agriculture story in marathi, agrowon, exotic vegetables farming, nagthane, satata | Agrowon

वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची शेती
विकास जाधव
बुधवार, 12 जून 2019

वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची शेती सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे येथील सुनील प्रल्हाद काटवटे यांनी आपल्या केवळ दोनच एकरांत संपूर्ण परदेशी भाजीपाला (एक्सॉटिक) शेती फुलवली आहे. बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन पाच ते पंधरा गुंठे क्षेत्र निवडून वर्षभरात सुमारे सात ते आठ प्रकारचा भाजीपाला घेण्याचे तंत्र त्यांनी अवगत केले आहे. 
 
सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे गाव आले पिकासाठी प्रसिद्ध आहे. ऊस व भाजीपाला शेतीसाठीही गावातील शेतकरी ओळखले जातात. उरमोडी नदीवर कोल्हापूर पद्धतीचा बंधारा असल्याने नदीस बारमाही पाणी अडवले आहे. साहजिकच बागायती शेतीला भरपूर वाव मिळाला आहे. 

वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची शेती सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे येथील सुनील प्रल्हाद काटवटे यांनी आपल्या केवळ दोनच एकरांत संपूर्ण परदेशी भाजीपाला (एक्सॉटिक) शेती फुलवली आहे. बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन पाच ते पंधरा गुंठे क्षेत्र निवडून वर्षभरात सुमारे सात ते आठ प्रकारचा भाजीपाला घेण्याचे तंत्र त्यांनी अवगत केले आहे. 
 
सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे गाव आले पिकासाठी प्रसिद्ध आहे. ऊस व भाजीपाला शेतीसाठीही गावातील शेतकरी ओळखले जातात. उरमोडी नदीवर कोल्हापूर पद्धतीचा बंधारा असल्याने नदीस बारमाही पाणी अडवले आहे. साहजिकच बागायती शेतीला भरपूर वाव मिळाला आहे. 

शेतीचा अनुभव 
आले, ऊस या नगदी पिकांपेक्षा गावातील सुनील काटवटे यांनी परदेशी अर्थात एक्सॉटिक भाजीपाला शेतीची कास धरली आहे. सुमारे तीन वर्षांपासून त्यात सातत्य ठेवण्याबरोबर चांगले अर्थार्जनही करण्याचा प्रयत्न केला आहे. पूर्वी सुनील रोजंदारीच्या कामावर जायचे. मुंबई येथे वर्तमानपत्र पुरवठा व्यवसायाही त्यांनी केला. मुंबई येथे शेअर ट्रेडिंगशी संबंधित त्यांचा व्यवसायदेखील आहे. मिळत असलेल्या उत्पन्नातून शिल्लक टाकून दोन एकर जमीन त्यांनी खरेदी केली. शेतीचीच आवड असल्याने व्यवसाय भाडेतत्त्वावर देत २००७ च्या सुमारास ते गावाकडे आले. 

आले पिकापासून सुरवात 
मुंबई येथील व्यवसाय अडचणीत आल्यानंतर तोटा सहन करावा लागला होता. मात्र खचून न जाता शेतीवरच भर देण्यास सुरवात केली. सुरवातीला आले पिकाची १५ गुंठे क्षेत्रात लागवड केली. त्यातून १५ गाड्या (प्रतिगाडी ५०० किलो) उत्पादन मिळाले. दरही चांगला मिळून उत्पन्नही चांगले मिळाले. पहिला अनुभव समाधानकारक वाटल्यानंतर उत्साह वाढला. त्यानंतर काही वर्षे आले, ऊस ही पिके सुरू ठेवली. नावीन्याचा ध्यास असल्याने महामार्गालगत शेती भाडेतत्त्वावर घेऊन नर्सरी सुरू केली. यामध्ये फळझाडे, शोभिवंत व भाजीपाला रोपांची निर्मिती सुरू केली. यामध्येच झुकीनी, चेरी टोमॅटो, ब्रोकोली, लाल कोबी, कांदा आदी प्रकारच्या परदेशी भाजीपाल्याची ओळख झाली. या भाज्यांचा कालावधी, अर्थशास्त्र, मार्केट यांची माहिती मिळवली. त्यातून आपणही हा प्रयोग करून पाहावा असे वाटू लागले. 

परदेशी भाजीपाला प्रयोग 
२०१५ मध्ये हिरवी व पिवळी झुकिनीची सुमारे १७ गुंठ्यांत लागवड केली. अनुभव नसल्यामुळे लागवड थोडी दाट झाली. पांढऱ्या माशीचा प्रादुर्भाव झाला. मात्र उपाय म्हणून दोन्ही सरींमध्ये आडवी नेट बांधून नियंत्रण मिळवले. या अडचणीतूनही साडेसहा ते सात टन उत्पादन मिळाले. किलोला सरासरी ४० ते ५० रुपये दर मिळाला. खर्च वगळता सुमारे पावणेदोन लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळाले. 

या प्रयोगातून अन्य परदेशी भाज्यांच्या प्रयोगाविषयी आत्मविश्‍वास वाढला. त्यानंतर तीन वर्षांपासून परदेशी भाजीपाला सातत्याने घेतला जात आहे. यामध्ये झुकिनी, चेरी टोमॅटो, ब्रोकोली, लाल कोबी, कांदा, लोलो, लीक आदी भाज्यांचे उत्पादन घेण्यात येत आहे. सध्या दुष्काळाची तीव्रता अधिक असल्याने केवळ चेरी टोमॅटो, लाल कोबी व लीक ही पिके शेतात उभी आहेत. 

