agriculture stories in marathi, wheat new variety research | Agrowon

सागरी तणामुळे मिळेल विषाणूजन्य रोगांसाठी प्रतिकारक गहू जात
सतीश कुलकर्णी
शनिवार, 9 सप्टेंबर 2017

गहू पिकामध्ये येणाऱ्या स्ट्रिक मोझाइक विषाणूमुळे येणाऱ्या रोगांना प्रतिकारक गुणधर्म गहूवर्गीय सागरी तणामध्ये आढळून येतात. हे गुणधर्म गहू पिकामध्ये आणणे शक्‍य असून, त्यासाठी अमेरिकेतील साउथ डाकोटा राज्य विद्यापीठामध्ये दोन वर्षांचा संशोधन प्रकल्प राबवला जात आहे. या प्रकल्पासाठी अमेरिकी कृषी विभागाने  २.५ लाख डॉलर इतके अनुदान दिले आहे.

गहू पिकामध्ये येणाऱ्या स्ट्रिक मोझाइक विषाणूमुळे येणाऱ्या रोगांना प्रतिकारक गुणधर्म गहूवर्गीय सागरी तणामध्ये आढळून येतात. हे गुणधर्म गहू पिकामध्ये आणणे शक्‍य असून, त्यासाठी अमेरिकेतील साउथ डाकोटा राज्य विद्यापीठामध्ये दोन वर्षांचा संशोधन प्रकल्प राबवला जात आहे. या प्रकल्पासाठी अमेरिकी कृषी विभागाने  २.५ लाख डॉलर इतके अनुदान दिले आहे.

२०१४ मध्ये प्रा. वांगलोंग ली यांच्या एका प्रयोगामध्ये गहूवर्गीय सागरी तणांवर व्हिट स्ट्रिक विषाणूंचा प्रादुर्भाव होत नसल्याचे आढळले होते. त्यावर अधिक काम करताना त्यांनी त्यातून संकर तयार केले. २०१६ मध्ये झालेल्या प्रयोगामध्ये या संकरित रोपांच्या ओळीही विषाणूंचा प्रादुर्भावापासून मुक्त राहिल्या. त्याच वेळी त्यांच्या मूळ गहू जाती मात्र रोगाला बळी पडल्या होत्या.

त्याविषयी माहिती देताना प्रा. वांगलोंग ली यांनी सांगितले, की इतिहासामध्येही अनेक वेळा गहू पिकाच्या नव्या जाती पैदास करण्यासाठी विविध सजातीय किंवा विजातीय प्रजातींचे साह्य घेतलेले आहे. उदा. गहू पिकामध्ये येणाऱ्या तांबेरा, पिवळा तांबेरा, भुरी रोगांसाठी प्रतिकारक जाती विकसित करताना मोहरीतील जनुकांचा वापर केला होता.

संकराचे असे होतील फायदे ः
विषाणूचा प्रतिकार हा तापमानासाठी संवेदनशील नसल्याचे दिसून आले. कारण सध्या गहू पिकामध्ये विषाणू प्रतिकारक असलेले जनुक हे ६४.४ अंश फॅरनहीटपेक्षा अधिक तापमानाला कार्य करत नाही. मात्र, या नव्याने विकसित केलेल्या जातींमध्ये ८२ अंश फॅरनहीटपर्यंतही प्रतिकारकता दिसून आली.
सागरी तण आणि संकरित गहू जाती अधिक पाण्यासाठीही सहनशील आहेत. गहू पिकामध्ये पाणी साचून राहण्याची समस्या आर्कान्सास आणि लुझीयाना राज्यामध्ये व बांगलादेशामध्येही मोठ्या प्रमाणात आहे. त्यांच्यासाठी ही गहू जात फायदेशीर ठरू शकेल.

