agriculture stories in marathi, maral fish management | Agrowon

संवर्धन मरळ माशांचे
डॉ. गौरी शेलार
मंगळवार, 12 सप्टेंबर 2017
मरळ हे चविष्ट मासे आहेत. या माशांच्या व्यावसायिक संवर्धनाला चांगली संधी आहे. मरळ माशाची बोटुकली स्थानिक संवर्धन केंद्र किंवा सरकारी मत्स्यव्यवसाय विक्री केंद्रातून खरेदी करावी.
मरळ माशांचे संवर्धन तैवान, फिलिपिन्स आणि थायलंडमध्ये केले जाते. भारतात मुख्यतः आंध्र प्रदेशमध्ये या माशांचे संवर्धन मोठ्या प्रमाणात केले जाते. मरळ माशाचे प्रामुख्याने जायंट मरळ, स्ट्रिप्ड मरळ, स्पॉटेड मरळ आणि चिखलातील मरळ (मड मरळ) हे प्रकार आहेत.
जागेची निवड ः 
मरळ हे चविष्ट मासे आहेत. या माशांच्या व्यावसायिक संवर्धनाला चांगली संधी आहे. मरळ माशाची बोटुकली स्थानिक संवर्धन केंद्र किंवा सरकारी मत्स्यव्यवसाय विक्री केंद्रातून खरेदी करावी.
मरळ माशांचे संवर्धन तैवान, फिलिपिन्स आणि थायलंडमध्ये केले जाते. भारतात मुख्यतः आंध्र प्रदेशमध्ये या माशांचे संवर्धन मोठ्या प्रमाणात केले जाते. मरळ माशाचे प्रामुख्याने जायंट मरळ, स्ट्रिप्ड मरळ, स्पॉटेड मरळ आणि चिखलातील मरळ (मड मरळ) हे प्रकार आहेत.
जागेची निवड ः 
जमीन सपाटीपासून उंचावर असावी. चांगली गुणवत्ता असलेल्या पाण्याचा पुरवठा असावा.
तलावाचे बांधकाम ः 
वाढीच्या टप्यात मासे मोठ्या प्रमाणात साठविता येत नाहीत. याची साठवणूक त्यांच्या आकारावर अवलंबून असते.
पाणी साठवण आणि मरळ मासे त्यात ठेवण्याकरिता तलावाला मातीचे बांध घालावेत. या बांधाची उंची त्या जागेच्या किंवा जमिनीच्या भौगोलिक परिस्थितीवर अवलंबून असते. पाणी बाहेर जाण्याकरिता आउटलेट असणे गरजेचे आहे. त्याच्या विरुद्ध बाजूस झडप ठेवावी.
संवर्धनासाठी बीजसंकलन ः 
व्यावसायिक मरळ संवर्धन आपल्याकडे फारसे केले जात नाही. मरळ माशाची बोटुकली नद्या, जलाशय, बारमाही टाक्‍या आणि इतर जलाशयांमध्ये उपलब्ध असते. माशाचे बीज ऑगस्ट ते मे महिन्यात जलाशयामध्ये उपलब्ध असते.
बीजसाठवण ः 
या माशामध्ये श्‍वसनासाठी वेगळा अवयव असल्याने मत्स्यबीज अवस्थेमध्ये हे मासे जास्त प्रमाणात साठवता येऊ शकतात. मरळ बोटुकली साठवण्याचा सरासरी दर प्रतिहेक्‍टरी २०,००० ते २५,००० असा आहे. कोळी लोक नैसर्गिक स्रोतांपासून मरळ माशाच्या बोटुकली गोळा करतात. हे मासे संवर्धन करणाऱ्यांना विकतात. मरळ माशाची बोटुकली स्थानिक संवर्धन केंद्र किंवा सरकारी मत्स्यव्यवसाय विक्री केंद्रातून खरेदी कराव्यात.
मत्स्यसंवर्धनासाठी पाणीपुरवठा ः
मत्स्यसंवर्धन करताना मुख्य तलावाच्या बरोबरीने अतिरिक्त पाण्याचा पुरेसा पुरवठा करणारा कालवा असावा. 
या कालव्याला दरवाजा असावे. मात्र ते लाकडी झडपेपासून ३० सें.मी. उंचीच्या वर नसावे. तलावाला दुसरा दरवाजा हा तलावातील पाणी बाहेर काढण्यासाठी असावा.पाण्याचा योग्य प्रवाह तयार करण्यासाठी एक लाकडी दरवाजा तलावाच्या बाहेरील बाजूस आणि एक आतील बाजूस असावा.
पाण्याच्या तापमानाचे नियंत्रण ः 
माशाच्या योग्य वाढीसाठी आणि खाद्य परिवर्तनाचा दर (FCR) वाढवण्यासाठी तलावातील पाण्याचे तापमान नियंत्रणात ठेवावे.
मरळसंवर्धन तलावांची काढणी ः
जेव्हा मासे ५०० ग्रॅम वजनाचे होतात तेव्हा संवर्धन तलावातून जाळे वापरून मासे काढतात. परंतु, मड मरळ मासे साधारपणतः लहान असताना काढले जातात.
फायदे ः
  • ओमेगा ३ फॅटिअॅसिड आणि प्रथिने यांचा चांगला स्त्रोत.
  • त्वचा आणि केस यांची गुणवत्ता चांगली होते. दृष्टी चांगली होते.
  • माशांच्या सेवनाने उदासिनता कमी होण्यास मदत होते.
 
