Agriculture stories in Marathi, timely sowing important in dry land farming , AGROWON, Maharashtra | Agrowon

जिरायती भागात वेळेवर करा पेरणी
डॉ. भगवान आसेवार, एम. एस. पेंडके
शनिवार, 23 सप्टेंबर 2017

जिरायती परिस्थितीत रब्बी पिकांच्या पाण्याचा ताण सहन करणाऱ्या व कमी ओलाव्यावर उत्पादन देणाऱ्या सुधारित व संकरित जातींची निवड करावी. योग्य वेळी पेरणी केल्यामुळे उपलब्ध ओलावा, अन्नद्रव्यांचा जास्तीत जास्त उपयोग होऊन पिकांची जोमदार वाढ होते. 

जिरायती परिस्थितीत रब्बी पिकांच्या पाण्याचा ताण सहन करणाऱ्या व कमी ओलाव्यावर उत्पादन देणाऱ्या सुधारित व संकरित जातींची निवड करावी. योग्य वेळी पेरणी केल्यामुळे उपलब्ध ओलावा, अन्नद्रव्यांचा जास्तीत जास्त उपयोग होऊन पिकांची जोमदार वाढ होते. 

रब्बी पिकांची पेरणी केल्यानंतर पाऊस पडण्याची खात्री नसते. बियाण्यांची उगवण क्षमता ओलाव्यावर अवलंबून असते.  खरीप पिकांच्या कापणीनंतर रब्बी पिकांसाठी पूर्वमशागत करताना वखरणी अथवा नांगरणी जास्त प्रमाणात केल्यास जमिनीतील ओलावा मोठ्या प्रमाणात कमी होतो. त्यामुळे रब्बी पिकांची उगवण, वाढीवर विपरीत परिणाम होऊन उत्पादन घटते. त्यामुळे पूर्वमशागतीची कामे करताना पृष्ठभागातील ओलावा जास्त प्रमाणात कमी होणार नाही.

  • रब्बी पिकांच्या दृष्टीने कार्यक्षम जलसंधारणाच्या उपायामध्ये शक्‍यतो जमिनीचा पृष्ठभाग भुसभुशीत करून अथवा सरीसदृश उपचाराचा उपयोग करून, खरीप हंगामात पडणाऱ्या विशेषतः उशिरा पडणाऱ्या पावसाचे परिणामकारकरीत्या मूलस्थानी संधारण करावे. 
  • उभ्या पिकातील जलसंधारणाच्या उपायाशिवाय रब्बी हंगामासाठी खास राखून ठेवलेल्या क्षेत्रात बळीराम नांगराने उभी-आडवी मशागत करावी. त्यानंतर क्षेत्र तणविरहित व भुसभुशीत राखण्याकरिता वखराच्या एक-दोन हलक्‍या पाळ्या द्याव्यात. जलसंधारणाकरिता हे उपयुक्त ठरते.
  • सपाट अथवा कमी उताराच्या भारी जमिनीत रब्बी पिकांच्या पेरणीपूर्वी १०x१० मीटरचे चौरस वाफे करून त्यामध्ये पेरणी करावी. मध्यम उताराच्या जमिनीवर ५ ते १० मीटर अंतरावर बैलचलित रिजरने आडवी जलसंधारण सरी काढून दोन सरींमधील भागात पेरणी करावी. जलसंधारण, उत्पादनवाढीस त्याची मदत होते. 

योग्य वेळी पेरणी : 

  • योग्य वेळी पेरणी केल्यामुळे उपलब्ध ओलावा, अन्नद्रव्ये आणि इतर साधनांचा जास्तीत जास्त उपयोग होऊन पिकांची जोमदार वाढ होते. अधिक उत्पादन मिळते. 
  • योग्य वेळी पेरणी केलेल्या पिकांवर रोग व किडींचा प्रादुर्भाव कमी होतो. 
  • ब्बी ज्वारीची पेरणी सप्टेंबरच्या शेवटचा आठवडा ते ऑक्‍टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत संपवावी. 
  • करडईची पेरणी सप्टेंबरच्या दुसऱ्या पंधरवड्यात संपवावी. हरभरा पेरणी ऑक्‍टोबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात पूर्ण करावी.
  • सध्याच्या कालावधीत पाऊस एकसारखा सुरू असेल आणि जमिनीमध्ये पेरणी योग्य परिस्थिती नसेल, तर अशा परिस्थितीत रब्बी हंगामातील पिकांची पेरणी ३० ऑक्‍टोबरपर्यंत करता येते.

