Agriculture story in Marathi, biogas production from poultry waste | Agrowon

पोल्ट्री वेस्टपासून बायोगॅस निर्मिती
वृत्तसेवा
मंगळवार, 23 जानेवारी 2018

भारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी कोंबड्यांची विष्टा तसेच इतर टाकाऊ पदार्थ (पोल्ट्री वेस्ट) कुक्कुटपालन उद्योगातून निर्माण होतात. मात्र प्रक्रियेअभावी त्यांच्या दुर्गंधीचा मोठा त्रास होतो. इज्जतनगर (उत्तर प्रदेश) येथील केंद्रीय पक्षी संशोधन संस्थेने कोंबड्यांच्या विष्टेवर प्रक्रिया बायोगॅस निर्मिती होऊ शकेल असे तंत्रज्ञान विकसित केले.

भारतात दरवर्षी २८ ते ३० दशलक्ष टन इतकी कोंबड्यांची विष्टा तसेच इतर टाकाऊ पदार्थ (पोल्ट्री वेस्ट) कुक्कुटपालन उद्योगातून निर्माण होतात. मात्र प्रक्रियेअभावी त्यांच्या दुर्गंधीचा मोठा त्रास होतो. इज्जतनगर (उत्तर प्रदेश) येथील केंद्रीय पक्षी संशोधन संस्थेने कोंबड्यांच्या विष्टेवर प्रक्रिया बायोगॅस निर्मिती होऊ शकेल असे तंत्रज्ञान विकसित केले.

या तंत्रज्ञानामध्ये २०० लिटर क्षमतेची हवाविरहित डायजेस्टर टाकी, इनलेट पाइप, आउटलेट पाइप, बायोगॅस संग्राहक, बायोगॅस कॉम्प्रेसर व बायोगॅस साठविण्यासाठी सिलिंडर यांचा वापर केला आहे. टाकीमध्ये हवाविरहीत वातावरणात कोंबडीच्या विष्टेवर प्रक्रिया होऊन गॅस तयार होतो. दररोज इनलेट पाइपमधून कोंबडीची विष्टा आणि पाणी टाकीत सोडावे लागते. आउटलेट पाइपमधून बायोगॅस निर्मितीनंतर तयार झालेली स्लरी बाहेर येते. बायोगॅस साठविण्यासाठी संग्राहक टाकी आहे. बायोगॅस भरण्यासाठी सिलिंडर्स, कॉम्प्रेसर्सची सोय आहे.

संयंत्राची वैशिष्ट्ये :

  • संयंत्रातून बाहेर पडणारा इंधन वायू निळ्या रंगाची ज्योत निर्माण करतो. त्यामुळे अधिक उष्णता.
  • बायोगॅस संयंत्रामधून मिळणाऱ्या मिथेनइतकीच किंवा त्यापेक्षा जास्त मिथेन वायूची या बायोगॅस संयंत्रातून निर्मिती.
  • केवळ पोल्ट्री वेस्ट पदार्थांचा बायोगॅस निर्मितीसाठी वापर करता येतो. इतर संयंत्रामध्ये पोल्ट्री वेस्टचा बायाेगॅस निर्मितीसाठी वापर करताना त्यात गाईचे शेण मिसळावे लागते.
  • स्लरीचा पुन्हा पोल्ट्री वेस्टबरोबर मिसळून बायोगॅस संयंत्रात मिसळता येते. त्यामुळे पाण्याची बचत होते.
  • हिवाळ्यात गारव्यामुळे पुरेशी उष्णता न मिळाल्याने बायोगॅस संयंत्रात गॅसनिर्मिती होऊ शकत नाही. त्यामुळे बायोगॅस संयंत्र बंद पडतात. मात्र या संयंत्रामध्ये हिवाळ्यामध्येही बायोगॅस निर्मितीवर कोणताही परिणाम होत नाही.

