agriculture story in marathi, agrowon, exotic vegetables farming, nagthane, satata | Agrowon

वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची शेती
विकास जाधव
बुधवार, 12 जून 2019

वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची शेती सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे येथील सुनील प्रल्हाद काटवटे यांनी आपल्या केवळ दोनच एकरांत संपूर्ण परदेशी भाजीपाला (एक्सॉटिक) शेती फुलवली आहे. बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन पाच ते पंधरा गुंठे क्षेत्र निवडून वर्षभरात सुमारे सात ते आठ प्रकारचा भाजीपाला घेण्याचे तंत्र त्यांनी अवगत केले आहे. 
 
सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे गाव आले पिकासाठी प्रसिद्ध आहे. ऊस व भाजीपाला शेतीसाठीही गावातील शेतकरी ओळखले जातात. उरमोडी नदीवर कोल्हापूर पद्धतीचा बंधारा असल्याने नदीस बारमाही पाणी अडवले आहे. साहजिकच बागायती शेतीला भरपूर वाव मिळाला आहे. 

वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची शेती सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे येथील सुनील प्रल्हाद काटवटे यांनी आपल्या केवळ दोनच एकरांत संपूर्ण परदेशी भाजीपाला (एक्सॉटिक) शेती फुलवली आहे. बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन पाच ते पंधरा गुंठे क्षेत्र निवडून वर्षभरात सुमारे सात ते आठ प्रकारचा भाजीपाला घेण्याचे तंत्र त्यांनी अवगत केले आहे. 
 
सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे गाव आले पिकासाठी प्रसिद्ध आहे. ऊस व भाजीपाला शेतीसाठीही गावातील शेतकरी ओळखले जातात. उरमोडी नदीवर कोल्हापूर पद्धतीचा बंधारा असल्याने नदीस बारमाही पाणी अडवले आहे. साहजिकच बागायती शेतीला भरपूर वाव मिळाला आहे. 

शेतीचा अनुभव 
आले, ऊस या नगदी पिकांपेक्षा गावातील सुनील काटवटे यांनी परदेशी अर्थात एक्सॉटिक भाजीपाला शेतीची कास धरली आहे. सुमारे तीन वर्षांपासून त्यात सातत्य ठेवण्याबरोबर चांगले अर्थार्जनही करण्याचा प्रयत्न केला आहे. पूर्वी सुनील रोजंदारीच्या कामावर जायचे. मुंबई येथे वर्तमानपत्र पुरवठा व्यवसायाही त्यांनी केला. मुंबई येथे शेअर ट्रेडिंगशी संबंधित त्यांचा व्यवसायदेखील आहे. मिळत असलेल्या उत्पन्नातून शिल्लक टाकून दोन एकर जमीन त्यांनी खरेदी केली. शेतीचीच आवड असल्याने व्यवसाय भाडेतत्त्वावर देत २००७ च्या सुमारास ते गावाकडे आले. 

आले पिकापासून सुरवात 
मुंबई येथील व्यवसाय अडचणीत आल्यानंतर तोटा सहन करावा लागला होता. मात्र खचून न जाता शेतीवरच भर देण्यास सुरवात केली. सुरवातीला आले पिकाची १५ गुंठे क्षेत्रात लागवड केली. त्यातून १५ गाड्या (प्रतिगाडी ५०० किलो) उत्पादन मिळाले. दरही चांगला मिळून उत्पन्नही चांगले मिळाले. पहिला अनुभव समाधानकारक वाटल्यानंतर उत्साह वाढला. त्यानंतर काही वर्षे आले, ऊस ही पिके सुरू ठेवली. नावीन्याचा ध्यास असल्याने महामार्गालगत शेती भाडेतत्त्वावर घेऊन नर्सरी सुरू केली. यामध्ये फळझाडे, शोभिवंत व भाजीपाला रोपांची निर्मिती सुरू केली. यामध्येच झुकीनी, चेरी टोमॅटो, ब्रोकोली, लाल कोबी, कांदा आदी प्रकारच्या परदेशी भाजीपाल्याची ओळख झाली. या भाज्यांचा कालावधी, अर्थशास्त्र, मार्केट यांची माहिती मिळवली. त्यातून आपणही हा प्रयोग करून पाहावा असे वाटू लागले. 

परदेशी भाजीपाला प्रयोग 
२०१५ मध्ये हिरवी व पिवळी झुकिनीची सुमारे १७ गुंठ्यांत लागवड केली. अनुभव नसल्यामुळे लागवड थोडी दाट झाली. पांढऱ्या माशीचा प्रादुर्भाव झाला. मात्र उपाय म्हणून दोन्ही सरींमध्ये आडवी नेट बांधून नियंत्रण मिळवले. या अडचणीतूनही साडेसहा ते सात टन उत्पादन मिळाले. किलोला सरासरी ४० ते ५० रुपये दर मिळाला. खर्च वगळता सुमारे पावणेदोन लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळाले. 