काटवटे यांच्या शेतीची वैशिष्ट्ये 

  • वर्षभरात सुमारे सात परदेशी भाज्यांचे प्रकार, प्रत्येकासाठी क्षेत्र ५ गुंठ्यांपासून १५ ते २० गुंठे 
  • सर्व क्षेत्रावर ठिबक सिंचन, रेन पाइप, मल्चिंग पेपरचा वापर 
  • प्रतवारी, पॅकिंग करून मुंबई व गोवा या प्रमुख ठिकाणी माल पाठवला जातो. तेथील व्यापारी वा पुरवठादार यांच्याशी सतत संपर्क ठेवत मागणीचा अंदाज घेतला जातो. त्यानुसारच पुढील हंगामात भाजीची निवड 
  • भाज्यांचे ‘रोटेशन’ ठेवले जाते. 
  • वर्षाकाठी एकरी सुमारे दोन लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळते. 
  • यंदाच्या जानेवारीत दहा गुंठे क्षेत्रात सात लाख रुपये खर्च करून शेडनेटची उभारणी, कृषी विभागाकडून २५ टक्के अनुदान, सध्या त्यात चेरी टोमॅटो, देशी हिरवी मिरची 
  •  एक विहीर, दोन कूपनलिका. उन्हाळ्यात पाण्याची टंचाई जाणवत असताना रेन पाइप, ठिबक यांचा वापर 
  • पत्नी सौ. शोभा, मुलगा ध्ययेश, मुलगी अनुजा यांची मोठी मदत शेतीत होते. 
  • गोठा बांधला असून, देशी गोपालन व शंभर टक्के सेंद्रिय शेती केली जाणार आहे. 
  • कृषी साहायक अकुंश सोनावले तसेच ॲग्रोवन दैनिकाचे मोठे मार्गदर्शन मिळते. 

 संपर्क- सुनील काटवटे - ७०६६५५२५०६ 

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
बहुवीध पीक पद्धतीतून चांडोलीच्या...चांडोली खुर्द (जि. पुणे) हे गाव १९८५ पर्यंत...
इक्रीसॅट पद्धतीतून वाढविले भुईमूग...सोहाळे (ता. आजरा, जि. कोल्हापूर) येथील प्रयोगशील...
गौरीनंदन ने ठेवले दर्जेदार, भेसळमुक्त...शनी शिंगणापूर (ता. नेवासा, जि. नगर) येथील...
तीव्र दुष्काळाच्या प्रदेशात ११० एकरांवर...आटपाडी (जि. सांगली) येथील राजेश सातारकर यांची...
ग्रामविकास, आरोग्य अन् शिक्षणासाठी ‘खोज...मेळघाट परिसरातील आदिवासी लोकांच्या विकासासाठी...
प्रक्रिया उद्योगातून बनविली ओळखअमरावती येथील जयश्री रवींद्र गुंबळे यांनी गेल्या...
दुष्काळाशी लढा देत हळदीची उत्कृष्ट शेतीअमळनेर (जि. जळगाव) येथील अश्पाक मुनीर पिंजारी व...
दुग्धव्यवसाय, प्रक्रियेने दिला शेताीला...बुलडाणा शहरापासून सुमारे दहा किलोमीटरवरील अजिसपूर...
ग्रामविकासाचा आदर्श झालेले वडगाव पांडे महाराष्ट्र ग्राम सामाजिक परिवर्तन अभियानाच्या...
‘सबसरफेस ड्रीप’ तंत्राने  ऊस, टोमॅटोची...शेततळ्यातले जेमतेम पाणी आणि उपलब्ध पाण्याचा योग्य...
उत्कृष्ट संत्रा व्यवस्थापनाचा युवा...वयाच्या विसाव्या वर्षीच शेतीत उतरलेल्या ऋषीकेश...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगाची साथमहिलांसाठी बचत गट चळवळ फायद्याची ठरली आहे. बचत...
महिला गटाची प्रक्रिया उद्योगातून ‘...बार्शीटाकळी (जि. अकोला) गावातील दहा महिलांनी...
वैशिष्ट्यपूर्ण, मूल्यवर्धित उत्पादनांत...औरंगाबाद येथील सौ. मनीषा संतोष चव्हाण यांनी...
‘राजवाडी पॅटर्न’द्वारे शंभर एकर जमीन...पावसाळ्यात भरपूर पाऊस, उन्हाळ्यात पाण्याचे...
मोगरा शेतीतून दरवळला यशाचा सुगंध...ॲग्रोवनमध्ये मोगरा शेतीची यशकथा वाचून कवठेमहांकाळ...
काटेकोर जलव्यवस्थापनाद्वारे खेडी खुर्द...खेडी खुर्द (ता. जि. जळगाव) येथील शेतकऱ्यांनी...
वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची...वर्षभर सुमारे सात परदेशी भाज्यांची शेती ...
गीर गायींच्या संगोपनासह पॅकेटबंद दुधाची...अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी हा संत्रा पिकासाठी...
अथक प्रयत्न, संघर्षातून  प्रयोगशील...पाण्याच्या योग्य व्यवस्थापनातून २० एकरांत...