फायदे :

  • एक घनमीटर बायोगॅस निर्मितीसाठी उन्हाळ्यात १२ ते १३ किलो आणि हिवाळ्यात १९ ते २० किलो पोल्ट्री वेस्ट लागते.
  • ४ ते ५ सदस्य असलेल्या कुटुंबासाठी तीनवेळचा स्वयंपाक करण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात बायोगॅस निर्मिती.
  • पोल्ट्रीशेडमध्ये पुरेशी उष्णता निर्माण करण्यासाठी या बायाेगॅसचा वापर शक्य.
  • स्लरीचा हे उत्कृष्ट सेंद्रिय खत.
  • लघू पोल्ट्री उद्योजक किंवा शेतकरी यांना ऊर्जा स्वावलंबी होता येते.
  • पाच हजार लेअर कोंबड्या असलेल्या पोल्ट्रीमध्ये तयार होणाऱ्यापासून पोल्ट्री वेस्टपासून दरवर्षी ४१०० किलो बायाेगॅसनिर्मिती करता येते. दरवर्षी स्लरीपासून १२८ टन सेंद्रिय खत निर्मिती. या संयंत्रामुळे टाकाऊ पोल्ट्री वेस्टचे पाच पटीने मूल्यवर्धन.
  • - पोल्ट्री वेस्टमुळे होणारे वायुप्रदूषण, माश्यांचा त्रास यापासूनही मुक्तता.

.

 

इतर टेक्नोवन
खरबूज प्रक्रियेत आहेत संधी...खरबूज हे अत्यंत स्वादिष्ट फळ. खाण्याच्या बरोबरीने...
जलशुद्धीकरणासाठी सूर्यप्रकाशावर आधारीत...सूर्यप्रकाशाच्या साह्याने पाण्याचे शुद्धीकरण...
उपकरण देईल आजारी जनावराची पूर्व सूचनाएसएनडीटी विद्यापीठाच्या मुंबईमधील प्रेमलीला...
शालेय विद्यार्थी झाले कृषी संशोधकजळगावात जैन हिल्स येथे शालेय विद्यार्थ्यांसाठी ‘...
साठवणुकीसाठी प्री फॅब्रिकेटेड गोदाम,...शेतमालाची योग्य गुणवत्ता जपण्यासाठी योग्य साठवणूक...
दिवस-रात्रीच्या तापमान फरकातूनही मिळवता...कमाल आणि किमान तापमानातील बदलाद्वारे विद्युत...
पवनचक्क्यांची झीज कमी करणारे नवे...वातावरणातील विविध घटकांचा परिणाम होऊन...
शहरात व्हर्टिकल फार्मिंग रुजवण्यासाठी...कॅनडामधील लोकल ग्रोस सलाड या स्वयंसेवी संस्थेने...
हवेच्या शुद्धीकरणासाठीही इनडोअर वनस्पती...वाढत्या शहरीकरणासोबतच प्रदूषणाची समस्याही वेगाने...
आंब्यावरील प्रक्रिया अन् साठवणआंबा हा कच्च्या आणि पिकलेल्या दोन्ही स्वरुपामध्ये...
संजयभाई टिलवा यांनी तयार केले...भुईमुगाच्या शेंगा जमिनीतून काढणीसाठी मजूर मोठ्या...
शेवाळाची शेती हेच ठरेल भविष्यभविष्यामध्ये आहार, जैव इंधन, जागतिक पातळीवरील...
सेन्सर छोटे, कार्य मोठे!इटली येथील युनिव्हर्सिटी ऑफ बारो अल्दो मोरोमधील...
आंबा रस आटविण्यासाठी गॅसिफायरकोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा...
कलिंगडापासून विविध पदार्थनिर्मितीउन्हाळ्यामध्ये कलिंगड हे फळ उत्तम मानले जाते....
योग्य पद्धतीने होईल खेकड्यांचे फॅटनिंगखेकड्यांचे फॅटनिंग करण्यासाठी तलावातील संवर्धन,...
सेन्सरद्वारे तापमान, आर्द्रता, कार्बन...काटेकोर शेतीमध्ये अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर...
कल्पनेतून केली अडचणींवर मातजगभरात शेतकरी आपली दैनंदिन कार्य करीत असताना अनेक...
परागीकरण करणारा रोबोजगभरात फळांची मागणी वाढत असल्याने विविध देशांत...
हळकुंडावरील प्रक्रियेसाठी यंत्रेकोणत्याही भारतीय स्वयंपाकामध्ये हळदीचा वापर होत...