Agriculture stories in Marathi, wheat cultivation, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

लागवड खपली गव्हाची
बी. के. होनराव
रविवार, 1 ऑक्टोबर 2017

खपली गव्हाची काळी कसदार तसेच हलक्या, चोपण जमिनीमध्ये लागवड करता येते. सुधारित जातींची निवड करावी. पेरणी दक्षिण-उत्तर दिशेने करावी. त्यामुळे पिकास पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळून उत्पादनामध्ये वाढ होते. 

खपली गव्हाची काळी कसदार तसेच हलक्या, चोपण जमिनीमध्ये लागवड करता येते. सुधारित जातींची निवड करावी. पेरणी दक्षिण-उत्तर दिशेने करावी. त्यामुळे पिकास पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळून उत्पादनामध्ये वाढ होते. 

  • खपली गव्हास साधारण १० अंश ते २३ अंश सेल्सिअस तापमान योग्य आहे. वाढते तापमान आणि पाण्याचा ताण खपली गव्हाच्या जाती सहन करतात. 
  • काळ्या व कसदार तसेच हलक्या, चोपण जमिनीमध्येसुद्धा चांगला येतो. जमिनीचा सामू ६ ते ८ पर्यंत असावा. क्षारपड जमिनीमध्ये खपली गहू तग धरतो. 
  • निचऱ्याच्या जमिनीत लागवड करावी. त्यामुळे पीक लोळत नाही. 
  • जमीन चांगली मशागत करावी. जमिनीत पुरेसे  शेणखत किंवा कंपोस्ट खत मिसळावे किंवा गांडूळ खत २ टन प्रती हेक्टरी कुळवणीच्या वेळी मिसळावे. 
  • हेक्टरी ६० किलो नत्र, ६० किलो स्फुरद, ४० किलो पालाश पेरताना द्यावे. उर्वरित अर्धे नत्र पेरणीनंतर ३० दिवसांनी खुरपणीनंतर द्यावे. माती परीक्षण करून खते द्यावीत.

बियाणे 

  • खपली गहू टरफलासहीत पेरला जातो. एक हेक्टरसाठी १०० किलो बियाणे लागते.
  • टोकण पद्धतीसाठी ४० ते ५० किलो बियाणे पुरेसे होते.

बीजप्रक्रिया ः (प्रति किलो बियाणे)

  • थायरम ३ ग्रॅम 
  • अॅझोटोबॅक्टर २५ ग्रॅम, स्फुरद विरघळविणारे जिवाणूसंवर्धक     २५ ग्रॅम गुळाच्या पाण्यात मिसळावे. या द्रावणाची प्रतिकिलो बियाण्यास प्रक्रिया करावी. त्यानंतर बियाणे सावलीमध्ये  वाळवून पेरणी करावी.

 सुधारित जाती          

  • डीडीके १००९  -              ३८- ४० क्विंटल/हेक्टरी
  • डीडीके १०२५  -              ३९-४२ क्विंटल/हेक्टरी
  • डीडीके १०२९ -               ४०-४४ क्विंटल/हेक्टरी
  • एम.ए.सी.एस. २९७१ -     ४६-५० क्विंटल/हेक्टरी
  • एच. डब्लू १०९८  -          ४५-५० क्विंटल/हेक्टरी

टीप ः खपली गहू साधारणपणे १०५ ते ११० दिवसांत तयार होतो. आघारकर संशोधन संस्थेने एम.ए.सी.एस. २९७१ ही खपलीची अधिक उत्पन्न देणारी, बुटकी जात प्रसारीत केली आहे. या जातीच्या लागवडीची शिफारस वेळेवर पेरणीसाठी महाराष्ट्र, कर्नाटक या भागामध्ये केली आहे.

पेरणीपूर्वी उगवण क्षमता चाचणी 

  •  उगवण क्षमता तपासताना १०० दाणे ओल्या गोणपाटावर रांगेमध्ये ठेवावेत. गोणपाट झाकून ठेवावे, त्यास रोज सकाळी गोणपाट ओलसर होईपर्यंत पाणी मारावे.
  •  साधारणपणे ४ ते ५ दिवसांनी गोणपाट उघडून मोड आलेले दाणे मोजावेत. त्यावरून बियाणे उगवण क्षमतेचा अंदाज घ्यावा.

पेरणी :

  •   दोन ओळीतील अंतर २३ सें.मी. ठेवून पेरणी करावी. बियाणे ५ सें.मी. पेक्षा जास्त खोल पेरू नये, त्यामुळे बियाण्याची उगवण क्षमता कमी होते. जमिनीमध्ये पुरेसा वापसा असताना पेरणी करावी. 
  •  पेरणी दक्षिण-उत्तर दिशेने करावी. त्यामुळे पिकास पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळून उत्पादनामध्ये वाढ होते. उभी आडवी पेरणी करू नये. एकेरी पेरणीमुळे आंतरमशागत करणे सुलभ होते.
  •  पेरणी दोन चाड्याची पाभर किंवा सुधारित खते व बियाणे पेरणी यंत्राने करावी. यामुळे पेरणीबरोबरच रासायनिक खतेदेखील देता येतील. 
  •  जमिनीच्या उतारानुसार २.५ ते ४ मीटर रूंद आणि ७ ते २५ मीटर लांब सारे पाडावेत. उताराला आडव्या दिशेने पाट पाडावेत. पेरणी केल्यानंतर लगेच पाणी दिल्यामुळे उगवण चांगली होते. 
  •  टोकण पद्धतीत सरी वरंबा पद्धतीचा वापर करावा. उताराच्या दिशेने बरंबे करून त्यावर बियाणे टोकण करावी.

