Agriculture stories in Marathi, news regarding use of charcoal as soil amendment, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

जमीन सुधारणेसाठी ‘बायोचार’ ठरले फायदेशीर
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
मंगळवार, 19 डिसेंबर 2017

शेतातील टाकाऊ पदार्थांवर ऑक्सिजनविरहित वातावरणात पायराॅलिसिस ही क्रिया केल्यानंतर बायोचारची (सेंद्रिय काेळसा) निर्मिती होते. वालुकामय व चुनखडीयुक्त जमिनीत बायोचारचा वापर केल्यास त्यांच्या भौतिक व रासायनिक गुणधर्मांवर चांगला परिणाम होत असल्याचे जपानमधील संशोधकांना दिसून आले आहे.

शेतातील टाकाऊ पदार्थांवर ऑक्सिजनविरहित वातावरणात पायराॅलिसिस ही क्रिया केल्यानंतर बायोचारची (सेंद्रिय काेळसा) निर्मिती होते. वालुकामय व चुनखडीयुक्त जमिनीत बायोचारचा वापर केल्यास त्यांच्या भौतिक व रासायनिक गुणधर्मांवर चांगला परिणाम होत असल्याचे जपानमधील संशोधकांना दिसून आले आहे.

जपानमधील ग्रामीण अभियांत्रिकी संशोधन संस्थेअंतर्गत कृषी पर्यावरण अभियांत्रिकी संशोधन संस्था कार्यरत आहे. या संस्थेतील संशोधकांनी बायोचारसंबंधी संशोधन केले. जपानमधील ग्रामीण अभियांत्रिकी संशोधन संस्थेच्या संशोधन प्रबंधात याबाबत माहिती देण्यात आली आहे. वालुकामय व चुनखडीयुक्त जमिनींमध्ये बायोचार वापराने जलधारण क्षमता, सामू, अन्नद्रव्यांचे शोषण करण्याची क्षमता, नत्र व स्फुरदाची उपलब्ध करण्याची क्षमता आदी गुणधर्मांवर चांगला परिणाम दिसून आला.
सेंद्रिय पदार्थांचे उच्च तापमानावर (४०० अंश सेल्सिअस आणि त्यापुढे) उष्णता देऊन विघटन केले जाते. एवढ्या उच्च तापमानावर सेंद्रिय पदार्थ जाळल्यानंतर मिळणाऱ्या कोळशास बायोचार म्हणतात. संशोधकांनी जापनीज सेडार, सायप्रस लाकडाचे तुकडे, बांबूचे तुकडे, भाताचे तूस, उसाचे बगॅस, कुक्कुटपालन उद्योगातील टाकाऊ पदार्थ, सांडपाण्यातील गाळ आदी पदार्थांवर ४००, ६०० आणि ८०० अंश सेल्सिअस इतक्या उच्च तापमानावर पायरॉलिसिस क्रिया केली. त्यानंतर मिळालेल्या बायोचारचा वालुकामय व चुनखडीयुक्त जमिनींमध्ये वापर केला. मिळालेल्या निष्कर्षांवरून बायोचारचा भूसुधारक म्हणून वापर केल्यास फायदा होतो असे दिसून झाले. भारतात दरवर्षी कुक्कुटपालन उद्योगातील टाकाऊ पदार्थांचे प्रमाण २८ ते ३० दशलक्ष टन इतके आहे. विविध शहरात सांडपाण्याची समस्या गंभीर रूप धारण करीत आहे. सर्व टाकाऊ पदार्थांवर पायराॅलिसिस पद्धतीने प्रक्रिया करून बायोचारची निर्मिती केल्यास शेती, रोजगारनिर्मिती व स्वच्छ परिसर निर्मितीसाठी मोठा फायदा होऊ शकतो. 