या प्रयोगातून अन्य परदेशी भाज्यांच्या प्रयोगाविषयी आत्मविश्‍वास वाढला. त्यानंतर तीन वर्षांपासून परदेशी भाजीपाला सातत्याने घेतला जात आहे. यामध्ये झुकिनी, चेरी टोमॅटो, ब्रोकोली, लाल कोबी, कांदा, लोलो, लीक आदी भाज्यांचे उत्पादन घेण्यात येत आहे. सध्या दुष्काळाची तीव्रता अधिक असल्याने केवळ चेरी टोमॅटो, लाल कोबी व लीक ही पिके शेतात उभी आहेत. 

काटवटे यांच्या शेतीची वैशिष्ट्ये 

  • वर्षभरात सुमारे सात परदेशी भाज्यांचे प्रकार, प्रत्येकासाठी क्षेत्र ५ गुंठ्यांपासून १५ ते २० गुंठे 
  • सर्व क्षेत्रावर ठिबक सिंचन, रेन पाइप, मल्चिंग पेपरचा वापर 
  • प्रतवारी, पॅकिंग करून मुंबई व गोवा या प्रमुख ठिकाणी माल पाठवला जातो. तेथील व्यापारी वा पुरवठादार यांच्याशी सतत संपर्क ठेवत मागणीचा अंदाज घेतला जातो. त्यानुसारच पुढील हंगामात भाजीची निवड 
  • भाज्यांचे ‘रोटेशन’ ठेवले जाते. 
  • वर्षाकाठी एकरी सुमारे दोन लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळते. 
  • यंदाच्या जानेवारीत दहा गुंठे क्षेत्रात सात लाख रुपये खर्च करून शेडनेटची उभारणी, कृषी विभागाकडून २५ टक्के अनुदान, सध्या त्यात चेरी टोमॅटो, देशी हिरवी मिरची 
  •  एक विहीर, दोन कूपनलिका. उन्हाळ्यात पाण्याची टंचाई जाणवत असताना रेन पाइप, ठिबक यांचा वापर 
  • पत्नी सौ. शोभा, मुलगा ध्ययेश, मुलगी अनुजा यांची मोठी मदत शेतीत होते. 
  • गोठा बांधला असून, देशी गोपालन व शंभर टक्के सेंद्रिय शेती केली जाणार आहे. 
  • कृषी साहायक अकुंश सोनावले तसेच ॲग्रोवन दैनिकाचे मोठे मार्गदर्शन मिळते. 

 संपर्क- सुनील काटवटे - ७०६६५५२५०६ 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात पावसाचा जोरः...पुणे : मॉन्सून दाखल झाल्यानंतर राज्यात पावसाचा...
खत आयातीत हेराफेरीपुणे : शेतकऱ्यांना पुरवठा करण्याच्या नावाखाली...
शेतकऱ्यांनी प्रीमियम भरला; पण पीकविमा...सोलापूर ः पीकविम्याच्या विषयावर सातत्याने...
मराठवाड्यातील उद्ध्वस्त बागा...औरंगाबाद ः सततच्या दुष्काळानं मराठवाड्यातील...
पाणी व्यवस्थापनाकडे दुर्लक्ष केल्यास...नाशिक : जमिनीची सुपीकता वाढवण्याबरोबर योग्य पाणी...
आयात खाद्यतेलावर १० टक्के विकासकर लावाः...लातूर : आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत खाद्यतेलाचे दर...
कापसावरील टोळधाडीने पाकिस्तान धास्तावलासिंध, पाकिस्तान:  पाकिस्थानातील कापूस पीक...
बहुवीध पीक पद्धतीतून चांडोलीच्या...चांडोली खुर्द (जि. पुणे) हे गाव १९८५ पर्यंत...
असाही एक छुपा करनव्वदच्या दशकापासून राबवल्या जात असलेल्या आर्थिक...
शेततळे की गळके भांडेमा  गेल त्याला शेततळे योजनेची सांगड रोजगार हमी...
इक्रीसॅट पद्धतीतून वाढविले भुईमूग...सोहाळे (ता. आजरा, जि. कोल्हापूर) येथील प्रयोगशील...
गौरीनंदन ने ठेवले दर्जेदार, भेसळमुक्त...शनी शिंगणापूर (ता. नेवासा, जि. नगर) येथील...
नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी पाच दिवसांत...पुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून)...
गतवर्षी नष्ट झाल्या ४० टक्के मधमाशी...गेल्या वर्षी एप्रिल २०१८ ते एप्रिल २०१९ या...
तुरळक ठिकाणीच जोरदार पावसाची शक्यता पुणे : मध्य महाराष्ट्रात चक्राकार वाऱ्याची स्थिती...
एचटीबीटी बियाणे विक्रीप्रकरणी सहा अटकेतवणी, जि. यवतमाळ  : चंद्रपूर जिल्ह्यातील...
राज्यात मध्यम ते हलक्या सरी पुणे ः मॉन्सून दाखल झाल्यानंतर राज्याच्या...
मराठवाड्यात पिककर्जवाटप केवळ १३...औरंगाबाद : कर्जपुरवठ्याबाबत पुन्हा एकदा ...
‘एचटीबीटी’ लागवडप्रकरणी शेतकरी...अकोला ः जिल्ह्यात एचटीबीटी कापूस बियाणे लागवड...
नाशिक येथे आज पाणी व्यवस्थापन परिषदनाशिक: दर्जेदार पीक उत्पादनासाठी सुपीक जमिनीच्या...