agriculture story in marathi, advantages of intercropping | Agrowon

आंतरपीक पद्धती ठरते फायदेशीर...
डॉ. वा. नि. नारखेडे, डॉ. डी. एन. गोखले
गुरुवार, 11 ऑक्टोबर 2018

सध्याच्या काळात जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन रब्बी ज्वारी अधिक करडई, जवस अधिक करडई, हरभरा अधिक मोहरी, सूर्यफूल अधिक करडई या आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा.

रब्बी हंगामात लागवडीचे नियोजन करताना
नत्र स्थिरीकरणासाठी हरभरा पिकाचा समावेश आंतरपीक पद्धतीत करावा. पेरणीपूर्वी बियाण्यास बुरशीनाशक, जिवाणू संवर्धनाची प्रक्रिया करावी. माती परीक्षणानुसार एकात्मिक अन्नद्रव्ये व्यवस्थापन करावे. तेलवर्गीय व कडधान्य पिकांचा पीकपद्धती आणि आंतरपीक पद्धतीमध्ये समावेश करावा.

अत्यल्प पावसावर येणारी रब्बीतील आंतरपीक पद्धती
रब्बी ज्वारी आणि करडई

सध्याच्या काळात जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन रब्बी ज्वारी अधिक करडई, जवस अधिक करडई, हरभरा अधिक मोहरी, सूर्यफूल अधिक करडई या आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा.

रब्बी हंगामात लागवडीचे नियोजन करताना
नत्र स्थिरीकरणासाठी हरभरा पिकाचा समावेश आंतरपीक पद्धतीत करावा. पेरणीपूर्वी बियाण्यास बुरशीनाशक, जिवाणू संवर्धनाची प्रक्रिया करावी. माती परीक्षणानुसार एकात्मिक अन्नद्रव्ये व्यवस्थापन करावे. तेलवर्गीय व कडधान्य पिकांचा पीकपद्धती आणि आंतरपीक पद्धतीमध्ये समावेश करावा.

अत्यल्प पावसावर येणारी रब्बीतील आंतरपीक पद्धती
रब्बी ज्वारी आणि करडई

  • ही आंतरपीक पद्धती ज्या क्षेत्रावर रब्बी ज्वारी मोठया प्रमाणात घेण्यात येते, अशा क्षेत्रासाठी शिफारस करण्यात आली आहे.
  • वातावरणातील उष्ण तापमानाच्या तफावतीमध्ये ज्वारी किंवा करडई सलग येणारी घट आंतरपीक पद्धतीत कमी होऊन उत्पादनात स्थिरता येते.
  • आंतरपीक पद्धतीची शिफारस ६:३ या ओळीच्या प्रमाणात करण्यात आली आहे. इतर पीक व्यवस्थापन हे ज्वारी व करडईच्या सलग पीक पद्धतीसारखेच आहे.

करडई आणि हरभरा

  • मध्यम ते भारी जमिनीसाठी आंतरपीक पद्धतीची शिफारस आहे.
  • आंतरपीक पद्धती ६:३, ३:३ किंवा २:४ ओळींच्या प्रमाणात घेतल्यास जास्त फायदा होतो.

जवस आणि हरभरा

  • मध्यम ते भारी जमिनीमध्ये या आंतरपीक पद्धतीची शिफारस  आहे.
  • ही आंतरपीक पद्धती ६:३ किंवा ३:३ ओळींच्या प्रमाणात घेतल्यास अधिक फायदा होतो.

जिरायती आणि बागायती आंतरपीक पद्धती    

पिके  पेरणीच्या ओळीचे प्रमाण जमीन  मुख्य पीक पेरणी अंतर (सें.मी.)  
रब्बी ज्वारी आणि करडई  ६:३, ४:२ मध्यम ते भारी   ४५ बाय १०     
करडई अाणि हरभरा  २:४, ६:३, ३:३    मध्यम ते भारी   ४५ बाय १०     
हरभरा आणि सूर्यफूल  ३:३  मध्यम ते भारी   ४५ बाय १०     
जवस आणि  हरभरा/करडई  ६:३, ४:२ मध्यम ते भारी  ४५ बाय १०
गहू अाणि हरभरा  ३:१ मध्यम ते भारी  २२.५  
गहू अाणि मोहरी ६:३  मध्यम ते भारी  २२.५  