असे आहेत निष्कर्ष : 

  • लाकडाचे तुकडे व बगॅस बायोचारच्या वापरामुळे जमिनीची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढली. 
  • ४०० अंश सेल्सिअस तापमानावर पायरॉलिसिस केलेल्या लाकडाच्या तुकड्यांपासून मिळालेल्या बायोचारच्या वापरामुळे अन्नद्रव्यांचे शोषण करण्याची क्षमता वाढली. 
  • ८०० अंश सेल्सिअस तापमानावर पायरॉलिसिस केलेल्या लाकडाच्या तुकड्यांपासून मिळालेल्या बायोचारच्या वापरामुळे जमिनीची नायट्रेट स्वरूपातील नत्र धरून ठेवण्याची क्षमता वाढली. म्हणजेच त्यामुळे विविध कारणांमुळे जमिनीतून नत्रयुक्त खतांचे वाहून जाणे किंवा अस्थिरीकरण यांचा वेग मंदावला. 
  • कुक्कुटपालन उद्योगातील टाकाऊ पदार्थांच्या पायरॉलिसिसनंतर मिळालेल्या बायोचारमुळे जमिनीच्या सामूमध्ये सुधारणा झाली. तसेच फॉस्फेट स्वरूपातील स्फुरद पिकांना पुरविण्याची क्षमता वाढली.

इतर ताज्या घडामोडी
सांगलीतील ९० टक्के द्राक्ष हंगाम उरकलासांगली : जिल्ह्यातील यंदाचा द्राक्ष हंगाम ९०...
फरारी द्राक्ष व्यापाऱ्यास शेतकऱ्यांनी...नाशिक  ः चालू वर्षाच्या हंगामात जिल्ह्यातील...
औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघातील प्रचार...औरंगाबाद : औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघातील...
सध्याचे सरकार म्हणजे लबाडाचे आवतन : पवारनगर : सध्याचे केंद्र सरकार म्हणजे लबाडाचे आवतन...
सिंचनाच्या पाण्याचे मोजमाप करण्याच्या...शेतीमध्ये पाणी हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असून,...
परभणीत वांगी प्रतिक्विंटल १००० ते २५००...परभणी : येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे भाजीपाला...
मतदान केंद्रावरील रांगेपेक्षा...सोलापूर  : सोलापूर लोकसभा मतदारसंघात सर्वत्र...
अवकाळीचा सोलापूर जिल्ह्याला मोठा फटकासोलापूर : जिल्ह्याला गेल्या चार महिन्यांत अधून-...
मंठा तालुक्यात वादळी वाऱ्याने नुकसानमंठा, जि. जालना  : तालुक्यात मंगळवारी ( ता....
पुणे विभागातील दोन लाख हेक्टरवरील ऊस...पुणे  ः गेल्या चार ते पाच महिन्यांपासून पुणे...
मराठवाड्यातील मतदान टक्केवारीत किंचित घटबीड, परभणी : मराठवाड्यातील बीड, उस्मानाबाद,...
सातारा जिल्‍ह्यातील ऊस उत्पादकांना...सातारा  ः जिल्ह्यातील सह्याद्री कारखान्याचा...
म्हैसाळ योजनेत २२ पंपांद्वारे उपसासांगली : म्हैसाळ योजनेच्या पंपांची संख्या विक्रमी...
दिग्गजांच्या सभांनी तापणार साताऱ्यातील...सातारा : सातारा लोकसभा मतदारसंघातील राजकीय...
प्रभावी अपक्ष उमेदवारांमुळे लढती रंगतदारमुंबई : राज्यात तिसऱ्या आणि चौथ्या टप्प्यातील २१...
राज्यात काकडी प्रतिक्विंटल ४००ते २०००...नाशिकला काकडी प्रतिक्विंटल १२५० ते १७५० रुपये...
धनगर समाज भाजपच्याच पाठीशी ः महादेव...सांगली  : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हेच...
ऊस गाळपात इंदापूर कारखान्याची आघाडी पुणे  : जिल्ह्यात सर्व १७ साखर कारखान्यांनी...
निवडणुकीमुळे चाराटंचाईकडे दुर्लक्ष;...पुणे  : निवडणुकीची रणधुमाळी सुरू असताना...
नाशिक जिल्ह्यात चारा छावण्यांसाठी...नाशिक  : जिल्ह्यातील टंचाईच्या झळा तीव्र होत...