कांदा पीक संरक्षण
डॉ. विजय महाजन
शनिवार, 7 ऑक्टोबर 2017

रोग नियंत्रण : 

तपकिरी करपा : 

  • हा एक बुरशीजन्य रोग असून, प्रादुर्भाव झाल्यावर पानांवर पिवळसर, तपकिरी रंगाचे लांबट चट्टे बाहेरच्या बाजूला दिसतात. चट्ट्यांचा आकार वाढत जाऊन पाने सुकतात. 
  • फुलांचे दांडे मऊ होऊन वाळून मोडतात.

नियंत्रण : 

  • दर १० ते १५ दिवसांच्या अंतराने  ०.२ टक्के कार्बेन्डाझिमची फवारणी करावी किंवा ३ ग्रॅम मॅंकोझेब प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी. द्रावणात सर्फेक्‍टंटचा वापर करावा.

जांभळा करपा : 

रोग नियंत्रण : 

तपकिरी करपा : 

  • हा एक बुरशीजन्य रोग असून, प्रादुर्भाव झाल्यावर पानांवर पिवळसर, तपकिरी रंगाचे लांबट चट्टे बाहेरच्या बाजूला दिसतात. चट्ट्यांचा आकार वाढत जाऊन पाने सुकतात. 
  • फुलांचे दांडे मऊ होऊन वाळून मोडतात.

नियंत्रण : 

  • दर १० ते १५ दिवसांच्या अंतराने  ०.२ टक्के कार्बेन्डाझिमची फवारणी करावी किंवा ३ ग्रॅम मॅंकोझेब प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी. द्रावणात सर्फेक्‍टंटचा वापर करावा.

जांभळा करपा : 

  • हा बुरशीजन्य रोग पीक वाढीच्या कोणत्याही अवस्थेत येतो. पानावर सुरवातीस खोलगट, लांबट पांढुरके चट्टे पडतात. चट्ट्यांचा मधला भाग सुरवातीस जांभळट व नंतर काळपट होतो. 
  • चट्टे पान किंवा फुलांच्या दांड्यावर  दिसतात. चट्टे वाढून एकमेकात मिसळून पाने करपून वाळतात.

नियंत्रण : 

  • ३० ग्रॅम मॅंकोझेब किंवा २० ग्रॅम कार्बेन्डाझिम  किंवा २० ग्रॅम क्‍लोरोथॅलोनील प्रति १० लिटर पाण्यात मिसळून १५ दिवसाच्या अंतराने आलटून-पालटून फवारणी करावी. द्रावणात सर्फेक्‍टंटचा वापर करावा.

बुरशीनाशकांचा वापर :   

बीजप्रक्रिया : प्रति किलो बियाणे
ट्रायकोडर्मा  - चार ग्रॅम
थायरम किंवा कॅप्टन -  तीन ग्रॅम 

फवारणी
बुरशीनाशक  प्रमाण प्रति लिटर पाणी 
मॅंकोझेब   २.५ ग्रॅम
क्‍लोरोथॅलोनील   २ ग्रॅम
कार्बेन्डाझिम    १ ग्रॅम
प्रोपिकोनॅझोल   १ मि.लि.
कॉपर ऑक्‍सिक्‍लोराईड     ३ ग्रॅम

कीड नियंत्रण : 

फुलकिडे : 

  • फुलकिडे दिवसा पानाच्या बेचक्‍यात लपून राहतात. रात्री किंवा सकाळी पानातील अन्नरस शोषतात.  यामुळे पातीवर पांढरे ठिपके पडून रोपांची पाने वेडीवाकडी होतात. पानांना इजा झाल्यास कांदा नीट पोसत नाही. 
  • पिकाच्या कोणत्याही अवस्थेत प्रादुर्भाव होतो. या किडीचा प्रादुर्भाव झाल्यास रोगाचे प्रमाण देखील वाढते.

