agriculture story in marathi, Advantages of intercropping | Agrowon

आंतरपिकातून मिळेल चांगले उत्पादन
डॉ. वा. नि. नारखेडे, डॉ. डी. एन. गोखले
शुक्रवार, 12 ऑक्टोबर 2018

आंतरपीक पद्धतीमध्ये चांगले उत्पादन मिळविण्यासाठी वेळेवर पेरणी, योग्य जातीची निवड, रासायनिक खतांचा संतुलित वापर, प्रमाणबद्ध रोपांची संख्या, तणांचे नियंत्रण, आंतर मशागत व गरजेनुसार पीक संरक्षण, तसेच मृद व जलसंधारण केल्यास अधिक उत्पादन मिळते.

आंतरपीक पद्धतीमध्ये चांगले उत्पादन मिळविण्यासाठी वेळेवर पेरणी, योग्य जातीची निवड, रासायनिक खतांचा संतुलित वापर, प्रमाणबद्ध रोपांची संख्या, तणांचे नियंत्रण, आंतर मशागत व गरजेनुसार पीक संरक्षण, तसेच मृद व जलसंधारण केल्यास अधिक उत्पादन मिळते.

विविध पीक पद्धतीत कडधान्य पिकांचा समावेश केल्याने जमिनीचा पोत सुधारतो. या पिकांच्या मुळावरील ग्रंथीतील रायझोबियम जिवाणू हवेतील नत्र शोषून घेत असल्याने या पिकांची नत्राची गरज बऱ्याच प्रमाणात परस्पर भागविली जाते. शिवाय कडधान्य पिकानंतर घेण्यात येणाऱ्या पिकासाठी उत्तम बेवड तयार होतो. त्यामुळे आंतरपीक पद्धतीमध्ये कडधान्य पिकांचा समावेश करावा. आंतरपीक पद्धतीमध्ये चांगले उत्पादन मिळविण्यासाठी वेळेवर पेरणी, योग्य जातीची निवड, रासायनिक खतांचा संतुलित वापर, प्रमाणबद्ध रोपांची संख्या, तणांचे नियंत्रण, आंतर मशागत व गरजेनुसार पीक संरक्षण, तसेच मृद व जलसंधारण केल्यास अधिक उत्पादन मिळते.

बागायती आंतरपीक पद्धती
गहू अाणि हरभरा

  • मध्यम ते भारी जमिनीमध्ये ६:३ ओळींच्या प्रमाणात ही आंतरपीक पद्धती फायदेशीर आहे.
  • गहू अाणि मोहरी
  • मध्यम ते भारी जमिनीमध्ये बागायती क्षेत्रासाठी या आंतरपीक पद्धतीची शिफारस आहे.
  • आंतरपीक पद्धतीत ६ ओळी गहू व ३ ओळी मोहरीच्या प्रमाणाची शिफारस आहे. इतर लागवडीच्या शिफारशी गहू व मोहरीच्या सलग पीक पद्धतीसारख्या आहेत.

पूर्वहंगामी उसातील आंतरपिके
पूर्वहंगामी ऊस लागवड ऑक्टोबर-नोव्हेंबर यादरम्यान होते. या उसामध्ये मुख्यत्वे करून बटाटा, कांदा, लसूण, कोबी या पिकांची लागवड करावी.

पट्टा अथवा जोड ओळ पध्दतीत (७५-१५० सें.मी.) आंतरपिकाच्या दोन ओळी घ्याव्यात. यासाठी ऊस लागवडीनंतर ६ ते ७ दिवसांत पाणी देण्याच्या आधी, तर पिकाची टोकण अथवा पुनर्लागवड करावी. मात्र या पिकांच्या व्यवस्थापनाबाबत विशेष लक्ष द्यावे.

पूर्वहंगामी ऊस आणि कांदा

  • उसामध्ये कांद्याच्या रोपाची लागवड सरीच्या दोन्ही बाजूस १० ते १५ सें.मी. अंतरावर दुसऱ्या पाण्याच्या वेळी करावी.
  • या पिकाला मुख्य पिकांच्या खतमात्रेव्यतिरिक्त हेक्टरी १०० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद व ५० किलो पालाश द्यावे.
  • जमिनीची सुपीकता टिकवणे आणि वाढविण्याच्या दृष्टीने कांदा हे उत्तम पीक आहे.

