agriculture story in marathi, advantages of intercropping | Agrowon

आंतरपीक पद्धती ठरते फायदेशीर...
डॉ. वा. नि. नारखेडे, डॉ. डी. एन. गोखले
गुरुवार, 11 ऑक्टोबर 2018

सध्याच्या काळात जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन रब्बी ज्वारी अधिक करडई, जवस अधिक करडई, हरभरा अधिक मोहरी, सूर्यफूल अधिक करडई या आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा.

रब्बी हंगामात लागवडीचे नियोजन करताना
नत्र स्थिरीकरणासाठी हरभरा पिकाचा समावेश आंतरपीक पद्धतीत करावा. पेरणीपूर्वी बियाण्यास बुरशीनाशक, जिवाणू संवर्धनाची प्रक्रिया करावी. माती परीक्षणानुसार एकात्मिक अन्नद्रव्ये व्यवस्थापन करावे. तेलवर्गीय व कडधान्य पिकांचा पीकपद्धती आणि आंतरपीक पद्धतीमध्ये समावेश करावा.

अत्यल्प पावसावर येणारी रब्बीतील आंतरपीक पद्धती
रब्बी ज्वारी आणि करडई

सध्याच्या काळात जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन रब्बी ज्वारी अधिक करडई, जवस अधिक करडई, हरभरा अधिक मोहरी, सूर्यफूल अधिक करडई या आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा.

रब्बी हंगामात लागवडीचे नियोजन करताना
नत्र स्थिरीकरणासाठी हरभरा पिकाचा समावेश आंतरपीक पद्धतीत करावा. पेरणीपूर्वी बियाण्यास बुरशीनाशक, जिवाणू संवर्धनाची प्रक्रिया करावी. माती परीक्षणानुसार एकात्मिक अन्नद्रव्ये व्यवस्थापन करावे. तेलवर्गीय व कडधान्य पिकांचा पीकपद्धती आणि आंतरपीक पद्धतीमध्ये समावेश करावा.

अत्यल्प पावसावर येणारी रब्बीतील आंतरपीक पद्धती
रब्बी ज्वारी आणि करडई

  • ही आंतरपीक पद्धती ज्या क्षेत्रावर रब्बी ज्वारी मोठया प्रमाणात घेण्यात येते, अशा क्षेत्रासाठी शिफारस करण्यात आली आहे.
  • वातावरणातील उष्ण तापमानाच्या तफावतीमध्ये ज्वारी किंवा करडई सलग येणारी घट आंतरपीक पद्धतीत कमी होऊन उत्पादनात स्थिरता येते.
  • आंतरपीक पद्धतीची शिफारस ६:३ या ओळीच्या प्रमाणात करण्यात आली आहे. इतर पीक व्यवस्थापन हे ज्वारी व करडईच्या सलग पीक पद्धतीसारखेच आहे.

करडई आणि हरभरा

  • मध्यम ते भारी जमिनीसाठी आंतरपीक पद्धतीची शिफारस आहे.
  • आंतरपीक पद्धती ६:३, ३:३ किंवा २:४ ओळींच्या प्रमाणात घेतल्यास जास्त फायदा होतो.

जवस आणि हरभरा

  • मध्यम ते भारी जमिनीमध्ये या आंतरपीक पद्धतीची शिफारस  आहे.
  • ही आंतरपीक पद्धती ६:३ किंवा ३:३ ओळींच्या प्रमाणात घेतल्यास अधिक फायदा होतो.

जिरायती आणि बागायती आंतरपीक पद्धती    

पिके  पेरणीच्या ओळीचे प्रमाण जमीन  मुख्य पीक पेरणी अंतर (सें.मी.)  
रब्बी ज्वारी आणि करडई  ६:३, ४:२ मध्यम ते भारी   ४५ बाय १०     
करडई अाणि हरभरा  २:४, ६:३, ३:३    मध्यम ते भारी   ४५ बाय १०     
हरभरा आणि सूर्यफूल  ३:३  मध्यम ते भारी   ४५ बाय १०     
जवस आणि  हरभरा/करडई  ६:३, ४:२ मध्यम ते भारी  ४५ बाय १०
गहू अाणि हरभरा  ३:१ मध्यम ते भारी  २२.५  
गहू अाणि मोहरी ६:३  मध्यम ते भारी  २२.५  