जमिनीच्या प्रकारानुसार पिके व पीकपद्धती

जमीनीचा प्रकार खोली (सें.मी.) उपलब्ध ओलावा (मि.मी.) पीकपद्धती
मध्यम
 
२२.५ - ४५ ६०-६५ सूर्यफुल, करडई
मध्यम खोल

१)४५-६० 

२) ६०-९०

८०-९० 

१४०-१५०

रब्बी ज्वारी, करडई, 
रब्बी ज्वारी+ करडई (६ः३) आंतरपीक 
रब्बी ज्वारी, करडई, हरभरा 
रब्बी ज्वारी+करडई (६ः३) 
करडई+हरभरा (६ः३) 
खोल ९०पेक्षा जास्त १६० पेक्षा जास्त रब्बी ज्वारी, करडई, हरभरा ही सलग पिके तसेच मूग किंवा उडीद किंवा सोयाबीन (खरीप) नंतर रब्बी ज्वारी, करडई, हरभरा लागवड करावी.
सुधारित आणि संकरित जाती
पीक सुधारित/ संकरित जाती
रब्बी ज्वारी मालदांडी ३५-१, एसपीव्ही-६५५, एसपीव्ही-८३९, फुले यशोदा (एसपीव्ही-१३५९), परभणी मोती (एसपीव्ही-१४११), स्वाती (एसपीव्ही-५०४) 
सूर्यफूल मॉर्डन, एससीएच-३५, ई.सी.६८४१४, सिद्धेश्‍वर (एल.एस.- ११)
करडई भीमा, शारदा, तारा, एन-६२-८, नारी-६, पीबीएनएस-१२ 
हरभरा विजय, बीडीएन-९-३, विशाल जी-४, जी-१२, आयसीसीव्ही - २ 

डॉ. भगवान आसेवार : ९४२००३७३५९, 
एम. एस. पेंडके : ९८९०४३३८०३

(अखिल भारतीय समन्वयित कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्प, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)

इतर अॅग्रो विशेष
रसायन विरहित फायद्याची शेती शक्य भारतात आज नेमकी सेंद्रिय व नैसर्गिक शेती...
राज्यातील जमिनीत जस्त, लोह, गंधक,...डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या मृद...
केवळ जमीन आरोग्यपत्रिकेचा उपयोग नाही :...परभणी :जमीन आरोग्यपत्रिकेतील शिफारशीनुसार...
विदर्भात किमान तापमानात सरासरीच्या...पुणे : विदर्भाच्या काही भागांत थंडीत वाढ झाली आहे...
मातीची हाक मातीचा कस घटल्यामुळे मरणपंथाला लागलेल्या जमिनी...
मातीच्या घनीकरणाने घटते उत्पादनजमीन खराब होण्याचे एक महत्त्वाचे कारण   ...
समजून घ्या जमिनीची आरोग्यपत्रिकाबऱ्याच शेतकऱ्यांकडे जमिनीची आरोग्यपत्रिका उपलब्ध...
सावधान, सुपीकता घटते आहे... पुणे : महाराष्ट्रातील भूभागाचे मोठ्या...
अॅग्रोवनच्या कृषी प्रदर्शनाला जालन्यात...जालना : सर्वांची उत्सुकता लागून असलेल्या सकाळ-...
शून्य मशागत तंत्रातून कस वाढविला...मी १९७६ पासून आजपर्यंत जमिनीची सुपीकता...
सेंद्रिय कर्बावर अवलंबून जमिनीची सुपीकताजमिनीस भौतिक, रासायनिक व जैविक गुणधर्म हे...
भूमिगत निचरा तंत्राद्वारे क्षारपड...सुरू उसात दक्षिण विभागात पहिला क्रमांक उरुण...
अतिपाण्यामुळे क्षारपड होतेय जमीनक्षारपड-पाणथळ जमिनीची उत्पादनक्षमता वाढविण्यासाठी...
जैवइंधन, जैवखते, ठिबक उपकरणांच्या...२९ वस्तू आणि ५३ सेवांच्या जीएसटी दरामध्ये कपात...
प्रगतीच्या दिशेने पाऊलराज्यात कृषी विद्यापीठांच्या स्थापनेपासून ते १९९०...
सहकारी बॅंका डिजिटाइज केव्हा होणार?डिजिटल बॅंकिंग याचा अर्थ आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या...
कारखाने, ऊस उत्पादकांचे नुकसान...नवी दिल्ली : साखरेच्या घाऊक दरात घसरण होऊनही...
इंडोनेशिया, चीनला द्राक्ष निर्यातीत...नाशिक : रशिया, चीन, इंडोनेशिया अशा काही देशांनी...
किमान तापमानाचा पारा वाढू लागलापुणे : दक्षिण कर्नाटकाच्या परिसरात चक्राकार...
कृषी संजीवनी प्रकल्पाची मंजुरी अंतिम...मुंबई : दुष्काळापासून शेतीचे संरक्षण आणि खारपाण...