नियंत्रण : 

  • रोपांच्या पुनर्लागवडीअगोदर फोरेट (१० जी) एकरी ४ किलो जमिनीत मिसळावे किंवा कार्बोसल्फान (२५ ई. सी.)  १.५ मि.ली. प्रति लिटर पाण्यात मिसळून या द्रावणात रोपांची मुळे दोन तास बुडवून लागवड करावी. यामुळे २० ते २५ दिवसापर्यंत किडींपासून संरक्षण होते. 
  • किडीच्या प्रादुर्भावानुसार १० ते १५ दिवसांच्या अंतराने डायमेथोएट १० मि.लि. किंवा सायपरमेथ्रीन (१० ई.सी.) ५ मि.लि. प्रति १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.  फवारणीच्या द्रावणात सर्फेक्‍टंट मिसळावा. 
  • कीडनाशकांची आटलटून पालटून फवारणी करावी.
कीटकनाशकांचा वापर
कीटकनाशक      प्रमाण प्रति लिटर पाणी   कीड 
कार्बोसल्फान  ( २५ इ.सी)   २ मि.लि.   फुलकिडे
सायपरमेथ्रीन ( १० इसी) ०.५ मि.लि.  फुलकिडे
डायमेथोएट  ( ३० इ.सी.)     १ मि.लि.  फुलकिडे
प्रोफेनोफॉस (५० इसी)  १ मि.लि.  फुलकिडे
ऑक्सीडिमेटॉन मिथाईल (२५ इ.सी.)  २ मि.लि.  फुलकिडे
लॅम्बडा सायहॅलोथ्रीन     ०.५ मि.लि.      फुलकिडे
डायकोफॉल  ( १८ इसी)  २ मि.लि.    लाल कोळी
इथिऑन   २ मि.लि.   लाल कोळी

- डॉ. विजय महाजन
संपर्क : ०२१३५ - २२२०२६ 

(लेखक राष्ट्रीय कांदा व लसूण संशोधन संचालनालय, 
राजगुरुनगर, जि. पुणे येथे कार्यरत आहेत.)

इतर अॅग्रो विशेष
यशवंत सिन्हा आता शेतीसाठी आवाज उठविणारअकोला : अाज देशातील सर्व शेतकऱ्यांना समस्यांपासून...
विदर्भ, खानदेशच्या उत्तर भागांतून...पुणे : गेल्या महिन्यात सुरू झालेल्या परतीच्या...
उस लागवड तंत्रज्ञानआजची सिंचनासाठी पाण्याची उपलब्धता पाहता ऊस...
कीटकनाशक विषबाधेचा अहवाल देणे बंधनकारकपुणे : शेतीसाठी कुठेही कीटकनाशकांची हाताळणी अथवा...
मसाला उद्याेगातून भारतीताईंनी साधला ’...काळा मसाल्यासोबत शेंगा, कारळा, जवस चटण्यांचे...
गोसंवर्धन, प्रशिक्षण हेच 'गोकुलम...नांदुरा बुद्रुक (जि. अमरावती) येथील गोकुलम...
ज्वारी चारा पीक लगवड तंत्रज्ञान ज्वारी हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे पीक आहे....
यवतमाळ जिल्ह्यात शेतमजुरांची होणार...मुंबई : कीटकनाशकांच्या विषबाधेमुळे अनेकांचा...
राज्यात तुरळक ठिकाणी पावसाचा अंदाजपुणे ः काेकण, गाेवा, मध्य महाराष्‍ट्र व...
आधुनिक बैलगाडीमुळे होईल बैलांवरील ताण...उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठातील संशोधक डॉ. जयदीप...
कडधान्यांच्या अायातीत वाढ !मुंबई ः कडधान्यांच्या अायातीवर केंद्र सरकारने...
बहाद्दर शेतकऱ्यांचा होणार गौरव पुणे - प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करून यश...
खतांवरील अनुदान थेट शेतकऱ्यांच्या बॅंक... नवी दिल्ली ः खतांवरील अनुदान लाभार्थी...
मंगळवारपर्यंत पावसाची शक्‍यता, त्यानंतर...सर्व हवामान स्थिती पाहता ता. १४ ऑक्‍टोबर रोजी...
फवारणीसाठी चार हजार गावांमध्ये संरक्षण...नगर : यवतमाळ जिल्ह्यात विषबाधेमुळे झालेल्या...
पावसाळी परिस्थितीत द्राक्ष बागेचे...सध्या काही ठिकाणी द्राक्ष बागेत आगाप छाटणी झालेली...
चवळी, मारवेल, स्टायलाे चारा लागवड...चवळी :  चवळी हे द्विदल वर्गातील...
मूग, उडीद खरेदी केंद्र उद्घाटनाच्या...अकोला : शासन अादेशानुसार नोंदणी केलेल्या...
कृषी सल्ला : पिकांचे नियोजन, कीड व रोग...सद्य परिस्थितीमध्ये पिकांच्या नियोजन व कीड व...
आॅनलाइन नोंदणी अडकली नियमातकोल्हापूर : हमीभाव खरेदी केंद्राबरोबरच अन्य...