सुधारित आणि संकरित जाती

रब्बी हंगामातील पिके   सुधारित/संकरित जाती
रब्बी ज्वारी  संकरित जाती ःसीसीएच – १५ आर, सीसीएच-१९ आर
रब्बी ज्वारी  सुधारित जाती ः परभणी मोती, परभणी ज्योती, पीकेव्ही क्रांती, फुले रेवती
हरभरा बीडीएन ९-३, बीडीएनजी-७९७, फुले जी-१२, फुले जी-५, विजय, विशाल, दिग्विजय, फुले विक्रांत
करडई पीबीएनएस-१२, पीबीएनएस-४०, नारी-६, शारदा, डीएसएच १२९
जवस लातूर जवस
गहू    मालविका, एचडी-४५०२, एनआयएडब्ल्यू-३०१ (त्र्यंबक), गोदावरी, तपोवन.
मोहरी  पुसा बोल्ड, सीता

डॉ. वा. ना. नारखेडे, ७५८८०८२१८४, (वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)
हरभरा आणि जवस (३ः३) आंतरपीक पद्धती
हरभरा आणि सूर्यफूल (३ः३) आंतरपीक पद्धती

इतर अॅग्रोगाईड
उन्हाळी पिकातील खतांचे व्यवस्थापनउन्हाळी हंगामात प्रामुख्याने भुईमूग, सूर्यफूल,...
जमीन, हवामानानुसार बांबू जातीची निवड...वनामधील बांबूची प्रत चांगली नसते आणि वनातला बांबू...
द्राक्ष बागेतील अतिथंडीचे परिणाम,...द्राक्षलागवडीखालील भागात (मुख्यतः नाशिक जिल्हा)...
थंडी : केळी पीक सल्ला१) सध्याच्या थंडीमुळे नवीन लागवड केलेल्या...
वाढत्या थंडीपासून द्राक्षबागेचे संरक्षणउत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांमुळे राज्यातील...
केळी पीक व्यवस्थापन सल्ला उन्हाळ्यातील अधिक तापमान, वेगाने वाहणारे वारे...
आंबा, काजू पीक व्यवस्थापन सल्ला सध्याच्या काळातील थंडीमुळे आंबा कलमांना चांगला...
बायोडायनॅमिक शेती पद्धतीचे महत्त्व,...बायोडायनामीक शेती पद्धतीचे उद्गाते डॉ. रुडॉल्फ...
मिरची रोपवाटिकेतील पीक संरक्षणसध्या अनेक ठिकाणी रोपवाटिका ते फळे लागण्याच्या...
संत्र्यावरील सिट्रस सायला किडीचे...संत्रा पिकामध्ये नवती फुटण्यास सुरवात झाल्यानंतर...
वर्षभर हिरव्या चाऱ्यासाठी ः मुरघासपावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणावर हिरव्या चाऱ्याचे...
लागवड उन्हाळी तिळाचीउन्हाळी हंगामात लागवडीसाठी एकेटी १०१, पीकेव्ही एन...
गहू पिकावरील रोग नियंत्रणयंदाचा हंगाम आतापर्यंत गहू पिकासाठी अत्यंत पोषक...
जमिनीची सुपीकता वाढविण्यासाठी उपाययोजनाजमिनीचे आरोग्य म्हणजेच मातीचे जैविक, भौतिक व...
सुधारित शाबूकंदामुळे कमी होतील लोह,...जनुकीय सुधारणेच्या माध्यमातून शाबूकंदामध्ये...
गहू पिकावरील कीड नियंत्रणगहू पिकावर सध्या मावा, तुडतुडे, कोळी अशा किडींचा...
तंत्रज्ञान वैशाखी मूग लागवडीचेउन्हाळ्यातील जास्त तापमान मूग पिकाच्या वाढीसाठी...
डाळिंब पिकातील अन्नद्रव्ये कमतरतेची...डाळिंबाचे उत्पादनक्षम आयुष्य हे जमिनीच्या...
पाणी व्यवस्थापनासाठी नियमन तूट सिंचनराज्यामध्ये अनेक भागांत सध्या दुष्काळी वातावरण...
ढगाळ वातावरणासह थंडीची शक्यता; भुरी,...सर्व द्राक्ष विभागांमध्ये सध्या निरभ्र वातावरण...