड मरळ आणि चिखलातील मरळ (मड मरळ) हे प्रकार आहेत.
जागेची निवड ः 
मरळ हे चविष्ट मासे आहेत. या माशांच्या व्यावसायिक संवर्धनाला चांगली संधी आहे. मरळ माशाची बोटुकली स्थानिक संवर्धन केंद्र किंवा सरकारी मत्स्यव्यवसाय विक्री केंद्रातून खरेदी करावी.
मरळ माशांचे संवर्धन तैवान, फिलिपिन्स आणि थायलंडमध्ये केले जाते. भारतात मुख्यतः आंध्र प्रदेशमध्ये या माशांचे संवर्धन मोठ्या प्रमाणात केले जाते. मरळ माशाचे प्रामुख्याने जायंट मरळ, स्ट्रिप्ड मरळ, स्पॉटेड मरळ आणि चिखलातील मरळ (मड मरळ) हे प्रकार आहेत.
जागेची निवड ः 
जमीन सपाटीपासून उंचावर असावी. चांगली गुणवत्ता असलेल्या पाण्याचा पुरवठा असावा.
तलावाचे बांधकाम ः 
वाढीच्या टप्यात मासे मोठ्या प्रमाणात साठविता येत नाहीत. याची साठवणूक त्यांच्या आकारावर अवलंबून असते.
पाणी साठवण आणि मरळ मासे त्यात ठेवण्याकरिता तलावाला मातीचे बांध घालावेत. या बांधाची उंची त्या जागेच्या किंवा जमिनीच्या भौगोलिक परिस्थितीवर अवलंबून असते. पाणी बाहेर जाण्याकरिता आउटलेट असणे गरजेचे आहे. त्याच्या विरुद्ध बाजूस झडप ठेवावी.
संवर्धनासाठी बीजसंकलन ः 
व्यावसायिक मरळ संवर्धन आपल्याकडे फारसे केले जात नाही. मरळ माशाची बोटुकली नद्या, जलाशय, बारमाही टाक्‍या आणि इतर जलाशयांमध्ये उपलब्ध असते. माशाचे बीज ऑगस्ट ते मे महिन्यात जलाशयामध्ये उपलब्ध असते.
बीजसाठवण ः 
या माशामध्ये श्‍वसनासाठी वेगळा अवयव असल्याने मत्स्यबीज अवस्थेमध्ये हे मासे जास्त प्रमाणात साठवता येऊ शकतात. मरळ बोटुकली साठवण्याचा सरासरी दर प्रतिहेक्‍टरी २०,००० ते २५,००० असा आहे. कोळी लोक नैसर्गिक स्रोतांपासून मरळ माशाच्या बोटुकली गोळा करतात. हे मासे संवर्धन करणाऱ्यांना विकतात. मरळ माशाची बोटुकली स्थानिक संवर्धन केंद्र किंवा सरकारी मत्स्यव्यवसाय विक्री केंद्रातून खरेदी कराव्यात.
मत्स्यसंवर्धनासाठी पाणीपुरवठा ः
मत्स्यसंवर्धन करताना मुख्य तलावाच्या बरोबरीने अतिरिक्त पाण्याचा पुरेसा पुरवठा करणारा कालवा असावा. 
या कालव्याला दरवाजा असावे. मात्र ते लाकडी झडपेपासून ३० सें.मी. उंचीच्या वर नसावे. तलावाला दुसरा दरवाजा हा तलावातील पाणी बाहेर काढण्यासाठी असावा.पाण्याचा योग्य प्रवाह तयार करण्यासाठी एक लाकडी दरवाजा तलावाच्या बाहेरील बाजूस आणि एक आतील बाजूस असावा.
पाण्याच्या तापमानाचे नियंत्रण ः 
माशाच्या योग्य वाढीसाठी आणि खाद्य परिवर्तनाचा दर (FCR) वाढवण्यासाठी तलावातील पाण्याचे तापमान नियंत्रणात ठेवावे.
मरळसंवर्धन तलावांची काढणी ः
जेव्हा मासे ५०० ग्रॅम वजनाचे होतात तेव्हा संवर्धन तलावातून जाळे वापरून मासे काढतात. परंतु, मड मरळ मासे साधारपणतः लहान असताना काढले जातात.
फायदे ः
  • ओमेगा ३ फॅटिअॅसिड आणि प्रथिने यांचा चांगला स्त्रोत.
  • त्वचा आणि केस यांची गुणवत्ता चांगली होते. दृष्टी चांगली होते.
  • माशांच्या सेवनाने उदासिनता कमी होण्यास मदत होते.
 
