agriculture stories in marathi, wheat new variety research | Agrowon

सागरी तणामुळे मिळेल विषाणूजन्य रोगांसाठी प्रतिकारक गहू जात
सतीश कुलकर्णी
शनिवार, 9 सप्टेंबर 2017

गहू पिकामध्ये येणाऱ्या स्ट्रिक मोझाइक विषाणूमुळे येणाऱ्या रोगांना प्रतिकारक गुणधर्म गहूवर्गीय सागरी तणामध्ये आढळून येतात. हे गुणधर्म गहू पिकामध्ये आणणे शक्‍य असून, त्यासाठी अमेरिकेतील साउथ डाकोटा राज्य विद्यापीठामध्ये दोन वर्षांचा संशोधन प्रकल्प राबवला जात आहे. या प्रकल्पासाठी अमेरिकी कृषी विभागाने  २.५ लाख डॉलर इतके अनुदान दिले आहे.

गहू पिकामध्ये येणाऱ्या स्ट्रिक मोझाइक विषाणूमुळे येणाऱ्या रोगांना प्रतिकारक गुणधर्म गहूवर्गीय सागरी तणामध्ये आढळून येतात. हे गुणधर्म गहू पिकामध्ये आणणे शक्‍य असून, त्यासाठी अमेरिकेतील साउथ डाकोटा राज्य विद्यापीठामध्ये दोन वर्षांचा संशोधन प्रकल्प राबवला जात आहे. या प्रकल्पासाठी अमेरिकी कृषी विभागाने  २.५ लाख डॉलर इतके अनुदान दिले आहे.

२०१४ मध्ये प्रा. वांगलोंग ली यांच्या एका प्रयोगामध्ये गहूवर्गीय सागरी तणांवर व्हिट स्ट्रिक विषाणूंचा प्रादुर्भाव होत नसल्याचे आढळले होते. त्यावर अधिक काम करताना त्यांनी त्यातून संकर तयार केले. २०१६ मध्ये झालेल्या प्रयोगामध्ये या संकरित रोपांच्या ओळीही विषाणूंचा प्रादुर्भावापासून मुक्त राहिल्या. त्याच वेळी त्यांच्या मूळ गहू जाती मात्र रोगाला बळी पडल्या होत्या.

त्याविषयी माहिती देताना प्रा. वांगलोंग ली यांनी सांगितले, की इतिहासामध्येही अनेक वेळा गहू पिकाच्या नव्या जाती पैदास करण्यासाठी विविध सजातीय किंवा विजातीय प्रजातींचे साह्य घेतलेले आहे. उदा. गहू पिकामध्ये येणाऱ्या तांबेरा, पिवळा तांबेरा, भुरी रोगांसाठी प्रतिकारक जाती विकसित करताना मोहरीतील जनुकांचा वापर केला होता.

संकराचे असे होतील फायदे ः
विषाणूचा प्रतिकार हा तापमानासाठी संवेदनशील नसल्याचे दिसून आले. कारण सध्या गहू पिकामध्ये विषाणू प्रतिकारक असलेले जनुक हे ६४.४ अंश फॅरनहीटपेक्षा अधिक तापमानाला कार्य करत नाही. मात्र, या नव्याने विकसित केलेल्या जातींमध्ये ८२ अंश फॅरनहीटपर्यंतही प्रतिकारकता दिसून आली.
सागरी तण आणि संकरित गहू जाती अधिक पाण्यासाठीही सहनशील आहेत. गहू पिकामध्ये पाणी साचून राहण्याची समस्या आर्कान्सास आणि लुझीयाना राज्यामध्ये व बांगलादेशामध्येही मोठ्या प्रमाणात आहे. त्यांच्यासाठी ही गहू जात फायदेशीर ठरू शकेल.