सागरी गहूवर्गीय तणांची काडी ही तुलनेने टणक आहे. ती सॉफ्लाय या माशीलाही प्रतिकारक ठरू शकते. ही कीड मोंटाना, डाकोटा राज्यांच्या उत्तरेकडे संपूर्ण, तर दक्षिणेकडील काही भागांमध्ये वसंत ऋतूमधील आणि कोलोरॅडो आणि नेब्रास्का या राज्यांतील हिवाळी गहू पिकांसाठी त्रासदायक ठरते. ती गहू पिकाच्या पोकळ कांडीमध्ये अंडी घालते. त्यामुळे गहू रोप कोलमडते.

सध्या ही प्रतिकारकता नेमक्‍या कोणत्या जनुकांमुळे येते, यावर संशोधन केले जात आहे. नेमके ते जनुक गहू पिकामध्ये अंतर्भूत करता येईल. त्यासाठी सागरी गहू तणाचे जनुकीय विश्‍लेषण केले असून, त्याची तुलना गहू जनुकीय संरचनेशी केली जात आहे.

टॅग्स

इतर ताज्या घडामोडी
जळगाव जिल्ह्यातील केळी, कापूस, तूर... जळगाव  ः जिल्ह्यात आठवडाभरापासून असलेले...
सांगलीत गूळ ३५५० ते ४२६० रुपये क्विंटलसांगली : येथील बाजार समितीत गुळाची आवक कमी अधिक...
नाशिकमधील शेतकऱ्यांना कर्जमाफीची... नाशिक  : गेल्या १८ ऑक्‍टोबरला मोठ्या...
वाढत्या मागणीमुळे अंड्यांच्या दरात वाढ नवी दिल्ली : वाढत्या मागणीचा पुरवठ्यावर परिणाम...
ज्वारी - भुईमुग आंतरपिकासाठी खताचे...आफ्रिकेच्या काही भागामध्ये शेतकरी ज्वारीमध्ये...
ढगाळ हवामानामुळे सांगलीतील द्राक्ष... सांगली :  द्राक्ष हंगामाच्या तोंडावर...
वर्धा जिल्ह्यात कर्जमाफीचे केवळ कागदी...वर्धा : शासनाने मोठा गाजावाजा करून १० जुलै रोजी...
शासकीय देणी थकविणाऱ्या कारखान्यांना...पुणे : राज्य शासनाची देणी थकविणाऱ्या साखर...
अकोल्यात बोंडअळी प्रादुर्भावाबाबत... अकाेला : जिल्ह्यात या हंगामात लागवड झालेल्या...
कृषिसेवक भरतीचा तपास सीआयडीकडे द्या पुणे : राज्यात झालेल्या कृषिसेवक भरती...
साध्या यंत्रमागधारकांना व्याजदरात पाच...मुंबई : राज्यातील यंत्रमाग उद्योगाला चालना...
कृषी सल्ला : आंबा, काजू, नारळ, सुपारी,...सद्यस्थितीचा विचार करता पिकानिहाय खालील प्रकारे...
कृषि सल्ला : भाजीपाला, फळभाज्यामिरची : परभणी तेजस, पुसा ज्वाला, पंत सी-१...
नाशिकला टोमॅटोच्या दरातील तेजी कायमनाशिक : जिल्ह्यात टोमॅटो हंगामाने वेग घेतला असून...
नागपुरात सोयाबीन २८०० रुपये क्विंटल नागपूर ः येथील कळमना बाजारात हंगामातील...
सोलापुरात कांदा वधारला; दर ४००० रुपये... सोलापूर ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
कोल्हापुरात कांदा १००० ते ४२०० रुपये... कोल्हापूर : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत या...
जळगावात उडीद, मुगाच्या दरात सुधारणा जळगाव ः डाळ उद्योगासाठी प्रसिद्ध असलेल्या जळगाव...
सोलापुरात ऊसदराच्या आंदोलनाची धग कायम सोलापूर ः प्रशासन, कारखानदार यांच्याकडून अद्याप...
‘वान’च्या पाण्यावरील संपूर्ण अारक्षण... अकोला  ः वान प्रकल्प हा मुख्यतः सिंचनासाठी...