पूर्वहंगामी ऊस अाणि बटाटा ः
अ) सलग लागवड पद्धत :

  • जमिनीच्या प्रकारानुसार उसाची लागवड ८० सें.मी, १०० सें.मी व १२० सेंमी केली जाते.
  • ऊस आणि बटाट्याची एका वेळी लागवड करावयाची असल्यास मध्यम जमिनीवर प्रथम बटाटे १०० सें.मी. अंतरावर शेतामध्ये सरळ रेषेमध्ये १५ ते २० सें.मी. अंतरावर ठेवावेत. त्यानंतर दोन बटाट्याच्या ओळींमधून रिजर चालवावा, जेणेकरून अंथरलेले बटाटे हे वरंब्याखाली आपोआप झाकले जातात, तसेच रिजरमुळे ऊस लागवडीखाली सऱ्या तयार होतात. या सऱ्यांमध्ये ऊस लागवड करता येते.
  • उसामध्ये बटाटे आंतरपीक पद्धतीत सर्वसाधारणपणे बटाटा पिकांचे १५० ते २०० क्विंटल उत्पादन मिळते.

ब) जोड ओळ पट्टा पद्धत :
जोड ओळ पट्टा पद्धतीने उसाचे उत्पादन चांगले येते.
२.५ फुटांवर सलग सऱ्या पाडून प्रत्येक दोन सऱ्यात उसाची लागवड करून तिसरी सरी मोकळी सोडल्यास दोन जोडओळीत पाच फुटांचा पट्टा तयार होतो. अशा पट्ट्यात बटाटा, हरभरा किंवा कांदा यांची लागवड करावी.

डॉ. वा. ना. नारखेडे, ७५८८०८२१८४,
(वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)

इतर ताज्या घडामोडी
केळी सल्लाकेळी पिकाची उत्तम वाढ व उत्पादनासाठी सरासरी किमान...
करडईवरील मावा किडीचे नियंत्रणकरडई हे रब्बी हंगामातील प्रमुख तेलबियापैकी...
रताळे उत्पादनवाढीसाठी ओडिशाचा...पेरू येथील आंतरराष्ट्रीय बटाटा केंद्राच्या...
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात गीर, साहिवाल...पुणे : सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात दुग्ध आणि कुक्कुट...
औरंगाबाद जिल्ह्यात ४६९७ क्‍विंटल...औरंगाबाद : हमीभावाअंतर्गत औरंगाबाद जिल्ह्यात मका...
मराठवाड्यातील ५६९ गाव-वाड्यांना टॅंकरऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील पाणीटंचाईचा सामना...
तुरीला ५००० पर्यंत दर, देशी वाणांना...जळगाव : खानदेशात तुरीची मळणी अनेक भागात सुरू झाली...
टँकरऐवजी पाइपलाइनने पाणीपुरवठा करा :...नागपूर : अपुऱ्या व अनियमित पावसामुळे जिल्ह्यातील...
दिल्लीतील व्यावसायिकांनी फळबागा...नगर : नगर जिल्ह्यामधील पाथर्डी तालुक्‍यातील तीव्र...
सातारा जिल्ह्यातील धरणांत अल्प साठासातारा : जिल्ह्यातील प्रमुख धरणांत गतवर्षीच्या...
नाशिक जिल्हा बँकेत खडखडाट तरी सचिवांना...नाशिक : एकीकडे सभासदांना पुरेशी रक्कम देण्यास...
कर्जमाफीची प्रक्रिया थंडावल्याने...सोलापूर : शेतमालाचे कोसळलेले दर, कर्जमाफी होऊनही...
योग्य पद्धतीने करा दालचिनी काढणीनोव्हेंबर ते मार्च या कालावधीत दालचिनी काढणीचा...
परभणीत फ्लॅावर प्रतिक्विंटल ४०० ते ७००...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे भाजीपाला...
भाजपची राष्ट्रीय परिषद ११ जानेवारीपासूननवी दिल्ली ः भारतीय जनता पक्षाच्या राष्ट्रीय...
यंत्रमाग १ तर प्रोसेस, सायझिंगला २...मुंबई  ः महाराष्ट्र राज्याचे वस्त्रोद्योग...
अटी, शर्ती काढल्या तरच कर्जमाफीचा फायदा नगर : सरकारच्या चुकीच्या धोरणामुळे कर्ज झाले आहे...
कर्जासाठी शेतकऱ्याचा बॅंकेसमोर मृत्यू...मुंबई : कर्जाच्या मागणीसाठी शेतकऱ्यांना स्टेट...
ग्रामपंचायतीच्या ८०० सदस्यांचे सदस्यत्व...सोलापूर : निवडणूक निकालानंतर सहा महिन्यांच्या आत...
प्रतापगडावर शिवप्रताप दिन उत्साहातसातारा : ढोल-ताशांचा रोमांचकारी गजर, छत्रपती...