सागरी गहूवर्गीय तणांची काडी ही तुलनेने टणक आहे. ती सॉफ्लाय या माशीलाही प्रतिकारक ठरू शकते. ही कीड मोंटाना, डाकोटा राज्यांच्या उत्तरेकडे संपूर्ण, तर दक्षिणेकडील काही भागांमध्ये वसंत ऋतूमधील आणि कोलोरॅडो आणि नेब्रास्का या राज्यांतील हिवाळी गहू पिकांसाठी त्रासदायक ठरते. ती गहू पिकाच्या पोकळ कांडीमध्ये अंडी घालते. त्यामुळे गहू रोप कोलमडते.

सध्या ही प्रतिकारकता नेमक्‍या कोणत्या जनुकांमुळे येते, यावर संशोधन केले जात आहे. नेमके ते जनुक गहू पिकामध्ये अंतर्भूत करता येईल. त्यासाठी सागरी गहू तणाचे जनुकीय विश्‍लेषण केले असून, त्याची तुलना गहू जनुकीय संरचनेशी केली जात आहे.

टॅग्स

इतर ताज्या घडामोडी
...तर जिनिंग मिल मालकांविरोधात कारवाई ः...वर्धा   ः गुलाबी बोंड अळी नियंत्रणासाठी...
अकोले तालुक्‍यात पावसाचा जोर कायमनगर  : अकोले तालुक्‍याच्या पश्‍चिम भागात...
स्वाभिमानीचा सर्जिकल स्ट्राईक,...कोल्हापूर : कोल्हापूर जिल्ह्याच्या कानाकोपऱ्यातून...
सातारा जिल्ह्यात दूध दरप्रश्नी तिसऱ्या...सातारा   ः स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने...
संतश्रेष्ठ तुकोबाराय पालखीचे सोलापूर...सोलापूर : पिटू भक्तिचा डांगोरा । कळिकाळासी दरारा...
कोयना, कण्हेर धरणांतून विसर्गसातारा : जिल्ह्यात पावसाचा जोर कायम आहे. बुधवारी...
कर्नाटकातून येणारे दूध आंदोलकांनी अडवलेसोलापूर :  दुधाच्या वाढीव दरासाठी स्वाभिमानी...
किणी टोल नाका येथे पोलिसांची जबरदस्ती;...कोल्हापूर- : स्वाभिमानीने शेतकरी संघटनेने पुणे...
कनिष्ठ सहायकाची एक वेतनवाढ बंदनाशिक  : जिल्हा परिषदेची सभा असो की मुख्य...
भेंडीची वेळेवर लागवड आवश्यकभाजीपाला पिकांमध्ये भेंडी पिकाची लागवड वाढत आहे....
दूध दरप्रश्‍नी राज्य सरकार दोषी : राज...पुणे  ः दूधदराचा प्रश्न गंभीर होत आहे....
पुणे जिल्ह्यातील धरणांमध्ये १०६ टीएमसी...पुणे  : जिल्ह्यातील पश्‍चिम भागात असलेल्या...
बुलडाणा, वाशीममध्ये दूध दरप्रश्‍नी...अकोला  ः दुधाला प्रतिलिटर पाच रुपये दर...
पोषक घटकांनीयुक्त शेळीचे दूधभारतामध्ये प्रामुख्याने गायीच्या व म्हशीच्या...
मराठवाड्यात तिसऱ्या दिवशीही दूध...औरंगाबाद : दूध दरावरून पुकारल्या गेलेल्या...
कोल्हापुरात हिंसक वळणकोल्हापूर : दूध आंदोलनाच्या तिसऱ्या दिवशी...
चंद्रकांतदादांच्या आश्वासनानंतर उपोषण...परभणी  ः पीकविमा परताव्यापासून वंचित...
शेतकऱ्यांना बोंड अळीची नुकसानभरपाई...नाशिक  : गेल्या वर्षी बोंड अळीमुळे कापूस...
खानदेशात ८० टक्के पेरणी उरकलीजळगाव : खानदेशात जवळपास ८० टक्के क्षेत्रावर पेरणी...
हाँगकाँग येथे जांभळ्या रताळ्यापासून...हाँगकाँग येथील एका खासगी साखळी हॉटेल उद्योगाने...