 वैशिष्ट्ये 

  • पौष्टिक, वात-पित्तशामक, शक्ती वाढविणारा.
  •  मधुमेह, हृदयविकार, आतड्यांचा कर्करोग, बद्धकोष्टतेवर     परिणामकारक.
  •  हाडांची झीज भरून निघते. दातांच्या तक्रारी कमी करण्याचा गुणधर्म.
  •  चपाती चवीला सरबती जातीपेक्षा गोडसर असते. 
  •  तांबेरा रोगप्रतिकारक.
  •  एक क्विंटल खपलीपासून सत्तर किलो गहू निघतो.

    
 आरोग्यास उत्तम ः

  •  १२ ते १५ टक्के प्रथिने, ७८ ते ८३ टक्के कर्बोदके आणि तंतूचे     प्रमाण १६ टक्के. 
  •  खपलीचा उत्कृष्ट रवा बनतो. चांगल्या प्रतीचा पास्ता व इतर उपपदार्थासाठी हा गहू चांगला आहे.
  • गहू ओलावून, जाड भरडून, गूळ मिसळून खीर करता येते. शेवया, कुरडया इत्यादी पदार्थ  बनवले जातात.

 संपर्क . बी. के. होनराव, , ९४२३००३१३७
(अखिल भारतीय समन्वित गहू संशोधन प्रकल्प, अानुवांशिक आणि वनस्पती पैदास विभाग, आघारकर संशोधन संस्था, पुणे )

 

टॅग्स

इतर अॅग्रो विशेष
गोकुळकडून गायीच्या दूध खरेदी दरात २...कोल्हापूर: कोल्हापूर जिल्हा दूध संघाने (गोकुळ)...
तीस टन हापूसची रत्नागिरीतून थेट निर्यातरत्नागिरी ः रत्नागिरीतील प्रक्रिया केंद्रातून...
उन्हाचा चटका; उकाडा नकोसापुणे : मे महिन्याच्या सुरवातीपासून कमाल तापमान...
पूर्वमोसमी वळीवाच्या सरींचाही दुष्काळपुणे: उन्हाच्या झळा वाढल्याने राज्याला तीव्र...
ग्राम स्तरावरील पीककापणी प्रयोग रद्द !पुणे: राज्यात येत्या खरिपात पीकविम्यासाठी ग्राम...
पराभव मान्य; पण लढाई संपलेली नाही... :...राज्यातील शेतकरी चळवळीचा चेहरा असलेले स्वाभिमानी...
दुधाचा कृशकाळ सुरू होऊनही दर कमीच !पुणे: दुष्काळामुळे दुधाचा कृशकाळ सुरू झालेला असून...
उष्ण, कोरड्या हवामानाचा अंदाज पुणे: राज्यातील कमाल तापमानाचा पारा गेल्या काही...
एचटीबीटीविरोधात मोहीम तीव्र पुणे: राज्यात सुरू असलेल्या अनधिकृत तणनाशकाला...
फलोत्पादनासाठी अर्ज करण्यात नगर अव्वलनगर : एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियानअंतर्गत...
राज्यात पाणीटंचाईचा आलेख वाढताचपुणे: उन्हाचा चटक्याबरोबरच राज्यात पाणीटंचाईचा...
शेतकरी कंपन्या लातूरमध्ये उभारणार डाळी...लातूर : स्पर्धाक्षम बाजार घटक म्हणून शेतकरी...
देशातील जलाशयांमध्ये २१ टक्के पाणीसाठानवी दिल्ली ः उन्हाचा चटका वाढतानाच देशभरात...
नंदुरबारच्या दुर्गम भागात ‘सातपुडा भगर'...अक्कलकुवा तालुक्‍यातील आदिवासी महिला,...
गटशेती : काळाची गरजशेती शाश्वत व किफायतशीर होण्यासाठी एकट्याने शेती...
शिक्षण, आरोग्य अन्‌ प्रशिक्षणातून...नांदगाव (ता. बोदवड, जि. जळगाव) गावामध्ये विजय...
सरकारबी मदत करंना अन्‌ बॅंका कर्ज देईनातनांदेड ः गेल्या वर्षीबी अन्‌ औंदाबी पावसानं मारलं...
पाण्याअभावी संत्राबागा होताहेत सरपणपरभणी ः जिल्ह्यातील प्रमुख संत्रा उत्पादक गाव...
‘कृष्णा’ आली दिघंचीच्या अंगणीदिघंची, जि. सांगली ः  अनेक वर्षे दिवास्वप्न...
जनावरांच्या बाजारातील व्यवहार उधारीवरचपरभणी: खरिपाच्या पेरणीच्या तोंडावर काहीशी...