संपर्क - डॉ. गौरी शेलार ः ७६६६०९६७८९
(लेखिका मत्स्यशास्त्र अभ्यासक आहेत)

 

टॅग्स

इतर कृषिपूरक
विदर्भात स्वनिधी, गटबांधणीतून...जमिनीचे घटते क्षेत्र, विविध कारणांमुळे घटत...
शेळ्यांच्या जंतनिर्मूलनाकडे लक्ष द्याजंतांच्या प्रादुर्भावामुळे शेळ्यांच्या शरीरातील...
शेततळ्यामधील मत्स्यसंवर्धनासाठी आवश्‍यक...शेततळ्यातील माशांचे उत्पादन अधिक प्रमाणात...
मसाल्याची राणी वेलचीवर जीआयची मोहोरवेलचीला आयुर्वेदात महत्त्वाचे स्थान आहे. केरळमधील...
थंड वातावरणात जपा कोंबड्यांनाथंडीच्या काळातच कोंबड्यांची वजनवाढ जलदगतीने होत...
सोलर टनेल ड्रायरचा वापर ठरतो फायदेशीरसोलर टनेल ड्रायर हे तंत्रज्ञान प्रदूषण न करणारे...
प्रथिने, खनिजांची गरज पूर्ण करण्यासाठी...एकच प्रकारचा अाणि निकृष्ट दर्जाचा चारा दिल्यामुळे...
स्वच्छ मटण निर्मितीचे निकषशेळ्यांपासून चांगल्या प्रतीच्या मटण निर्मितीसाठी...
दूध दीर्घकाळ टिकविण्यासाठी शून्य ऊर्जा...दूध काढल्यानंतर ते डेअरीमध्ये पोचेपर्यंत दीर्घकाळ...
जनावरांच्या खाद्यात झाडपाला वापरताना...गवत आणि झाडांचा पाला यांच्यामध्ये आर्द्रता आणि...
कोंबडी खाद्यनिर्मितीबाबत माहितीपोल्ट्री व्यवसायामध्ये एकूण खर्चाच्या ७० टक्के...
कुशल तापमान नियंत्रक मधमाश्‍यासजीवांमध्ये अपृष्ठवंशीय प्राण्यांचे वैशिष्ट्य...
शेळीपालनासाठी निवडा योग्य पद्धतशेळीपालन व्यवसाय वेगवेगळ्या पद्धतींनी करता येतो....
जनावरांना द्या स्वच्छ, मुबलक पाणीजनावरांच्या शरीराचे तापमान पाण्यामुळे स्थिर...
पशूपालन सल्ला कालवडीचे वजन २२५ ते २५० किलोच्या जवळपास असता...
मुक्तसंचार गोठ्याचे फायदेमुक्तसंचार गोठ्यामध्ये गाई, म्हशी मुक्तपणे फिरतात...
त्रिपुराचे वैभव ः राणी अननसत्रिपुरा राज्यातील अननसाला ‘त्रिपुरा राणी अननस’...
चांगल्या अारोग्यासाठी काकडी, खरबुजाचे...काकडीच्या बिया थंड गुणाच्या असून शरीर पुष्ट करतात...
जास्त दुग्धोत्पादनासाठी वाढवा अाहारातील...दुधाळ जनावरांमध्ये पोषणतत्त्वाच्या अभावामुळे रोग...
तीव्र गंधाच्या कॉलरद्वारे जनावरातील...आफ्रिकेमध्ये त्से त्से माशीमुळे गायींमध्येही...