सुधारित आणि संकरित जाती

रब्बी हंगामातील पिके   सुधारित/संकरित जाती
रब्बी ज्वारी  संकरित जाती ःसीसीएच – १५ आर, सीसीएच-१९ आर
रब्बी ज्वारी  सुधारित जाती ः परभणी मोती, परभणी ज्योती, पीकेव्ही क्रांती, फुले रेवती
हरभरा बीडीएन ९-३, बीडीएनजी-७९७, फुले जी-१२, फुले जी-५, विजय, विशाल, दिग्विजय, फुले विक्रांत
करडई पीबीएनएस-१२, पीबीएनएस-४०, नारी-६, शारदा, डीएसएच १२९
जवस लातूर जवस
गहू    मालविका, एचडी-४५०२, एनआयएडब्ल्यू-३०१ (त्र्यंबक), गोदावरी, तपोवन.
मोहरी  पुसा बोल्ड, सीता

डॉ. वा. ना. नारखेडे, ७५८८०८२१८४, (वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)
हरभरा आणि जवस (३ः३) आंतरपीक पद्धती
हरभरा आणि सूर्यफूल (३ः३) आंतरपीक पद्धती

इतर अॅग्रोगाईड
पर्यायी चाऱ्यासाठी काटे विरहित निवडूंगमुरमाड, कुरण जमिनी, वालुकामय जमिनी तसेच शेती बांध...
जमीन सुपीकतेसाठी सेंद्रिय कर्बाचे...जमिनीच्या सुपीकतेमध्ये सेंद्रिय कर्ब हे अत्यंत...
नारळासाठी खत, पाणी व्यवस्थापननारळ हे बागायती पीक असल्यामुळे पुरेसे पाणी...
पीकनिहाय सिंचनाचे काटेकोर नियोजनपिकांच्या अधिक उत्पादकतेसाठी जमिनीची निवड, मुबलक...
मक्यावरील अमेरिकन लष्करी अळीचे नियंत्रणशास्त्रीय नाव ः स्पोडोप्टेरा फ्रुजीपर्डा  ...
भुरीच्या प्रादुर्भावावर लक्ष ठेवासर्व द्राक्ष विभागांमध्ये वातावरण पुढील आठ...
खपली गहू लागवडीचे सुधारित तंत्रगेल्या काही दशकांमध्ये कमी उत्पादकतेमुळे खपली गहू...
आंब्यावरील मिजमाशी, शेंडा पोखरणाऱ्या...मिजमाशी प्रादुर्भाव कोवळ्या पालवीवर,...
फळबागांमध्ये आच्छादन करा; संरक्षित पाणी...सेंद्रिय आच्छादनाने जमिनीचा पोत सुधारतो. पाणी...
तुरीवर पिसारी पतंगाचा प्रादुर्भावकिडीचे शास्त्रीय नाव ः इक्झेलॅस्टीस ॲटोमोसा १...
द्राक्षबागेतील समस्यांवरील उपाययोजनासध्या द्राक्षबागेतील वेली या वाढीच्या विविध...
पीक व्यवस्थापन सल्लारब्बी ज्वारी ः पीक उगवणीनंतर ८ ते १०...
जिरायती गहू लागवडीतील तंत्रेजिरायती गव्हाची लागवड ऑक्‍टोबरअखेर ते...
भविष्यातील औद्योगिक पीक ठरण्याची ‘...कित्येक दशकांपासून समशीतोष्ण देशांमध्ये साखर...
कपाशीवरील पिठ्या ढेकणाचे एकात्मिक...पिठ्या ढेकूण ही कीड पिकात शिरल्यानंतर त्याचे...
फळबागेत आच्छादन, हलकी छाटणी आवश्यक...फळबागेत ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी प्लॅस्टिक...
स्टेम गर्डलर बीटलसाठी एकात्मिक कीड...सध्या द्राक्ष पट्ट्यात खोडास रिंग करून नुकसान...
कांदा पिकासाठी अवस्थानुरूप सल्लासध्या रब्बी कांद्याची रोपे रोपवाटिकेत आहेत, तर...
मोहरी, जवस लागवड व्यवस्थापनरब्बी हंगामात तेलबिया पिके अत्यंत महत्त्वाची असून...
द्राक्षावरील उडद्या भुंगेऱ्यांच्या...द्राक्ष विभागामध्ये ऑक्टोबर छाटणी व त्यानंतरचा...