तेलबिया प्रक्रिया उद्योगात आहेत संधी
डॉ. एस. डी. कुलकर्णी
मंगळवार, 19 सप्टेंबर 2017

खाद्यतेलाच्या गरजा भागवण्यासाठी तेलबिया प्रक्रिया उद्योग ग्रामीण तसेच शहरी भागात सुरू झाले आहेत. काही भागात मोठ्या प्रमाणावर तेल काढण्यासाठी सॉल्व्हंट प्लांटची सुरवात झाली. अशाप्रकारे काढलेले तेल रसायनांच्या मदतीने शुद्ध करून बाजारात उपलब्ध केले जाऊ लागले.

खाद्यतेलाच्या गरजा भागवण्यासाठी तेलबिया प्रक्रिया उद्योग ग्रामीण तसेच शहरी भागात सुरू झाले आहेत. काही भागात मोठ्या प्रमाणावर तेल काढण्यासाठी सॉल्व्हंट प्लांटची सुरवात झाली. अशाप्रकारे काढलेले तेल रसायनांच्या मदतीने शुद्ध करून बाजारात उपलब्ध केले जाऊ लागले.

  अलीकडे तेलघाणीतील तेलाचा वापर पुन्हा वाढला आहे. त्यामुळे तेलबिया प्रक्रियाचा कुटीर ते मध्यम स्तरीय उद्योग ही एक चांगली संधी तयार झाली आहे. २०१६-१७ या वर्षात देशामध्ये तेलबियांचे उत्पादन २३२.८ लाख मेट्रिक टन अनुमानित आहे. 
याचबरोबरीने जवस, कारळे, सरकी, खोबरे तसेच भाताच्या कोंड्याच्या तेलाचा समावेश होतो. यापासून ६९.६० लाख टन खाद्यतेल मिळते.

  खाद्यतेलाची बाकीची गरज पूर्ण करण्यासाठी आपण ते आयात करतो. तेलबियापासून तेल काढणे एवढाच एक तेलबिया प्रक्रिया उद्योग नसतो. बऱ्याचदा उद्योग म्हणजे मोठी जागा, त्यावर उभा केलेला कारखाना, त्यामध्ये काम करणारे मजूर इ. असे चित्र डोळ्यासमोर उभे रहाते. परंतु, आता वेगवेगळे उद्योग उभे राहात आहेत. 

काही तेलबिया आपण पूर्ण दाण्याच्या रूपात खाद्योपयोग करतो. शेंगदाणे, सोयाबीन, जवस, सूर्यफूल, तीळ इ. मात्र उपयोग करण्यासाठी प्रत्येक तेलबियांवर वेगवेगळी प्रक्रिया करणे आवश्‍यक असते. अशा प्रकारचा प्रक्रिया उद्योग स्थापन करण्यासाठी जास्त जागा अथवा भांडवल लागत नाही.

भारतामध्ये तेलबियांचे उत्पादन
(वर्ष २०१६-१७) (आकडे लाख टनांत)

तेलबिया उत्पादन खरीप अनुमानित उत्पादन रब्बी एकूण उत्पादन
भुईमूग ४५.० १७.०   ६२.०
सोयाबीन ९५.० -- ९५
सूर्यफूल  १.० ३.५ ४.५
तीळ ४.० ३.५ ७.५
मोहरी ६३.० -- ६३.०
करडई -- ०.३० ०.३०
एकूण १४५.० ८७.८० २३२.८०

संपर्क -  डॉ. एस. डी. कुलकर्णी ९७५२२७५३०४
(लेखक केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्था, भोपाळ येथे कार्यरत होते)

टॅग्स

इतर कृषी प्रक्रिया
काबुली चण्याचे पौष्टिक स्प्रेडब्रेड किंवा पोळीवर पसरवून स्प्रेडचे सेवन केले...
भाजीपाला प्रक्रियेतून उद्योगांना मिळेल...भाजीपाल्यापासून जास्तीत जास्त प्रक्रियायुक्त...
सुधारित यंत्रामुळे वाढेल उत्पादनांची...वर्षभर वेगवेगळ्या भाज्यांचे उत्पादन आपल्या...
औषधी, चवदार कार्बी अँगलोंग आले जगामध्ये भारत आल्याच्या उत्पादनात अग्रेसर आहे....
महिला बचत गटाने सुरू केली शेतकरी कंपनीबचत गटाच्या माध्यमातून शिक्रापूर (जि. पुणे)...
निरोगी आरोग्यासाठी ताज्या फळांचा रसभारतातल्या अग्रगण्य शीतपेयांच्या रासायनिक घटकांचा...
गुलाबापासून गुलकंद, गुलाबपाणी, सिरप अन्...पुणे शहरातील जयश्री यादव यांनी अत्यंत संघर्ष व...
​ज्वारीवर आधारित प्रक्रिया पदार्थ ज्वारीचा उपयोग प्रामुख्याने भाकरीसाठी होतो....
लघू उद्योगातून करा मूल्यवर्धनगाव परिसरातील शेतमालाचे उत्पादन लक्षात घेऊन लघू...
तेलबिया प्रक्रिया उद्योगात आहेत संधीखाद्यतेलाच्या गरजा भागवण्यासाठी तेलबिया प्रक्रिया...
तापमानाद्वारे चिकनमधील जंतुसंसर्गास...जिवाणूंची वाढ होऊन चिकन व चिकनजन्य पदार्थ खाण्यास...
प्रक्रिया करून टिकवा अंड्यांची गुणवत्ताकोंबडीने अंडी दिल्यानंतर जी त्याची गुणवत्ता असते...
प्रक्रियेतून वाढू शकेल फणसाला मागणीकाढणीपश्चात तंत्रज्ञान फणस हे कोकणातील तुलनेने...
शेवग्यापासून बनवा विविध मूल्यवर्धित...शेवगा हे पीक कोरडवाहू शेतकऱ्यांसाठी वरदान ठरते....
बिटपासून अारोग्यदायी जेलीबीट हे जमिनीखाली वाढणारे एक कंदमूळ आहे. थंड...
म्हेत्रे यांची ‘फ्रोजन’ उत्पादने पोचली...पुणे जिल्ह्यातील सहजपूर (उरुळी कांचन) येथील...
कांद्यावरील निर्यातक्षम प्रक्रियाकांद्यावर प्रक्रिया केल्यामुळे पदार्थ जास्त...
काढणीपश्‍चात नुकसान टाळण्यासाठी...सूक्ष्मजिवांच्या प्रादुर्भावामुळे काढणीपश्‍चात...
ऑक्टोबरमध्ये ४ लाख टन साखर उत्पादनाची...पुणे : राज्याचा ऊस गाळप हंगाम सुरू करण्यासाठी...
शेतकरीही उभारू शकतात मिनी फूड पार्कअमृतसर, पंजाब ः मिनी फूड पार्कची उभारणी...