संपर्क - डॉ. गौरी शेलार ः ७६६६०९६७८९
(लेखिका मत्स्यशास्त्र अभ्यासक आहेत)

 

टॅग्स

इतर कृषिपूरक
ओळखा जनावरांमधील सर्पदंश...पावसाळ्यात शेती, गोठ्याच्या आजूबाजूच्या परिसरात...
जनावरांना खुराकासोबत द्या बायपास फॅट,...संतुलित पशुखाद्यामध्ये प्रथिने, पिष्टमय पदार्थ,...
दर्जेदार पशुखाद्यातून होते पोषण,...गाई-म्हशींना दूध उत्पादनासाठी बरेचसे पौष्टिक घटक...
वंधत्व निवारणासाठी कृत्रिम रेतन फायदेशीरफायदेशीर व्यवसायासाठी जनावरे सुदृढ व प्रजननक्षम...
पावसाळ्यात सांभाळा शेळ्यांनापावसाळ्यात आर्द्रतेचे प्रमाण निश्चितच जास्त असते...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगांची जोडअमरावती शहरातील ॲड. झिया खान यांनी भविष्याची सोय...
हिरव्या, कोरड्या चाऱ्याचे योग्य नियोजन...पावसाळ्यामध्ये सर्वत्र भरपूर प्रमाणात हिरवा चारा...
रोखा शेळ्यांमधील जिवाणूजन्य अाजारपावसाळ्यात शेळ्यांमध्ये विविध संसर्गजन्य रोगाचा...
महत्त्व सेंद्रिय पशुपालनाचे...सेद्रिय पशुपालन ही संकल्पना अापल्याकडे नविन असली...
कोंबड्या, जनावरांतील वाईट सवयींचे करा...कोंबड्या अाणि जनावरांस काही वाईट सवयी असतील, तर...
अाैषधी गुणधर्मांनीयुक्त अाल्याचे लोणचे...आले हे स्वयंपाकात सूप, बिस्किटे आणि वड्यांच्या...
बदलत्या वातावरणात जपा कोंबड्यांनापावसाळ्यात दमट हवामान असते. त्यामुळे...
फऱ्या, तिवा, घटसपर् रोगाची लक्षणे अोळखापावसाळ्यात जनावरे आजारी पडण्याचे व त्यामुळे...
शेतीला दिली शेळीपालनाची जोडपाटबंधारे खात्यातील नोकरी सांभाळून राम चंदर...
पोषक घटकांनीयुक्त शेळीचे दूधभारतामध्ये प्रामुख्याने गायीच्या व म्हशीच्या...
बोटुकली आकाराच्या मत्स्यबीजाचे संवर्धन...मत्स्यबीज केंद्रावर प्रेरित प्रजननाद्वारे तयार...
उत्कृष्ट शेळीपालन व्यवसायाचा आदर्शपरभणी जिल्ह्यातील वडाळी येथील ढोले बंधूंनी...
पंधरा हजार ब्रॉयलर पक्ष्यांचे काटेकोर...घरची सुमारे दहा ते अकरा एकर माळरानावरची शेती. चार...
अशी करा मत्स्यशेतीची पूर्वतयारी...मत्स्यबीज संगोपनाचे यश हे तळ्याच्या पूर्वतयारीवरच...
काळीपुळी रोग नियंत्रणासाठी...काळीपुळी रोग उष्ण प्रदेशात उन्हाळ्याच्या अखेरीस...